Ben

Ben

Bireyin öznel bütünlüğü. Ego


Bireyin bilinçsel ve ruhsal bütün işlemleri ben kavramıyla dile getirilir. Ruhbiliminde biliçin özdeşidir. Öznel idealist sistemler, bütün nesnel ve toplumsal olguları bene indirgerler.

“Ben” “biz”den ayrıldığı zaman ben felsefesi başlar, beraberinde de eğlence. Ben kimim? Ben neyim? “Ben” görülebilir miyim? “Ben” kayda geçebilir miyim, ampirik olarak doğrulanabilir miyim? “Ben” hayal gücünün bir ürünü, bir aracı, tanrıların zalim bir oyunu muyum? Ben’e ilişkin açıklamalar felsefenin çok geniş bir alanında sonuçlar doğurur. Özellikle etik alanında, çünkü eğer iyi yaşamayı amaçlamam gerekiyorsa, bu işi yapacak “ben” nedir?

Kimileri egonun “biz”den hiçbir biçimde ayrıştırılmayacağım iddia edebilir. İnsanın aynada kendisine bakmasına dayanan en aşikâr itiraz bu önermeyi karşılamaz. James gibileri egonun kendi tikel varlığını aşarak hepimizin içinden türediği büyük tini hissedebileceğine dair bir Hindu inancına bağlanmışlardır. Buna göre, sahici davranış kişinin kendi çıkarını aşarak evrensel tinin daha büyük iyiliği için çaba göstermesidir.

İndirgemeci çubuğu ele alırsak, felsefi meseleler doğmaya devam edecektir. Bir zihin = beyin olarak ben’in merkezinde ego vardır: Bütün kişisel deneyimlerin (yani bu tikel birey tarafından hissedilmiş her şeyin) depolandığı, iç dileklerin, fikirlerin, arzuların, korkuların, duyguların ve fiillerin oluştuğu yer. Ama ben’in ne olduğunu belirlemek, aynen “şimdf’yi zaman içinde yakalamak gibi, hâlâ insanı çileden çıkaracak bir oyun olarak kalır. Dünkü ben ile aynı ben miyim? Beni daha önceki (veya gelecekteki) benlerime ne bağlıyor? Sadece nöron yolları mı? Her ne kadar bazı beyin nöronları uzıın süre yaşarsa da, bazıları da ölür ve yeni birtakım nöronlar gelişir; peki bu durumda “ben”e ne olur? Kimin bu sorunlarla uğraştığı konusunda kaygılanmaktan vazgeçip kendimi ne olursa olsun yeniden hayatın kollarına atmalı mıyım? Ama bu pek de felsefi bir tavır olmazdı - düşünmeye devam! Peki, düşünen kim?!

Hume değişmeyen bir ben’in varlığını yadsıyor, bir kişiliğe sahip olduğunun söylenebileceğini kabul etmekle birlikte, ben’in yalnızca sürekli ve anlık algılardan oluşan bir bohça olduğu ve bu algıların (aynı bedende) birlikteliklerinin beni oluşturduğu ölçüde ben’in aldatıcı olduğunu ileri sürüyordu. Kimileri bundan dolayı ben’in, ^ittgenstein’ın dilin oynanan özgül oyuna bağlı olarak değiştiğini söylediği gibi, bağlama göre değiştiğini düşünebilirler: Bu benim akademik benim, bu baba olarak benim, bu eş olarak benim, bu öğretmen olarak benim. Ne var ki, eğer ben yalnızca uçup giden bir akım ise ve dünden farklı ise, bugünkü “ben”i dünkü “ben” ile birbirine bağlayan nedir? Zaman içinde kendi varlığımı, aynen başkalarının yaptığı gibi, kabul ederim. Peki düşlerin üzerinde yükseldiği bu bencil anakaya nedir? Başka insanlara, hatta kendime bile gösterdiğim tutumu değiştirebilir miyim, bir yerde neşeli, bir yerde ciddi, bir yerde sorgulayan, bir yerde içi kan ağlayan. Her bir seferinde işlemekte olan bir “ben” vardır, duyumları, fantezileri, düşünceleri ve daha geniş deneyimleri biriktiren ve kendisi de bu karmaşıklık tarafından yönetilen. Belki de ben, devasa ve eklektik bir müzik koleksiyonu gibidir: Hepsi farklı ama hepsi müzik.


Anahtar Kelimeler
Ben, Psikoloji, bilinç, ego
İlgili Diğer Konular

Tekbencilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü)

Ben İnsan Değil Miyim (Hayko Cepkin)

Solipsizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) "Ben" felsefesi olarak bilinen, varlığı ben'in tasarımları olarak dile getiren felsefi görüş. Tekbencilik

Ego (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilinçli bireyin kendini başkalarından ayırmasını dile getiren sözcük.

O mahur beste çalar müjganla ben ağlaşırız. (Ahmet Kaya)

Seri Katiller (Felsefe) Seri katiller nasıl düşünür ve hangi bilinçaltı reaksiyonları onları bu hale sokmuştur? Yazıda bu kilit sorunun cevabını bizzat aktörlerinden alacağız.

Psikanaliz (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bazı ruh ve akıl hastalıklarının, sinir bozukluklarının iyi edilmesinde kullanılan bir tedavi usulüdür.

İnsan Tabiatını Tanıma - Alfred Adler (Felsefe) Viyana'da vermiş olduğu konferansların derlemesinden oluşmuş kitabın özetidir.

Bilinçaltı (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Gerçekte bilinç süreçleri olmadıkları halde bilinç süreçleri üstünde etkisi bulunan ruhsal süreçlerdir.

Özgür Bilinç Nedir ? (Felsefe) Özgür bilinç için gereken nedir ?

Altbilinç (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilinç süreçlerini etkileyen bilinçdışı ruhsal süreçler. Dilimizde daha çok bilinçaltı deyimiyle dile getirilmektedir.

Bilinç (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanın çevresini ve kendisini anlamasını sağlayan anlıksal süreçlerin toplamı.

Egoizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kendine olan ilgiyi ahlakın temeli olarak gören etik bir teori.

İlgili Kişiler

Adler, Alfred (Ünlü Kişiler) Bireysel psikoloji ekolünün kurucusu, Avusturyalı psikologdur.

Freud, Sigmund (Ünlü Kişiler) Avusturyalı ruh doktoru, psikanalizin kurucusu

James, William (Ünlü Kişiler) Charles Sanders Peirce ve John Dewey ile birlikte pragmacılık görüşünün kurucuları arasında gösterilen Amerikalı ruhbilimci ve felsefeci.

Nietzsche (Ünlü Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

İlgili Özlüsözler

Ego (Özlüsözler) Ben

Psikoloji (Özlüsözler) Bir grubu, bir bireyi belirleyen hareket etme, düşünme, duygulanma biçimlerinin bütünü.

Farkındalık (Özlüsözler) Farkında olma durumu, bilinç.

Bilinç (Özlüsözler) Algı ve bilgilerin zihinde duru ve aydınlık olarak izlenme süreci, şuur.

Bilmek (Özlüsözler) Bir şeyi anlamış veya öğrenmiş bulunmak.

Bilim (Özlüsözler) Evrenin veya olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneye dayanan yöntemler ve gerçeklikten yararlanarak sonuç çıkarmaya çalışan düzenli bilgi, ilim.

Tutarlılık (Özlüsözler) Benzer durumlarda benzer ve uyumlu tepkilerin verilmesi.

Algı (Özlüsözler) Bir şeye dikkati yönelterek o şeyin bilincine varma, idrak.

Felsefe (Özlüsözler) Varlık, anlam gibi sorunların araştırılmasına yönelik düşünsel etkinlikler.

Gözlemlemek (Özlüsözler) Dış dünyadaki bir şeyi iyi bilmek için dikkati onun üzerinde tutmak, müşahede etmek.

Eğitim (Özlüsözler) İnsanın yeteneklerinin, özellikle ahlak yetilerinin geliştirilmesi için ona yön ve biçim verilmesi; bu yolda yapılan bilinçli ya da bilinçsiz etkilerin tümü.

İrade (Özlüsözler) Bir şeyi yapıp yapmamaya karar verme gücü.

Görmek (Özlüsözler) Belirli bir zamanın içinde bir olaya tanık olmak, yaşamak.

Düşünce (Özlüsözler) Uzay ve zamanın ötesinde, öznenin dışında, kendiliğinden var olan, duyularla değil, yalnızca ruhen algılanabilen asıl gerçeklik.

Akıl (Özlüsözler) Düşünme, anlama ve kavrama gücü, us.

Fikir (Özlüsözler) Düşünce, mülahaza, mütalaa.

Gerçek (Özlüsözler) Bir durum, bir nesne veya bir nitelik olarak var olan, varlığı inkâr edilemeyen, olgu durumunda olan, hakiki

Cehalet (Özlüsözler) "Benim ülkemde, şok edici bir düzeyde matematiksel cehalet var."



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.