Berberiler

Berberiler

Zengin mitolojileri ve antik kültürleriyle çöllerin efendisi berberiler

Kuzey Afrika’da Nil Vadisi’nin batısındaki bölgedeki göçebe halk, Berberi adını almıştır. Antik çağda Amazigh veya Imazighen (özgür insanlar) olarak adlandırılan, Kuzey Afrika'nın en eski sakinleri arasındadırlar. Binler yıllık zengin mitolojileri eski Mısırlıların dini inançlarını bile etkiledi.

Berberiler, dil ve kültürle ve Mısır'dan Kanarya Adaları'na kadar uzanan bölgelerin yanı sıra, Sahra'nın güneyinde, Nijer ve Mali gibi bölgelerde yaşayan geniş bir Arap olmayan kabileler grubudur. Arkeologlar, kökenlerini 10.000 yıldan daha eski bir Kuzey Afrika uygarlığı olan Kaspiyan kültürüne kadar götürürler. Berberi konuşan insanlar, en erken zamanlardan beri Kuzey Afrika'da yaşamış ve ilk olarak Mısırlılar tarafından M.Ö. 3000'de Temehu adıyla anılmıştır. Fenike, Yunanca ve Roma metinleri de bunlara atıfta bulunur.

Tarih öncesi zamanlardan beri, Berberi toprakları Afrika, Avrupa ve Orta Doğu'dan halkların bir kavşağı olmuştur. Kartacalar, Romalılar, Vandallar, Bizanslılar, Araplar, Türkler, İspanyollar, Fransızlar ve İtalyanlar Berberi anavatanının bazı bölgelerini istila etti ve yönetti. Ancak, Berberiler hiçbir zaman birleşik bir siyasi kimlik olamadılar. Kuzey Afrika ve İspanya'nın çeşitli bölgelerinde bir "Berberi İmparatorluğu" olamayan pek çok Berberi krallığı ve kültürü olmuştur.

Yenilmş bir Libyalı Berberiyi temsil eden bir Mısır heykelciği. Rameses Saltanatı II (19. Hanedanı), M.Ö. 1279–1213. (Louvre Müzesi, Paris).

Yüzyıllar boyunca, Berberiler, Araplar da dahil olmak üzere birçok etnik grupla karıştı ve bu nedenle, ırk yerine dilbilimiyle daha çok tanımlandılar. Dilleri, dünyadaki en eski dillerden biridir ve eski Mısırlılarla birlikte Afro-Asya dil ailesinin Afrika şubesine aittir.

Berberi Mitolojisi

Hiçbir zaman yerel kültlerin ötesine geçemese de, Berberiler, bir tanrılar topluluğu etrafında yapılandırılmış zengin bir mitoloji ve inanç sistemine sahipti. İnançlarının birçoğu yerel olarak olarak ortaya çıktı. Bazıları ithal edildi veya Mısır dinleri, Afrika mitolojileri, Fenike mitolojisi, Yahudilik, İber mitolojisi ve antik dönemdeki Helenistik din gibi temasların etkisiyle geliştirildi.

En son etki, Berberilerin dokuzuncu yüzyıl boyunca İslam'a dönüştürüldüğü Arap mitolojisinden geldi. Bugün, geleneksel, eski, putperest Berberi inançlarının bir kısmı, kültür ve gelenek içinde, özellikle Cezayir'de yaşamaya çalışıyor.

1900 lere ait fotoda geleneksel dövme ve mücevherleriyle Tunus'da bir berberi kadını.

Berberi de dahil olmak üzere tarih öncesi bazı toplumlar, kayaların kutsal olduğunu düşünüyordu. İkinci yüzyılda Latin yazar Apuleius, Saint Augustine ile birlikte Hippo Regius'un piskoposu (Cezayir'deki modern Annaba kentinin adı), Kuzey Afrikalılar arasında kaya ibadetine dikkat çekti. Yunan tarihçi Heredot da eski kurban uygulamalarını şöyle yazıyor: "Kurbanın kulağını kesip evlerinin üstüne atarlar. Sonra da hayvanı boğazından bükerek öldürürler. Sadece Güneş ve Ay tanrılarına kurban sunarlar."

Berber kültürünün megalitik yönü ölüler kültü ve / veya yıldızlara ibadetin bir kültü olarak gelişmiş olabilir. Kuzeybatı Afrika'daki en bilinen kaya anıtı, Mzora'dır (veya Msoura). Bir tümülüs çevreleyen bir megalitler çemberinden oluşur. Mevcut 168 kalan taşın bulunduğu yer ilk inşa edildikten binlerce yıl sonra, MS 1830'da batıda tanındı. En uzun megalit, 5 metreden (16 fit) yüksekliktedir. Efsaneye göre, efsanevi Berber kralı Antaeus'un dinlenme yeridir. Onun Hercules in hizmetkarı olduğuna inanılırdı.

Mzora Taş Çemberinin 1830 tarihli çizimi.

Berberlere ait diğer bir megalitik anıt, 1926'da Kazablanka'nın güneyinde keşfedildi ve Tifinagh olarak bilinen Libyco-Berberi yazıtları işlenmişti.

Berberlerin ve atalarının mezarları (Kaspiyan ve İbero-Mauresanlar) öbür dünyaya inandıklarını göstermektedir. Kuzeybatı Afrika bölgesinin tarih öncesi halkları ölüleri toprağa gömdüler. Daha sonra mağaralara, tümülüslere (mezar höyükleri) ve kayalara gömdüler. Bu mezarlar, ilkel yapılardan, Kuzey Afrika'ya yayılan piramidal mezarlar gibi daha ayrıntılı olanlara dönüştü.

En iyi bilinen Berber piramitleri, Medracen’in 19 metre (62 ft) Roma öncesi Numidian piramidi ve günümüz Cezayir’inde bulunan 30 metre (98 ft) yüksekliğindeki antik Moritanya piramididir. Ayrıca, Mauretania'nın Kraliyet Mozolesi olarak da bilinen türbenin, Berberi Kralı II. Juba II ve Numidia ve Mauretania'nın hükümdarları olan Kraliçe Kleopatra Selene II'nin son dinlenme yeri olduğuna inanılmaktadır. Ancak, bölgede hiçbir insan kalıntısı bulunmadığından mezarın muhtemelen yağmaladığı düşünülüyor.

Mısır tanrılarına inanç üzerindeki etkileri

Eski Berberi ve Mısır mitolojisi arasında benzer ve örtüşen tanrılar var. Berberiler, eski Mısır'daki kayıtların başlamasından önce binlerce yıldır Libya'da Mısırlıların komşusuydu. İsis ve Set gibi bazı eski Mısır tanrılarına başlangıçta Berberiler tarafından ibadet edildiği düşünülmektedir.

Bazıları, Osiris'in aslen Libya tanrısı olduğuna inanıyor. Berberiler, Set ile ilişkilendirildiği için domuz eti ve İsis'le ilişkilendirildiği için de inek eti yememişlerdir. Herodot şöyle yazar: "Bu Libyalı kabileler inek etini hiç tatmamıştır. Mısırlılar gibi hiçbiri domuz da yetiştirmez. Cyrene'de bile, kadınlar ineğin etini yemenin yanlış olduğunu düşünüyor. Mısır tanrısı Isis'e saygılarından ötürü oruçlarında ve bayramlarında inek eti yemezler, domuz etinden de uzak dururlar."

Mısırlıların ibadet ettiği, ancak Libyalı bir kökene sahip olduğu düşünülen tanrılarından bir diğeri, Nil Deltası'ndaki Sais tapınağını kurmak için Libya'dan göç ettiği söylenen Neith idi. Bazı efsaneler Neith'in Tritons Gölü veya modern Tunus'ta doğduğunu söylüyor. Bazı Mısır tanrılarının, eski Mısırlıların gösterdiği gibi eski Libyalıların normal süs eşyaları olan iki tüyle tasvir edilen “Ament” gibi Berberi (eski Libyalı) karakterlerle tasvir edilmesi dikkat çekicidir.

Mısır ve Berberi kültürü arasında en dikkat çekici ortak tanrı Amon'du. Tanrıların kralı ve rüzgarın tanrısı, eski Mısırlılar tarafından Amin-Ra, Yunanlılar, Zeus-Amon ve Fenikeliler tarafından Baal-Amon olarak kabul edildi.

Geç Döneme ait Neith Aegis, yirmi altıncı hanedan (M.Ö. 664-525) altın bronz, Lyon Güzel Sanatlar Müzesi.

İnsan formunda, bazen bir koç kafasıyla temsil edilen, Kuzey Afrika'da MÖ 9600 ve MÖ 7500 yıllarına dayanan erken tasvirleri bulundu. Eski Libya'daki en ünlü Ammon tapınağı, Mısır'daki Siwa'daki hala Berberilerin yaşadığı bir vaha olan Augural tapınağıydı. Her ne kadar modern kaynaklar Berberi mitolojisinde Ammon varlığını görmezden gelse de, Cyrenaica'daki antik Yunanlılar tarafından benimsendi ve Libya etkisi nedeniyle Fenike tanrısı Baal ile birleşti.

Berberi Kültürünü Canlanması

Berberi kültürünün çoğu yıllar boyunca bastırılmış olsa da, Tunus'ta bir canlanma görünüyor. Tek bir millet arayışında on yıllarca dil ve kültür bastırması uygulayan diktatör Zine El Abidine Ben Ali'nin 2011 yılındaki gitmesinden bu yana Berberi kültürüne ilgi yeniden ortaya çıktı. Günümüzde, Berberi kültürünü ve mirasını aktif olarak destekleyen 20'den fazla organizasyon var.

Berberi müzisyenler


Anahtar Kelimeler
Berberiler, Sahra Çölü, Mısır, Yunan, Roma, Isis, Mzora, Neith, Amon, Zeus-Amon, Fenikeliler, Baal-Amon
İlgili Diğer Konular

Felsefenin Başlangıcı (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Felsefenin adı Yunanlılarca konmuş olsa da çok daha öncesinde Çin, Hindistan, İran ve Mısır'da felsefe yapılıyordu.

Hypatia, Iskenderiyeli (Ünlü Kişiler) Roma döneminde Mısır'da yaşamış Yeni-Platoncu Yunan filozof ve ilk önemli kadın matematikçidir.

En eski büyü metinleri (Tarih) Kıptice yazılmış bu 20 sayfalık büyü metinleri yaklaşık 1300 yıl öncesine dayanıyor.

Senkretizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Senkretizm, özellikle farklı dinlerdeki teoloji ve mitolojilerin bir birine karışmasıyla yenilerinin ortaya çıkması veya asimilasyonlarına denir. Sanat, kültür ve siyasette de görülebilir.

Nasıl görünüyorlardı (Tarih) Adli antropologlar ve yüz rekonstrüksiyonu sayesinde artık tarihi ünlülerin nasıl göründüklerini biliyoruz.

Pisagor (Ünlü Kişiler) İyonyalı filozof, matematikçi ve Pisagorculuk olarak bilinen akımın kurucusudur.

Ortadoğu Tarihi Kronolojisi (Tarih) Bu zaman çizelgesi, bir çok dinin ve kültürün ortaya çıktığı Ortadoğu'nun günümüze kadar önemli olaylarını listeliyor.

Antik Çağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Yunan ve roma felsefeleri

Sokrates (Ünlü Kişiler) Yunan Felsefesinin kurucularındandır

Aristo (Ünlü Kişiler) Antik Yunan filozof.

Epiktetus (Ünlü Kişiler) Yunan stoacı filozof.

Heraklet (Ünlü Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Antik aydınlanma çağı (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Antik Yunan felsefesinin İ.Ö. 5. yüzyılı kapsayan evresi.

Anaksimender (Ünlü Kişiler) Düşüncesi hakkında çok şey bilinmeyen ilk Yunan filozofu ve gökbilimcisi.

Hristiyan Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hristiyan inancını Yunan felsefesini kullanarak doğrulama çabasıdır.

Elea Okulu (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Antikçağ Yunan düşüncesinde Ksenofanes ve onu izleyenlerce geliştirilen öğreti.

Pironculuk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Yunan filozofu Pyrrhon'un kurduğu kuşkucu okul ve düşünce doğrultusu.

Demokritos (Ünlü Kişiler) Atom veya bölünemeyen öz teorisiyle tanınan antik Yunan filozofu.

Gnostikler (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Antikçağ Yunan felsefesini gizemcilik ve Hıristiyanlıkla kaynaştırmaya çalışan dinsel-gizemci düşünürler.

Aidios (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde sonsuz, ölümsüz, ebedi, zaman içinde sürekli olma durumu.

Platon / Eflatun (Ünlü Kişiler) Görüşleri Islam ve Hristiyan felsefesine derin etkide bulunmuş önemli bir Antik Yunan filozofudur.

Aion (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde özellikle Parmenides’ten itibaren ebediyet ya da bengilik anlamında kullanılan terim.

Ana Erdemler (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde, özellikle de Platon’un öğretisinde olmazsa olmaz olarak görülen erdemlerdir.

Aristoculuk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Antikçağ Yunan filozofu Aristoteles'in öğretisine dayanan, deneyci ve gerçekçi eğilimleriyle öne çıkan bir düşünce okulu.

İslam Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hristiyan skolastiğine paralel olarak Müslüman inançlarını antik Yunan felsefe ekolleri ile açıklama ve doğrulama çabasıdır.

Roma Dönemi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (MÖ. 1.YY - MS. 5.YY) Genel olarak klasik Yunan geleneğini sürdürür ve genellikle 5. Yüzyılda Roma'nın Düşüşüyle ​​sona erdiği düşünülür.

Apologia (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde bir kişinin kendisine yöneltilen suçlamalar karşısında kendisini savunmak için yaptığı yazılı ya da sözlü açıklama.

Aperion (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde evrenin sonsuzluğunu, sınırsızlığını savunan Anaksimandros’un tüm şeylerin kaynağı, arkhe’si, diye betimleyerek felsefeye soktuğu terim.

Parmenides (Ünlü Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Aponia (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde ruhun kargaşadan uzak durmasına ataraksia adı verilirken, “bedenin acıdan sakınması” ya da “acının bedene uğramayışı” durumuna aponia denirdi.

Herakleitosçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Gerçekliğin asıl özünü öncesiz- sonrasız oluşta gören, bu oluşun kendini karşıtlarda ve karşıtlar içinden geçerek gerçekleştirdiğini savunan, Yunan filozofu Herakleitos'un temellendirdiği görüş.

Kyrene Okulu (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Haz veren her şeyin iyi, acı veren her şeyin kötü olduğunu öne süren, istencin biricik ereğini, insan için en doğal bir duygu olan haz olarak gören Sokratesçi Yunan felsefe okulu.

Kynikler Okulu (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Yaşamın biricik ereğini hiçbir şeye gereksinme duymama ve kendi kendiyle yetinme, kısaca salt özgürlük olarak erdemde bulan Sokratesçi Yunan felsefe okulu. Bakınız: Kinisizm,

Klasik Felsefe (Antik Yunan) (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Sokrates, Platon, Aristoteles’in düşüncelerinin hâkim olduğu dönemdir.

Diogenes (Ünlü Kişiler) Kendine yetme ile sadelik ilkelerine dayanan Kinik yaşam biçiminin öncülerinden Sinop lu çileci düşünürdür.

Eleacılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Salt düşünme ile var olanın niteliklerini türetmeye çalışan Elea'lıların kurduğu öğreti.

Aurelius, Marcus (Ünlü Kişiler) Beş İyi Roma İmparatoru'ndan sonuncusudur ve önemli Stoacı filozoflardan biri olarak kabul edilir.

Lucretius,Titus (Ünlü Kişiler) Yazılarını bitiremeden çıldırmış, kendi eliyle canına kıymış Roma dönemi şair ve filozof.

Ferguson, Adam (Ünlü Kişiler) Politik ekonomiyi ahlaki felsefeye bağlayan bağları sıkılaştırmaya çalışan bir ahlak bilimi uzmanıdır.





Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.