Kropotkin

Kropotkin ve Özlüsözleri

1842 / Rusya, Moskova
1921 (79 yaşında) / Rusya, Dmitrov

Anarşizm

Anarko komünist Rus yazar, anarşizm kuramcısı.

9 Aralık 1842’da Moskova’da doğdu. Babası Prens Aleksei Kropotkin; annesi ise Yekaterina Nikolaevna'dır. 1846'da anneleri veremden ölünce, Peter ve kardeşleri daha katı olan babaları tarafından büyütülür.

Kropotkin Ağustos 1857’de onbeş yaşındayken St. Petersburg’daki Pages Taburuna katılır. Bu taburda çoğunluğu soylu sınıfından 150 genç eğitim görmektedir. Kropotkin sınıf arkadaşları ile ilişkilerini geliştirmekte zorlanır; taburdan ayrıldığı 1862’ye kadar zamanının büyük bir bölümünü kitap okumaya, mektup yazmaya ve dergi çıkarmaya ayırır.

Pages Taburu mezunlarının Rus ordusunda istedikleri yerde göreve gitme hakları bulunmaktaydı. 1862’de mezun olan Kropotkin ise Sibirya’yı tercih etti. Böylece on yıl sürecek bir gezginlik dönemi başlamış oldu. Sibirya’da aldığı görevler Kropotkin’de hükümete karşı bir hayalkırıklığı oluşmasına neden oldu.

1864’de işinden istifa etmeyi düşündüğü bir sırada, kendisine Mançurya'nın coğrafik araştırmasına katılması teklif edildi. Teklifi kabul eden Kropotkin 1865 yılında kendisini tamamen bu coğrafi araştırmaya adadı.

Kropotkin 1867 Nisan'da nihayet ordudan ayrıldı; ve Irkutsk'u terk ederek St. Petersburg'a döndü. Burada Merkezi İstatistik Komitesi’nde çalışmaya başladı. Bir taraftan da Coğrafya Topluluğu için yaptığı çalışmalara devam ediyordu. Üniversiteye kayıt yaptırdı, ama mali sorunlar yüzünden mezun olamadı. 1868-1870 yıllarında zamanını tamamiyle coğrafya çalışmalarına ayırdı.

1871 Sonbaharında babası ölür. Aynı yıl Kropotkin kamu görevlerinden ayrılır. İmparatorluk Coğrafya Topluluğu ona sekreterlik görevi teklif eder. Bu onun yaşındaki birisi için büyük bir onur sayılan bir görevdir; ancak Kropotkin orada yapacağı kariyeri boşa geçirilmiş olarak değerlendirerek, teklifi reddeder.

Anarşizmle tanışma

1871 Paris Komünü'nün etkisi ile işçi hareketlerine olan ilgisi artar; işçi hareketleri hakkında daha çok şey öğrenmek için yurtdışına seyahat etmeye karar verir. 1872 Şubat'ta Rusya'dan ayrılarak İsviçre'ye hareket eder. Zürih'e varır varmaz hemen Enternasyonal'in yerel şubesine üye olur. Ancak bir süre sonra daha radikal olan Jura Federasyonu'nun Neuchatel'deki merkezini ziyaret eder. Buradaki izlenimleriyle anarşizmi benimser.

Kropotkin 1872 Mayıs'ta Rusya'ya döner; nihilistlerin liderliğindeki Chaikovski Çevresi içinde devrimci görüşlerin yayılmasında önemli bir rol üstlenir.

1873 yılında Peter Kropotkin tutuklanarak hapse atılır; 1876'da İngiltere'ye kaçar. Burada kısa bir süre kaldıktan sonra İsviçre'ye giderek Jura Federasyonuna katılır. 1877'de Paris'e gider; burada sosyalist hareketin başlatılmasına katkıda bulunur. 1878'de İsviçre'ye döner; Jura federasyonunun devrimci gazetesi Le Révolté'ye yazılar yazar.

1881'de, Çar II. Alexander'ın suikaste uğramasından kısa bir süre sonra Kropotkin İsviçre'den sınırdışı edilir. Thonon (Savoy)'da kısa bir süre kaldıktan sonra Londra'ya gider. Burada bir yıl kadar kaldıktan sonra 1882'nin sonlarına doğru tekrar Thonon'a döner. Burada Fransız hükümeti tarafından tutuklanır. Lyon'da yapılan duruşmada Enternasyonal üyesi olduğu gerekçesiyle beş yıl hapis cezasına çarptırılır. 1886'da serbest bırakılınca Londra'ya yerleşir. Aynı yıl Sibirya'ya sürgün edilen kardeşi Alexander intihar eder.

1890larda zamanının çoğunu yazmakla geçirir; kitaplarında anarşist-komünizmi teorisini geliştirmeye çalışır. 1897'de Kanada ve ABD'yi ziyaret eder. Amerikan dergisi Atlantic Monthly anılarını basmayı kabul eder.

1901-1909 yılları arasında daha çok Rusça yazılar yazar. 1905 devriminin başarısızlığa düşmesi hayal kırıklığına uğramasına yol açar.

Savaş ve Devrim

1909'de İsviçre'ye döner; Lena altın madenlerinde 270 işçinin katledilmesi olayının gündeme getirilmesi için çalışır. Ancak bu çabaları I. Dünya Savaşı ile kesintiye uğrar. I. Dünya Savaşı sırasında işçi sınıfına karşı en büyük tehdit olarak gördüğü Alman emperyalizmine karşı devletler arası ittifakı destekleyen bir tavır alır. Bu tavrı birçok kişi tarafından sert şekilde eleştirilir; Errico Malatesta gibi pek çok anarşist bu dönemde Kropotkin'den uzaklaşır. Bu tavır en net biçimiyle Onaltılar Manifestosunda görülebilir. 1917'de Petrograd'a gider; burada Aleksandr Kerenski hükümetine yardımlarda bulunur. Ancak Bolşeviklerin iktidara gelmesiyle bu çabaları da sona erer. Pyotr Kropotkin 8 Şubat 1921'de ölür. Bolşevik lider Lenin'in kişisel izni ile Novodevichy mezarlığında anarşistler tarafından büyük bir cenaze töreni düzenlenir. Bu, anarşistlerin kitlesel olarak Rusya'daki son biraraya gelişi olur.

Kitapları

1902 Londra, Karşılıklı Yardımlaşma (Mutual Aid: A Factor of Evolution)
1892 Paris, Ekmeğin Fethi (The Conquest of Bread)
Tarlalar, Fabrikalar ve Atölyeler (Fields, Factories and Workshops)
The Great French Revolution
1887, In Russian and French Prisons. Kitabın internet baskısı
1889, Bir Devrimcinin Anıları (Memoirs of a Revolutionist).
1915 New York, Russian Literature: Ideals and Realities. Kitabın internet baskısı

ÖzlüSözleri

"Ahlâki fiillerde, kardeşlerinin neşesiyle neşelenen, bazı kardeşleri acı çekerken acı çeken bir bireyin saf gereksinimini; toplum içindeki yaşam tarafından yavaşça işlenen ve mükemmelleştirilen bir alışkanlığı ve bir ikinci doğayı görür. Bu insanoğlunun ahlâğıdır; ve bu aynı zamanda anarşizmin ahlâğıdır."

"Hapishaneler, devlet tarafından korunan, suç üniversiteleridir."

"Bazen bana şiir okumamı tavsiye eder ve mektuplarını ve şiirlerini gönderirdi. 'Şiir oku,' der ve 'şiir erkekleri daha iyi yapar' diye eklerdi. Daha sonraki hayatımda, onun sözünün doğruluğunu çok sık anladım!. Şiir oku: erkekleri daha iyi yapar."

"İnsandaki karşılıklı yardım eğilimi o kadar eski ve geçmişteki evrimiyle derinden iç içe geçmiştir ki, tarihin her anında yıpratılmasına rağmen, günümüze kadar korunabilmiştir."

"İnsanoğlu ölümden sonra yaşamayı tutkuyla ister. Ancak çoğu zaman iyi bir insanın anılarının daima yaşadığı gerçeğini atlar. O anılar ki nesilden nesile aktarılır. Bu uğruna ölecek bir ölümsüzlük değil mi ?"

"Çeşitlilik hayattır. Tekdüzelik ise ölüm."

"Biri yetenek sahibi olduğunda, her şey onun gelişimine katkıda bulunur."

"Güçlü ol. Duygusal ve entelektüel enerjiyle dolup taşarsanız, aklınızı, sevginizi ve eylem enerjinizi diğerlerine yayarsınız! Bu tüm ahlaki eğitimin kaynağıdır."

"Uygarlık tarihimiz boyunca, iki gelenek, iki karşıt eğilim çatışmaktadır: Roma geleneği ve popüler gelenek, imparatorluk geleneği ve federalist gelenek, otoriter gelenek ve liberter gelenek."

"Rekabet etmeyin! - Rekabet her zaman türler için zararlıdır ve bunu önlemek için bol miktarda kaynağınız var."

"İyi ve kötü fikrini, din ya da mistik bir vicdanla ilgisi yoktur. Hayvan ırklarının doğal bir ihtiyacıdır. Dinlerin kurucuları, filozoflar ve ahlakçılar bize ilahi veya metafizik varlıkları açıklarken, bir karınca veya serçenin kendi küçük toplumunda uyguladıklarının benzerini yapıyorlar. Bu toplum için yararlı mı? O halde iyidir. Bu zararlı mı? O zaman kötü."

"Toplumda cehalet hakim olduğunda ve insanlar bilinçsiz ise, kanunlar hızla artar."

Anahtar Kelimeler
Kropotkin, anarşizm, anarşist, devrimci, evrim, bakunin, ahlak
Benzer Kişiler

Rudolf Rocker (Ünlü Kişiler) Kropotkin ve Maletesta dan sonra Anarko-sendikalist hareketin en saygın isimlerinden biri olarak anılan kuramcı ve eylemci.

Bakunin (Ünlü Kişiler) Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve önemli düşünürlerden biridir.

Tolstoy (Ünlü Kişiler) Büyük bir rus yazarıdır.

Emma Goldman (Ünlü Kişiler) 20. yüzyılın ilk yarısında ABD ve Avrupa da anarşist görüşün yayılmasında ve gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır.

Nietzsche (Ünlü Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Che Guevara (Ünlü Kişiler) Marksist politikacı ve gerilla lideri.

Rousseau, J.J. (Ünlü Kişiler) Siyasi fikirlerleriyle Fransız Devrimini ve sonrasını etkilemiş filozof, müzik teorisyeni ve politikacı.

Kemal Atatürk (Ünlü Kişiler) Türkiye Cumhuriyeti nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı.

Dawkins, Richard (Ünlü Kişiler) Britanyalı etolog, evrimsel biyolog ve yazar.

Marks, Karl (Ünlü Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

Konfüçyüs (Ünlü Kişiler) Ünlü bir Çinli filozoftur. Zannedilenin aksine bir din adamı değildir ve dinle ilgili çok fazla konuşmamıştır.

Mill, John Stuart (Ünlü Kişiler) Bilgi kuramı bakımından deneyselcilik, ahlak felsefesi bakımından da faydacılık akımına bağlı İngiliz İktisatçısı ve filozofudur.

Descartes (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, bilimadamı ve filozof.

Epikür (Ünlü Kişiler) Helenistik felsefenin en önemli düşünürlerinden birisidir.

Foucault (Ünlü Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

La Rochefoucauld (Ünlü Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.

Hume, David (Ünlü Kişiler) İskoç filozof, ekonomist ve tarihçi.

Schopenhauer, Arthur (Ünlü Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Aristo (Ünlü Kişiler) Antik Yunan filozof.

Ferguson, Adam (Ünlü Kişiler) Politik ekonomiyi ahlaki felsefeye bağlayan bağları sıkılaştırmaya çalışan bir ahlak bilimi uzmanıdır.

Tamamlayıcı Konular

Kropotkin - Anarşizm Üzerine (Felsefe) Anarşizm in mimarı Kropotkin'in anarşizm yorumu.

Anarşizm (Özlüsözler) Kişi özgürlüğünü amaç edinen, devlet, din ve kişi gibi tüm otoriteleri reddeden felsefi düşünce.

Anarşizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Başta devlet olmak üzere bütün yöneten kurumları ortadan kaldırmayı öneren öğreti.

Geçmişten Günümüze Ahlak Felsefeleri (Felsefe) Hangi eylem ve davranışlarımız doğru veya yanlıştır? Ahlaklı ya da ahlaksız olmanın kriterleri nelerdir? Eski Antik Çağ’dan günümüze değin bazı tanınmış filozofların bu sorulara yanıtları.

Anarşizm Nedir? (Felsefe) Anarşizmin ne olduğu ve ne olmadığına dair manifesto.

Chomsky - Anarşizm Hakkında 8 Soruya Cevaplar (Felsefe) Bu yuzyılın en önemli anarşist düşünürü Chomsky'den Anarşizm yorumu.

Asosyallik (Özlüsözler) Sosyal olmamak, genel kabul görmüş kuralların dışında hareket etmek.

Baskı (Özlüsözler) Hak ve özgürlükleri kısıtlayarak zor altında bulundurma durumu, tahakküm.

Devrimcilik (Özlüsözler) Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik yapma.

Asilik (Özlüsözler) Yasalara veya kişilere başkaldırıcı, karşı olma hali.

Din (Özlüsözler) Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum, diyanet

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

Nihilizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.

Evrim Teorisi (Özlüsözler)

Evrimcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Evrim öğretisi. Her şeyi evrim açısından değerlendiren dünya görüşü.

Evren (Özlüsözler) Gök varlıklarının bütünü, kâinat, kozmos.

Ateizm (Özlüsözler) Tanrının olmadığını savunan ve dinleri reddeden görüş.

Ahlak (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanların toplum içindeki davranışlarını ve birbirleriyle ilişkilerini düzenlemek amacıyla başvurulan kurallar dizgesi, başka insanların davranışlarını olumlu ya da olumsuz biçimde yargılamakta kullanılan ölçütler bütünüdür.

Ahlak (Özlüsözler) Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları.

Ödev Ahlakı (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Ahlaki eylemde bulunmayı ahlak yasasına uyma olarak kabul eden öğreti.

Ahlakın Metafiziği - Immanuel Kant (Felsefe) En büyük Alman “idealist” filozoflarından ve bireysel tefekkür arayışının ustası olarak kabul edilen Kant, Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi adlı eserinden.

Erdem (Özlüsözler) Ahlakın övdüğü iyi olma, alçak gönüllülük, yiğitlik, doğruluk vb. niteliklerin genel adı, fazilet.

Ahlakdışıcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nietzsche'nin ahlak felsefesidir.

Saygı (Özlüsözler) Değeri, üstünlüğü, yaşlılığı, yararlılığı, kutsallığı dolayısıyla bir kimseye, bir şeye karşı dikkatli, özenli, ölçülü davranmaya sebep olan sevgi duygusu.

Amoral (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Ahlak dışılık anlamına gelmektedir. Temellerini ahlaki öğretilerden almayan düşünce biçimidir.

Hırsızlık (Özlüsözler) Başkasının malını gizlice almak, hırsızlık etmek, aşırmak.

Etik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Felsefenin ahlaki değerle ilgili olan alt dalıdır.

Adalet (Özlüsözler) Hak ve hukuka uygunluk, hakkı gözetme

Günah (Özlüsözler) Cezayı gerektiren eylem. Dine aykırı iş.

Stoacılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kıbrıs’lı Zenon tarafından kurulan felsefe disiplinidir. Mantık, Metafizik, Etik olmak üzere 3 dala ayrılır.

Epikürosçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kurucusu olan Epiküros’un adıyla anılan felsefe disiplinidir ve temel sorunu AHLAK’tır.

Aldatmak (Özlüsözler) Beklenmedik bir davranışla yanıltmak.



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.