Feuerbach, Ludwig

Feuerbach, Ludwig ve Özlüsözleri

1804 / Almanya, Bavyera
1872 (68 yaşında) / Almanya, Nuremberg

Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin ger­çek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.

Landshut'ta (Bavyera) doğan Feuer­bach, Heidelberg'de tanrıbilim üzerine başlayıp Hegel'den de dersler aldığı Ber­lin'de felsefe üzerine sürdürdüğü eğiti­mini 1829 yılında Erlangen'de felsefe doçenti olarak tamamladı. 1832'de din kar­şıtı görüşleri nedeniyle profesörlüğe atanmamasını protesto ederek üniversite­den ayrıldı. 1836-1846 yılları arasında Hegel'in idealist felsefesini maddeci bir açı­dan eleştirerek insani arzuların yansıtıl­ması tasarımı olarak gördüğü din kavra­mı üzerine yoğunlaştığı en etkili çalışma­larım üreten Feuerbach, 1848 Devrimi' nde siyasi liberalizmin ünlü bir savunu­cusu ve devrimin fikir babalarından biri olarak büyük saygı gördü. Buna karşın Almanya'nın dinsel saplantılarından cum­huriyeti kurabilecek denli kurtulamadığı­nı düşünen Feuerbach, devrime karşı çekimser ve kuşkucu bir yaklaşım benim­seyerek, Frankfurt'ta kurulan devrimci parlamentoya katılmak yerine kuramsal alandan çok uygulamaya yönelik oldu­ğunu özellikle vurguladığı, dini siyasetle bağdaştırdığı Heidelberg'deki tanrıbilim derslerine dönmeyi tercih etti.

Ardında çalışmalanm üzerine kurduğu felsefi sorunlardan hiçbiri üstüne in­celikle işlenmiş tutarlı bir düşünceler bü­tünü bırakmayan Feuerbach, dizgeli bir felsefeci sayılamazsa da XIX. yüzyıl dü­şün tarihinde birçok vönden önemli ver tutar.Feuerbach Alman İdealizminin me­tafizik dizgeyi inşa etmesinden yarım yüz­yıl sonra Kantçı felsefi eleştiri tasarısını yeni bir biçim içerisinde yeniden canlan­dırmıştır. Ne var ki Kant aklı bir inan a-lanı haline getirmek için sınırlarken Fe­uerbach somut, cisimleşmiş insan bilin­cinin varoluşu lehine aklı gizeminden a-nndırmaya çalışır. Feuerbach, Alman i-dealist felsefesinin tanrıbilimin bir maze­reti olduğunu, tannbiliminse dizgeleşti-rilmiş bir dinsel bilinçten ibaret olduğu­nu ileri sürer. Ona göre dinin kendisi yalnızca insan zihninin bir yanılgısı ve duygusal gereksinimlerimizin anlaşılabilir ama tahrif edilmiş bir yansıması oldu­ğundan metafiziğin, tannbilimin ve dinin tümüyle insanbilime, başka bir deyişle somut insan bilincinin ve onun kültürel ürünlerinin soruşturulmasına indirgene­bileceğim savunur.

Feuerbach'ın din karşısında benimse­diği bu kuşkucu ve insanmerkezci yakla­şım Hume ile Voltaire'in yaklaşımlarına ruhça oldukça benzese de XIX. yüzyıl ortalarının dinsel düşüncenin ağır baslığı saltıkçı ortamında oldukça gürültü ko­parmıştır. Feuerbach'ın din gibi toplum­sal kurumların kökenlerini ve işlevlerini belirlemeyi amaçlayan soybilimsel/eleşti­rel araştırma yöntemi daha sonra Marx tarafından devlete uygulanacak ve mad­deci tarih anlayışının temel unsurların­dan biri olacaktır. Feuerbach'ın Hegel'in "birey saltıkın bir işlevidir" tümcesinin öznesi ile yükleminin yerlerini değiştirip "saltık bireyin bir işlevidir" biçiminde ortaya koyduğu dönüştürücü eleştiri de Marx tarafından benimsenmiş ve onun "Hegel'in başaşağı çevrilmesi" düşünce­sinde önemli bir rol oynamıştır.

(…)

Çalışmalarıyla Hegel'in saltık idealizmi ile Marx'ın ve Yeni Hegelcilerin tarihsel maddecilik kuram­ları arasındaki başlıca bağlantıyı oluşturur. Metafiziğe ve dine yönelttiği sert eleştirilerle aralarında genç Marx ve En­gelsin de bulunduğu Yeni Hegelcileri önemli ölçüde etkileyen Feuerbach, dinin bir tür yabancılaşma olduğunu savunan Hıristiyanlığın Özü (Das Wesen des Chris­tentums, 1841) adlı başyapıtıyla o dönemde büyük bir ilgi uyandırmış; daha sonra buna Geleceğin Felsefesinin İlkeleri (Grundsätze der Philosophie der Zu­kunft, 1843) ve Dinin Özü(Das Wesen der Religion, 1845) gibi ses getiren diğer önemli çalışmalarını da ekleyerek kendisi gibi monarşizmi ve Hegelci Saltık Us'u reddeden, dini her şeyi Tanrı'ya mâl edip insanın insana özgü güçlerini elinden alarak ona egemen olmaya yönelik bir girişim olarak gören bir Feuerbachçılar kuşağı yaratmıştır.

Feuerbach'ın klasik felsefeden radikal bir biçimde ayrılan felsefesi, onu düşünsel gelişiminde önemli bir adım olarak gö­ren Marxaracılığıyla daha sonraki tarih­sel maddecilik kuramlarını etkilemeye de­vam etmiş; Feuerbach dine getirdiği eleştiriler, bu eleştiriler sırasında ortaya attığı "yabancılaşma" terimi, kendine öz­gü maddeciliği ve Hegel'e yönelttiği e-leştirilerle son dönemde yeni çalışmalara öncülük ederek Marxçı felsefenin önem­li bir parçası olmuştur. Feuerbach insan varoluşuna yönelik ilgisiyle de —özellikle de "sevgi"yi yüceltişi ve "ben ile sen" öğretisiyle— XX. yüzyılda Martin Buber ile Kari Barth gibi varoluşçu tanrıbilim-cilerin felsefelerine kaynaklık etmiştir.

Metnin tamamı için: Felsefe Sözlüğü , Bilim ve Sanat Yayınları

ÖzlüSözleri

"Dogma, apaçık ki, düşünme yasağından başka bir şey değildir."

Anahtar Kelimeler
Feuerbach, Ludwig, Hegel, Marks, yeni hegelciler, hristiyanlık, Hegel, Karl Daub, Schleiermacher, Jacobi, Marx, Engels, Stirner, Nietzsche, Buber, Bauer, Richard Wagner
Benzer Kişiler

Hegel (Ünlü Kişiler) Diyalektik mantık ekolünün kurucusu Alman filozof.

Lichtenberg (Ünlü Kişiler) Alman doğa bilimleri, astronomi ve matematik profesörü, yazar, eleştirmen.

Kojeve, Alexandre (Ünlü Kişiler) Hegel okuması'yla tanınan, Rusya doğumlu olmakla birlikte daha çok Almanya ile Fransa'da yaşaması ne­deniyle yarı Alman yarı Fransız olarak değerlendirilen Hegelci felsefeci.

Lukács, Georg (Ünlü Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Jaspers, Karl (Ünlü Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Heraklet (Ünlü Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Heidegger, Martin (Ünlü Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Marks, Karl (Ünlü Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

Bakunin (Ünlü Kişiler) Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve önemli düşünürlerden biridir.

Gramsci, Antonio (Ünlü Kişiler) İtalyan marksist politikacı ve teorisyen.

Kemal Tahir (Ünlü Kişiler) Türk düşünür ve roman yazarı.

Augustinus, Aurelius (Ünlü Kişiler) Hıristiyan dininin öğretisine biçim vererek sistemli bir birlik kazandıran, Hıristiyan doğmasmın kurucusudur.

Hypatia, Iskenderiyeli (Ünlü Kişiler) Roma döneminde Mısır'da yaşamış Yeni-Platoncu Yunan filozof ve ilk önemli kadın matematikçidir.

Berkeley, George (Ünlü Kişiler) Dünyada yalnızca ruhların ve bu ruhların idelerinin varolduğunu, buna karşılık maddenin varolmadığını öne süren İngiliz düşünür.

Erasmus (Ünlü Kişiler) Kuzey Avrupa Rönesans'ının önemli ustası ve klasik edebiyat araştırmacısı, hümanist bilgin ve ilahiyatçı.

Quesnay (Ünlü Kişiler) Fransız hekim ve iktisatçı. Fizyokratlar diye bilinen ekonomistlerin önderi.

Comte, Auguste (Ünlü Kişiler) Fransız sosyolog, matematikçi ve filozoftur. Sosyolojinin babası olarak tanınır.

Ferguson, Adam (Ünlü Kişiler) Politik ekonomiyi ahlaki felsefeye bağlayan bağları sıkılaştırmaya çalışan bir ahlak bilimi uzmanıdır.

Nietzsche (Ünlü Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Cioran, Emil (Ünlü Kişiler) Filozof, deneme yazarı ve tanınmış 20. yy. retorik sentezcisidir.

Sartre (Ünlü Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Spinoza (Ünlü Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

La Rochefoucauld (Ünlü Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.

Derrida, Jacques (Ünlü Kişiler) Edebiyat eleştirmeni ve dekonstruksiyonizm olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur.

Machiavelli (Ünlü Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Montaigne, Michel de (Ünlü Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Schopenhauer, Arthur (Ünlü Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Emerson (Ünlü Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.

Tamamlayıcı Konular

Nihilizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.

Alman Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 18 ve 19 yy larda iyice belirginleşen ve Almanya'yı felsefenin yurdu haline getiren felsefi gelenekler.

Modern Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.

Diyalektik İdealizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hegel'in idealizmine diyalektik idealizm denir.

Belit (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bir gerçeği tanımlamak için dayanılan tanıtlanması gerekmeyecek kadar açık ilke.

Felsefenin sonu mu geldi ? (Felsefe) Felsefenin sonunun geldiğine dair fikirler son zamanlarda yoğunlaşmakla birlikte bir kaç yüzyıldır dile getirilmekte.

Anlıkçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı.

Marksçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Karl Marx ve Friedrich Engels in geliştirdiği, bilimsel sosyalizm doğrultusundaki felsefe, toplum ve ekonomi öğretisi.

Idea (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Platon'a göre algılarla kavradığımız nesnelerin orijinal formları, örnekleri.

Hukuk Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanların toplum içinde bir arada yaşamalarıyla oluşan ilişkilerin dayandığı ya da dayanması gerektiği temelleri karşılıklı haklar ve yükümlülükler açısından ele alan felsefe dalıdır.

Diyalektik Düşünce Tarihi (Felsefe) Diyalektik düşüncenin tarihi, eski Yunan medeniyetinden başlayarak anlatılıyor. Eski Yunan’dan, orta çağdan, klasik Alman düşüncesinden görüşlere yer veriliyor.

Alman İdealizmi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Temellerini Kant'ın attığı, 1800 lü yılların başlarında felsefeye egemen olan ilk büyük akımdır. 

Olaybilim (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Olayların ideal varlığını inceleme ve betimleme yöntemi.

Mutlak İdealizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilginin nesneleri ve dolayısıyla bütün bir evren mutlak bir öznenin, mutlak bir Zihin, Akıl ya da Tinin ürünüdür. Bu da Tanrı'dan başka bir şey değildir.

Ontoloji (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bir bütün olarak varlığı ele alan ve var olanların en temel niteliklerini inceleyen felsefe dalı.

Romantizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Aydınlanma Çağı'nda duygusal benlik bilincini, toplumu iyileştirmek ve insanın durumunu iyileştirmek için gerekli bir ön koşul olarak vurgulayan felsefi bir harekettir.

Kantçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılda etkili olmuş Kant felsefesini dayanak olarak alan felsefe eğilimi.

Panenteizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Panteizmde olduğu gibi Evren'in kendisinin Tanrı olduğunu, panteizmden farklı olarak da ilk devindirici olan tanrının Evren ve tüm varlıkları özünden yarattığını ve Evren'e aşkın, Evren'in bilincinde mutlak ve değişmez bir varlık olarak egemen olduğu inancıdır.

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

Subjektivizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nesneyi öznenin dışında ve ondan bağımsız sayan nesnelcilik anlayışına karşı, nesneyi öznenin ürünü sayan anlayıştır.

Asya tipi üretim tarzı (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Toprağın özel mülkiyeti bulunmadığı halde sömürülme olayının gerçekleştiği üretim biçimi. (Marksbilim)

Komünizm (Özlüsözler) Komünizm veya komünistlik, sosyal örgütlenme üzerine bir kuramsal sistem ve üretim araçlarının ortak mülkiyetine dayalı bir politik harekettir.

Hristiyanlık (Özlüsözler) Ortadoğuda ortaya çıkan 3 büyük tek tanrılı dinin ikincisi.

Samiler ve dünyaya yaydıkları kültür. (Tarih) Tek tanrılı üç büyük dinin ortaya çıkışında Samilerin etkileri.

Hristiyan Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hristiyan inancını Yunan felsefesini kullanarak doğrulama çabasıdır.

Monoteizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Tanrının dünyadan ayrı ve tek olduğuna inanma.

Skolastik Felsefe (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Orta Çağ düşüncesinde doğrunun zaten mevcut olduğu düşüncesine ve felsefenin okullarda okutularak öğretilmesine dayanan bir yaklaşım sergiler. Bu felsefenin temelinde teoloji vardır ve onu desteklemeye çalışır.

Ortaçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (6.YY - 16.YY) Felsefenin ortaçağ dönemi, Karanlık Çağların entelektüel kuraklığından sonra Batı felsefi düşüncesinin yeşermesini temsil eder.

Diyalektik Materyalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Doğada ve tarihte belirleyici olan süreçlerin , kendi içlerindeki karşıtlık yoluyla oluştuğunu ve bütün olayların bu maddi temelli ilişkilerle açıklanması gerektiğini savunan felsefe görüşü.

Anarşizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Başta devlet olmak üzere bütün yöneten kurumları ortadan kaldırmayı öneren öğreti.

Egoizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kendine olan ilgiyi ahlakın temeli olarak gören etik bir teori.

90 Dakikada Nietzsche (Felsefe) Paul Strathern'in bu kitabçığında Nietzsche'nin hayatı ve temel fikirleri anlatılıyor.

Postmodernizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Batı felsefesinin ve özellikle 18. yüzyıl Aydınlanmasının temel varsayımlarını eleştiren felsefi bir eğilimdir.

Siyaset Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Demokrasi, yasama, siyasal ahlak gibi hukuku, siyasal yaşamı, toplumsal konuları ilgilendiren genellikle normatif sorunlar üzerine eğilen bir araştırma alanıdır.

Geçmişten Günümüze Ahlak Felsefeleri (Felsefe) Hangi eylem ve davranışlarımız doğru veya yanlıştır? Ahlaklı ya da ahlaksız olmanın kriterleri nelerdir? Eski Antik Çağ’dan günümüze değin bazı tanınmış filozofların bu sorulara yanıtları.

Kıta Avrupası Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü)  Avrupa'daki 19. ve 20. yüzyıl felsefe geleneklerini tanımlamakta kullanılan terim.

Voluntarizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İstenç (isteklilik) akıl yürütmek değil, bilinçsiz bir dürtüdür. Aslında, istenç tüm realitenin özünde bulunan kuvvettir ve her türlü gerçekliğin temel ilkesidir.



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.