Hint-Avrupa Dillerinin Doğuşu

Hint-Avrupa Dillerinin Doğuşu

Dünya nüfusunun üçte ikisi Hint-Avrupa dilini konuşmaktadır. Araştırmacılar kökenleri hakkında Karadeniz'in kuzeyine odaklandılar.

Briton William Jones (1746-1794) şüphesiz bir dilbilim dahisiydi. Gençken bile eski Yunanca, Latince, Farsça ve Arapça biliyordu.. 1786'da, dilbilimde devrim yaratan Asya Bengal Derneğinde bir konferans verdi: Jones'a göre Hint Sanskrit dili, Latince ve Yunanca "ortak bir kaynaktan yayıldı". Dahası: "Hem Gotik hem de Kelt" "Sanskritçe ile aynı kökene sahip farklı dilsel biçimlerdir". Halefler Jones'un tezini onayladı ve dil ailesini özellikle Almanya'da "Hint-Avrupa" olarak adlandırdı.

Bu dil ailesi, Harald Haarmann'ın kariyerinin en önemli bir konusu. Finlandiya'da ikamet eden uluslararası üne sahip dilbilimci, dünya dillerini sayısız eserle tanımlamıştır. “Hint-Avrupalıların İzinde” adlı yeni kitabının adı. Arkeoloji, genetik ve tarihi bilimlerini en son verileriyle Hint-Avrupa dillerinin orijinine iniyor.

Son yıllarda, Protoindo Avrupalıların anayurdu hakkında iki farklı görüş ortaya atılıyor. Bazıları onları Neolitik Anadolu'da, diğeri de Don, Volga ve Karadeniz arasındaki Rus bozkırlarında olduğunu düşünüyor.

Haarmann'a göre, sığır göçebeleri ilk Hint-Avrupa konuşmacılarıydı. Sığır göçebeliği, at, keçi ve koyun evcilleştirilmesini de öngörür. Artan kuralık vahşi hayvanları azalttıkça insanlar steplerde kalan atlara yöneldiler. Onunla büyük koyun ve keçi sürülerini gütmek mümkündü. Kazak'taki sığır göçebeliği, Ural Dağları'nın doğusuna MÖ 4. binyılda geçilmesiyle başlayabildi. Kökeninin Güney Rusya'da olduğunu kabul etmek gerekir.

Atın asıl önemi göçebelerin kelime hazinelerine derin etkisidir. Haarmann, “Hint-Avrupa popülasyonlarının genişlemesi, dilleri ve kültürleri döneminde, atın geleneksel anlamı ortadan kalkmıyor” diye yazıyor ve bu sonucu belirli anaçlarla destekliyor. Dilbilimciler proto-Hint-Avrupa dilinde atlar için "hékuos" kelimesini yeniden oluşturdular. Bu kelime Latince'de "equus", Yunanca "hippos", Eski Farsça "asa" ve Eski Hint Sanskritçe "ásva-" kelimelerine dönüşmüştü.

Bozkır göçebelerinin hayatından elde edilen diğer önemli terimler, keçi, koyun, açık otlatma alanı veya sürü gibi kelimeler temel Avrupa-Avrupasına kadar uzanır. Bu aynı zamanda "meksi" (bal arısı) kelimesi ve bal toplamak için kullanılan tüm özel terimlerdeki aile için de geçerlidir. Mesela "meksi" (arı) kelimesini, kuzey komşuları Urallar, "mesi" olarak devraldılar.

Haarmann, protoindo-avrupa dilini yeniden yapılandımasının temelinin, Hint-Avrupa dillerinin fonetik, gramer ve sözcük yapılarıyla karşılaştırmalar yapılarak ortaya çıkarılmış "tarihsel olmayan, teorik bir çalışma" olduğunu kabul eder. Hint-Avrupa dilinin ilk yazılı örnekleri MÖ. 17./16'dan itibaren Hitit ve Mikeniyen Rumları ile birlikte gelir.

Küçük Asya’dan büyük bir imparatorluk inşa etmiş Hititlerin dili, M.Ö. 2. bin yılda Anadolu’nun Hint-Avrupa’nın beşiği olduğunu tezine uymuyor. Hititçeye geçmiş olan Küçük Asya'nın daha önceki sakinlerinin deyimlerinin izleri Hint-Avrupa değildir. Ayrıca, atın olağanüstü rolü Anadolu'ya uymuyor. Daha çok Hititlerin atlı savaş arabalarında kullanıldıkları görülüyor. MÖ 3. binyılın sonunda Hititler Asya'ya göç etmişlerdir. Orada dillerini Indo-Avrupa ile ilgisi olmayan dillerin deyimlerin etkisi altında geliştirmişlerdir.

Kanak: www.welt.de/geschichte/article155092984


Anahtar Kelimeler
Hint-Avrupa Dillerinin Doğuşu, Yunanca, Latince, Farsça, Arapça, Hint-Avrupa, Briton William Jones, Harald Haarmann, Arkeoloji, genetik, tarih
İlgili Diğer Konular

Aidios (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde sonsuz, ölümsüz, ebedi, zaman içinde sürekli olma durumu.

Anima (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hem insanlarda hem de hayvanlarda yaşam kaynağı olarak bulunan “ruh” için kullanılan Latince terim.

Ali Şeriati (Ünlü Kişiler) İranlı Müslüman sosyolog, aktivist, düşünür ve yazar.

Ortadoğu Tarihi Kronolojisi (Tarih) Bu zaman çizelgesi, bir çok dinin ve kültürün ortaya çıktığı Ortadoğu'nun günümüze kadar önemli olaylarını listeliyor.

İstanbul Arkeoloji Müzesi (Fotoğraf) İstanbul'daki bu müze arkeoloji tarihi ile ilgili çok önemli eserleri barındırıyor.

Çin'de 17 bin yıllık çömlek parçası bulundu (Tarih) Çömlekçiliğin başlangıcını sanılandan 10-12 bin yıl çncesine götüren bu buluntular, kırılgan oldukları için yerleşik hayata geçişin tarihlenmesi konusunda yeni bir çığır açacak gibi görünüyor.

Göbeklitepe (NG) (Tarih) Bu makalede, Türkiye'de 11.600 yıllık bir sitede bulunan Gobeklitepe'de son dönemde yapılan araştırmaların, örgütlü dinin tarımdan önce olduğunu açığa çıkarması işleniyor.

Çiğdem Köksal Schmidt - Göbeklitepe Sunumu (Tarih) Üsküdar 3.3.2015

Klaus Schmidt - What is Goebekli Tepe TED Conference (Tarih) 8 Tem 2014 tarihinde yayınlandı.

B.G. Sidharth - Göbeklitepe Sempozyumu (Tarih) Gobeklitepe üzerine yapılan ilk uluslararası sempozyum 6 Ekim 2012'de Şanlıurfa'da gerçekleşti.

Göbeklitepe'yi Arazi Sahibi Anlattı (Tarih) Mahmut Bey, Göbeklitepe nin bulunuşu ve anlamını bölgenin yerlisi olarak anlatıyor.

CNN Türk Göbeklitepe Haberi (Tarih) Bu video haberde, Cüneyt Özdemir, Göbeklitepe nin tarih ve turizm açısından önemini inceliyor.

Prof.Dr. Refik Duru - Göbeklitepe ve Diğer Anadolu Neolitik Yerleşkeleri (Tarih) 3.3.2015 tarihinde, Üsküdar da Göbeklitepe konulu konferanstan.

Klaus Schmidt - Gobeklitepe Sempozyumu (Tarih) Gobeklitepe üzerine yapılan ilk uluslararası sempozyum 6 Ekim 2012'de Şanlıurfa'da gerçekleşti.

Göbeklitepe The Worlds First Temple (Tarih) Ahmet Turgut Yazman yapımı belgesel 2010 tarihli.

Trevor Watkins - Gobeklitepe Sempozyumu (Tarih) Gobeklitepe üzerine yapılan ilk uluslararası sempozyum 6 Ekim 2012'de Şanlıurfa'da gerçekleşti.

Gen Bencildir (Tarih) Dawkins'in 323 Sayfalık Gen Bencildir kitabının özetidir. Gen Bencilliği diye adlandırdığı temel yasanın, gerek bireysel bencilliği, gerekse bireysel özveriyi nasıl açıkladığını anlatıyor.

İlber Ortaylı (Ünlü Kişiler) Türkiye'de Cumhuriyet döneminin en büyük tarih araştırmacılarından biridir.

Tarih öncesi ve sonrası devirler (Tarih) Tarih, yazının bulunmasına kadar ve sonrası olmak üzere iki kısımda incelenebilir.

Machiavelli (Ünlü Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Tarihselcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19. yüzyılın ortalarında, özellikle Almanya da tarih bilimlerinin bağımsız gelişme sürecinde ortaya çıkan düşünce akımı.

Mitos (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Tanrıların tarihçesini, dünyanın yaradılışını, tanrıların hayatlarını ve tabiatüstü varlıkları anlatan inanç ve duygulara dayanan tarih öncesi hikayelerdir.

Jaspers, Karl (Ünlü Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Yeni Hegelcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 20 yüzyılda Hegel felsefesini yeniden canlandıran, Hegel'in eytişimsel yöntemine ve fizikötesine dayanarak kültür ve tarih felsefesine yeni bir yön vermeye ve doğa bilimleri karşısında yeniden tinsel bilimleri güçlendirmeye çalışan akım.

Zorats Karer “Ermeni Stonehenge” in Gizemi (Tarih) Nisbeten yeni bulunmuş Ermeni Stonehege'i olarak isimlendilen taş anıtları, yapılış nedenleri konusunda tartışmalara sebep oluyor. Birçok insan bunların ilk astronomi istasyonu olduğunu düşünüyor. Aksini savuananlar da var.

Foucault (Ünlü Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.





Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.