A Posteriori

Deneyden sonra ve onun ürünü olarak elde edilendir.

A Priori

Deneyden önce alan. Deneyden sonra olan anlamındaki Aposteriorinin karşıtıdır.

Abandonment

Used by *existentialists to dramatize the sense of loss that comes from realizing that there is no external source of moral authority, such as a God.

Absolute Idealism

Ontologically monistic philosophy "chiefly associated with G. W. F. Hegel and Friedrich Schelling, both German idealist philosophers of the 19th century, Josiah Royce, an American philosopher, and others, but, in its essentials, the product of Hegel.

Absurd

Refers to the conflict between the human tendency to seek inherent value and meaning in life and the human inability to find any.

Absurdism

A philosophical school of thought stating that the efforts of humanity to find inherent meaning will ultimately fail (and hence are absurd) because the sheer amount of information as well as the vast realm of the unknown make total certainty impossible.

Age of Enlightenment

The Age of Enlightenment period of the Modern era of philosophy corresponds roughly to the 18th Century.

Agnosticism

The view that the existence of God or the supernatural is unknown and unknowable.

Aidios

İlkçağ Yunan felsefesinde sonsuz, ölümsüz, ebedi, zaman içinde sürekli olma durumu.

Aion

İlkçağ Yunan felsefesinde özellikle Parmenides’ten itibaren ebediyet ya da bengilik anlamında kullanılan terim.

Alienation

Yabancılaşma. İnsanın çevresinden, işinden, emeğinin ürününden ya da benliğinden uzaklaşma ya da ayrılma duygusunu dile getiren kavram.

Alogisme

Gerçeğe sezgi ya da inanla varabileceğini ileri süren öğretiler, Mantıkdışıcılık.

Amoral

Ahlak dışılık anlamına gelmektedir. Temellerini ahlaki öğretilerden almayan düşünce biçimidir.

Analytic philosophy

A style of philosophy that became dominant in English-speaking countries at the beginning of the 20th century.

Anarşizm

Başta devlet olmak üzere bütün yöneten kurumları ortadan kaldırmayı öneren öğreti.

Andırım

Oranlar arasında benzerlik.

Anıklık

Doğal yetenek.

Animism

The religious belief that objects, places, and creatures all possess a distinct spiritual essence.

Anımsama

Ruhun bedene girmeden önceki varlığında görmüş olduğu ideaların bilince dönüşü.

Anlambilim

Anlamları inceleyen bilim. Semantik olarak da bilinir.

Antinomi

Saltığı çözümlemek için usun düşmek zorunda bulunduğu çelişki.

Antropomorfizm

İnsan niteliklerini başka bir varlığa, özellikle Tanrı'ya aktarılması.

Aperion

İlkçağ Yunan felsefesinde evrenin sonsuzluğunu, sınırsızlığını savunan Anaksimandros’un tüm şeylerin kaynağı, arkhe’si, diye betimleyerek felsefeye soktuğu terim.

Apologia

A formal written defence of one's opinions or conduct.

Aponia

İlkçağ Yunan felsefesinde ruhun kargaşadan uzak durmasına ataraksia adı verilirken, “bedenin acıdan sakınması” ya da “acının bedene uğramayışı” durumuna aponia denirdi.

Aporia

İnsanın anlamakta ya da açıklamakta güçlük çektiği bir sorunda çözüme ulaşmanın olanaksızlığı, çözümlenemezlik, çıkış yolunun yokluğu, çıkmaz.

Aristocracy

A form of government that places power in the hands of a small, privileged ruling class.

Aristotelianism

A tradition of philosophy that takes its defining inspiration from the work of Aristotle.

Arkhe

Felsefede ilk olanın “temel” “ana madde” anlamında kullanılmasıdır.

Ateizm

Tanrının varlığını inkar eden görüş.

Atomism

A natural philosophy that developed in several ancient traditions.

Averroism

13. yüzyılda latin hristiyan skolastisizmini etkileyen, İbn Rüşd çevirilerinin etrafında şekillenerek etkisini gösteren Aristotelesçi felsefi akım, görüş.

Axiom

A proposition laid down as one from which we may begin; an assertion that is taken as fundamental, at least for the purposes of the branch of enquiry in hand.

Beginning of Philosophy

Felsefenin adı Yunanlılarca konmuş olsa da çok daha öncesinde Çin, Hindistan, İran ve Mısır'da felsefe yapılıyordu.

Ben

Bireyin öznel bütünlüğü. Ego

Bilgi

Öznenin amaçlı yönelimi sonucunda, özne ile nesne arasında kurulan ilişkinin ürünü olan şeydir.

Bilgicilik

Para karşılığı felsefe öğreten gezgin felsefecilerin (sofistler) oluşturdukları akıma denir.

Bilim

Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan düzenli bilgi.

Bilimsel Sosyalizm

Marksist sosyalizmdir.

Bilinç

İnsanın çevresini ve kendisini anlamasını sağlayan anlıksal süreçlerin toplamı.

Bilinçaltı

Gerçekte bilinç süreçleri olmadıkları halde bilinç süreçleri üstünde etkisi bulunan ruhsal süreçlerdir.

Bilinmezcilik

(Agnostisizm) Gerçek ve mutlak varlığın, kendinde nesnelerin (tanrı gibi) bilinemeyeceği kanı ve öğretisi.

Çelişme

Birbirine ters olma, birbirini tutmama.

Çevrecilik

Çevrenin insan üzerindeki etkisini ya da çevrenin insan davranışını belirlemedeki önemini vurgulayan öğretidir.

Chinese philosophy

Der Sammelname für das philosophische Denken in China etwa seit der Zeit der Zhou-Dynastie.

Christian Philosophy

Hristiyan inancını Yunan felsefesini kullanarak doğrulama çabasıdır.

Classical Philosophy (Ancient Greek)

Sokrates, Platon, Aristoteles’in düşüncelerinin hâkim olduğu dönemdir.

Coherence

Bir düşüncenin, bir yapıtın bir öğretinin bölümleri arasındaki çelişmeye yer vermeyen bağlantı.

Confucianism

Also known as Ruism, is described as tradition, a philosophy, a religion, a humanistic or rationalistic religion, a way of governing, or simply a way of life.

Continental Philosophy

A set of 19th- and 20th-century philosophical traditions from mainland Europe.

Cynics

For Cynics the virtuous life consisted in an independence achieved by mastery over one’s desires and needs: happiness demands that one desires nothing and hence lacks nothing.

Deconstruction

The term commonly associated with philosopher Jacques Derrida's critical outlook over the relationship between text and meaning. Derrida's original use of the word "deconstruction" was a translation of Destruktion, a concept from the work of Martin Heidegger that Derrida sought to apply to textual reading. Heidegger's term referred to a process of exploring the categories and concepts that tradition has imposed on a word, and the history behind them.

Değer

Kişinin, isteyen, ihtiyaç duyan bir varlık olarak nesne ile bağlantısında beliren şey.

Deizm

Vahiy ya da dinsel bir öğreti aracılığıyla edinilmiş her türlü dinsel bilgiye karşı çıkan buna karşılık belirli bir dinsel bilgi bütününü herkesin doğuştan taşıdığını ya da us yoluyla elde edebileceğini savunan görüşe denir.

Dekartçılık

Fransız filozofu Descartes'ın ve ardıllarının felsefî anlayışı. Bu anlayışın temelinde Descartes'ın kendi yaşamını baştan sona gözden geçirmesi ve bu çaba içinde olumlu kuşkuculuk diyebileceğimiz bir yöntemle bilgi kuramını temellendirmesi yatar.

Demiourgos

Düzenleyici Tanrı.

Deneycilik

Bilgimizin biricik kaynağının deney olduğunu savunan bilgi öğretisi.

Determinism

The philosophical position that for every event there exist conditions that could cause no other event.

Diyalektik

Kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkisinden yola çıkarak bunu doğruya varan süreçlerin açığa çıkarılmasında bir ilke olarak kullanan düşünme ve araştırma yolu.

Diyalektik İdealizm

Hegel'in idealizmine diyalektik idealizm denir.