Russell, Bertrand

Russell, Bertrand ve Özlüsözleri

1872 / İngiltere
1970 (98 yaşında) / İngiltere

Nobel ödüllü, İngiliz filozofu, mantıkcı, matematikçi, tarihçi, yazar, sosyal eleştirmen, siyasi aktivist.

Köklü ve soylu bir ailelenin çocuğudur. Babasıyla annesi vakitsiz öldükleri için 3 yaşından sonra babaannesinin yanında büyütüldü. Özel öğretmenlerce yetiştirildi. Matematik ve geometriyle ilgisi 11 yaşında ortaya çıktı. 18 yaşında Cambridge’de Trinity Collega’a girdi, matematik yanı sıra felsefe okudu, başarılı öğrenciliği ve yüksek zekâsı ödüllendirilerek kurumunun özel unvanını kazandı (fellow), 1895, öğrenimini tamamladığı yerde öğretim göreviyle kaldı.

Alman Sosyal Demokrasisi kitabını 1896 yılında yayımladı. Bertrand Russell, 1896 yılında aynı zamanda 1937 yılının sonbaharında bilimin gücü üzerine ders verdiği Londra Ekonomi Üniversitesi’inde Alman sosyal demokrasisi derslerini verdi.

Krallık Derneği üyeliğine alındı (1908), barışseverliğini savaşı kabul etmemek biçiminde belirtince hem suçlanıp tutuklandı, hem işinden oldu (1916). Adına ün katan ilk eserlerini bu dönemde hazırladı: A. N. Whitehead ile birlikte Philosophy (Felsefenin Sorunları) 1912, Our Knowledge of External World (Dış Dünya Bilgimiz) 1914, Roads to Freedom (Özgürlüğün Yolları) 1918. Geziler yaptı, Rusya ve Çin’i gördü (1920). Rusya’da Vlademir Lenin ile tanıştı.

Eserler yayımını sürdürdü: Mistiklik ve Mantık (Mysticism and Logis) 1918. Introduction to Mathematical Philosophy (Matematik Felsefesine Giriş) 1919, The Practice And Theory of Bolshevism (Uygulanması ve Kuramıyla Bolşeviklik) 1920, Analysis of Mind (Zihnin Çözümlenmesi) 1921, ABC of Atoms (Atomların ABC’si) 1923, ABC of Relativity (Göreceliğin ABC’si) 1925, What I Believe (Neye İnanıyorum) 1925, Eğitim Üstüne (On Education) 1926.

Yaşamı boyunca dört kez evlendi, ikinci eşi Dora ile birlikte, eğitsel düşüncelerini uygulamaya koyabileceğini umduğu bir deneme okulunun örgütlenmesine girişti (1927) ve ayrılıklarına kadar orada çalıştı (1935).

1950 yılında İnsan Haklarını ve düşünce özgürlüğünü savunduğu yazıları dolayı Nobel Edebiyat Ödülü’nü aldı. 1960 yılında ise Sonning Ödülü’nü aldı.

1962 yılında Russell Küba Füze Krizi sırasında toplumsal bir rol üstlendi.

Bu aradaki eserleri: The Analysis of Matter (Maddenin Çözümlenmesi) 1927, An Outline of Philosophy (Felsefenin Anahatları) 1927, Evlilik ve Ahlâk (Marriage and Moral) 1929, Saadet Yolu (The Conquest of Happiness) 1930, The Scientific Outlook (Bilimsel Bakış) 1931 Education and the Social Order (Eğitim ve Toplumsal Düzen7 1932, An Inquiry into Meaning and Truth (Düşünce ve Gerçek Üstüne Soruşturma) 1940, Batı Felsefesinin Tarihi (History of Western Philosophy) 1946, Bilimden Beklediğimiz (Human Knowledge, ists Scope and Limits) 1948. Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazandı (1950).

Son dönemde düşünürlüğünün herkese daha açık ve yakın gelen konu ve biçimlerine yöneldi, kamunun büyük ilgiyle her dilde zevkle izlediği ürünlerini vermeye koyuldu: The Impact of Science upon Society (Bilimin Topluma Etkisi) 1952, Nightmares of Eminent Persons (Seçkinlerin Karabasanı) 1954, Human Society in Ethics and Politics (Ahlâk ve Siyaset İçinde İnsan Toplumu) 1954, Neden Hıristiyan Değilim? (Why I am not a Christian) 1957, My Philosophical Development (Felsefece Gelişimim) 1959, Wisdom of the West (Batının Bilgeliği) 1959, Has Man a Future (İnsanın Geleceği Var mı?) 1961, Unarmed Victory (Silahsız Zafer) 1962, The Autobiography ofB.R. (Bertrand Russell’in Özyaşam Öyküsü) 1967-1969 vb.

Matematiksel mantık, felsefe ve ahlak, toplumsal ilişki ve gelişmeler üzerinde odaklaşan bütün çalışmalarıyla sağduyulu çağdaş düşünürlüğün açık sözlü ürünlerini veren Russell, dinden uzaklaşıp ilkelerini doğadan alan bir ahlâk sisteminin de savunucusu oldu. Bilimin insanlığın yararına kullanılması için savaş açtı, nükleer silahlara karşı direniş cepheleri kurdu, Vietnam’daki savaş suçlarına karşı Sartre ile işbirliği ederek uluslararası mahkemeyi örgütledi, insanlık suçu olarak her şeye karşı koydu.

Matematiksel mantık alanındaki çalışmalarını daha sonra felsefe alanına yansıtmış ve bu çerçeve içinde mantıksal atomculuk öğretisini geliştirmiştir. Buna göre, Russell sisteminin en basit tümcelerine atomik önermeler adını vermiş ve bu önermeleri, daha kompleks tümcelere karşılık moleküler önermelerden ayırmıştır. O, moleküler önermelerin birbirlerine ve, veya, ise, ancak ve ancak gibi mantıksal eklemlerle bağlanan atomik önermelerden meydana geldiğini söylemiştir. Russell söz konusu mantıksal öğretiyle, belli bir metafiziksel görüşe ulaşmıştır. Başka bir deyişle, onun mantık öğretisiyle metafiziği arasında çok yakın bir ilişki vardır. Ona göre, biz söz konusu matematiksel mantıktan, felsefi analizden yararlanarak, dünyayı meydana getiren bileşenler hakkında sağlam bir fikir sahibi olabiliriz. Matematiksel mantığının, dünyanın şeyler, bireyler, basit öğeler çokluğundan meydana geldiği inancı için sağlam bir destek olduğunu düşünmüştür. Dünya tek bir tözden oluşmaz, fakat çok sayıda ayrı ve tikel şeylerden meydana gelir. Üstelik, bu basit öğeler, idealistlerin düşündüğü gibi, tinsel bir yapıda değildir. Bunlar basit oldukları ve yalnızca varoldukları için, kendilerinde hiçbir niteliğe sahip değildirler. Onlar, olgular adı verilen kompleks yapılar içinde ortaya çıkar ve bunlardan bazıları fiziki, bazıları da tinsel bir nitelik taşır. Bilgi kuramı bakımından ampirizmi benimseyen Russell, betimleme yoluyla bilgi ve tanışıklık yoluyla bilgi olmak üzere iki ayrı bilgi türünden söz etmiş ve bunların deneysel bilgimizin temelini meydana getirdiğini savunmuştur.

ÖzlüSözleri

"Ne kadar az bilirseniz, onu o kadar şiddetle savunursunuz."

"Ben dine hastalık olarak bakıyorum. Insan ırkı için adı konmamış bir sefaletin kaynağı."

"Eğitimin amacının zihinsel özgürlük olduğu bir dünya isterdim. Gençlerin aklını, onları bütün hayatları boyunca nesnel kanıtların oklarından koruyacak olan bir zırhın içine sokmamalı. Dünyanın açık kalplere ve aydın insanlara ihtiyacı var ve bunu statik sistemlerle elde edemeyiz."

"Filozof olmak isteyen, saçmalıklardan korkmamalı."

"Yalnızca günahları olanların tanrıları vardır."

Anahtar Kelimeler
Russell, Bertrand, nobel, aktivist
Benzer Kişiler

Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Gide (Kişiler) Nobel Edebiyat ödülü sahibi Fransız yazar.

François Mauriac (Kişiler) Fransız edebiyatında "sol Katolik" akımın temsilcileri arasında kabul edilir.

Marquez, Gabriel (Kişiler) Kolombiyalı, yazar, romancı, hikayeci ve oyun yazarıdır.

Anatole France (Kişiler) Klasik geleneğin önde gelen temsilcilerinden kabul edilen Fransız yazar.

Hemingway (Kişiler) Amerikalı romancı, kısa-hikayeci ve gazetecidir. Kısa ve gösterişsiz yazı tarzı ile bilinir.

Dawkins, Richard (Kişiler) Britanyalı etolog, evrimsel biyolog ve yazar.

Bergson, Henri (Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

Beckett, Samuel (Kişiler) Genellikle Paris'te yaşamış İrlanda'lı, 20. yüzyılın en etkili avangart romancı, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve şair.

Camus, Albert (Kişiler) Varoluşçuluk ve absürdizm akımının öncülerinden biri olarak kabul edilen Fransız yazar ve filozoftur.

Bernard Shaw (Kişiler) Sosyalizm ve kadın hakları savunucusu, 60 tan fazla oyuna imza atmış İrlandalı yazar.

Emma Goldman (Kişiler) 20. yüzyılın ilk yarısında ABD ve Avrupa da anarşist görüşün yayılmasında ve gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır.

Tamamlayıcı Konular

Matematik Felsefesi (Felsefe Terimleri) Matematiğin neliğini ve değerini bütün yönleriyle dizgeli bir biçimde ele alan felsefe alanı.

Agnostisizm (Felsefe Terimleri) Teolojik anlamda Tanrı'nın varlığının ya da yokluğunun, bilimsel olarak da evrenin nereden türediğinin bilinmediğini veya bilinemeyeceğini ileri süren felsefi bir akımdır.

Eleacılık (Felsefe Terimleri) Salt düşünme ile var olanın niteliklerini türetmeye çalışan Elea'lıların kurduğu öğreti.

Mutlak İdealizm (Felsefe Terimleri) Bilginin nesneleri ve dolayısıyla bütün bir evren mutlak bir öznenin, mutlak bir Zihin, Akıl ya da Tinin ürünüdür. Bu da Tanrı'dan başka bir şey değildir.

Mantıksal pozitivizm (Felsefe Terimleri) Viyana Çevresi olarak adlandılan filozofların felsefi düşünüş sistemlerini adlandırır.

Modern Dönem (Felsefe Terimleri) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.