Dini ve Mitolojik Semboller

Yazı bulunmadan önce insanlar iletişim için sembolleri kullandı. Bu nedenle mitoloji ve dinlerde rastladığımız sembollerin anlamları oldukça önemlidir.


Dini ve Mitolojik Semboller

1. KARE

1. Tapınaklarda görülür. Merkez düşüncesinin, sembolüdür.

2. Kaynağı Babil ülkesidir.

3. Kabe dört köşedir.

2 . KUBBE

1. Tapınaklarda görülür.

2. Gök kubbesinin sembolüdür.

3. Merkez düşüncesinin mahsûlüdür.

3 . MAĞARA

1. Yeraltı âlemini temsil eder.

2. Geçici zaman için ölüm, uyku gibi hallerle kendinden geçip, ölüp tekrar dirilmenin timsalidir.

3. Yeraltı âleminîn menşei Süme r ülkesidir. Sü­mer hükümdarı Gılgamış yer altında öbür dünyaya gitmiş, orada uyumuş, tekrar uyanmıştır.

4. Demeter'in kızı Persephone yeraltında ölür, dirilir, yer yüzüne çıkar.

5. Mağara , korku, dehşet, çile, eziyet, uyku ve geçici ölüm sembolleridir.

6. Zeus'u anası mağaray a gizlemiştir.

7. İbrahim Peygamberi anası Urfa'da mağaraya saklamıştır.

8. Eyüp Peygamber, mağarada çile çekmiştir.

9. Eshab-ı Keh f (Yedi uyurlar) Efesus (Efes, Tarsus, Afşin) yakınında bir mağarada 309 yıl uyumuş tekrar uyanmışlar, sonra ölmüşlerdir.

10. Havariler mağaralarda din telkini yapmışlardır.

11 . Rahipler (şirk dinlerinin sâliklerinden korkan insanlar anlamına gelir), mağaralarda ibadet etmişler ve dinî telkinlerde bulunmuş­lardır.

4 . SÜTUN

1. Devlerin, kayaları üst üste koyarak ışıklar ülkesi olan gök kubbesine çıkmalarının timsalidir.

2. Sütun, fallik bir semboldür: erkek cinsel uzvunun güç ve kuvvetin timsalidir.

3. Sütun başlarındaki yapraklar, koç boynuzu gibi şekiller ay kültüne bağlı, üreme sembolüdür.

5 . YUMURTA

1. İlâhî kahramanların lâhitlerinde, Artemis'in heykelinde revaklarda görülen yumurt a şekillen, ay kültüne bağlı, üreme, velûdiyet sembolleridir.

2. Friklerin Attis kültünden, Babillilerin Tam­ımız kültünden, lonyalıların Adonis kültünden kalma sembollerdir.

6 . BAŞAK

1. Ay ibadeti ile ilgilidir.

2 . Menşei Anadolu'dur. İlâhlar anası, bereket ve velûdiyet mabudesi Cybele'den Demeter veya Ceres adındaki bereket mabudesine geçmiştir.

7 . ÜZÜM SALKIMI

1. Ay kültüne bağlıdır.

2. Üreme , bolluk, bereket sembolüdür.

3. Menşei Anadoludur.

4. Hititlerin, sonra Friklerin bereket ve üreme mabudesi olan Cybel e anadan geçmiştir.

8. NAR

1. Ay kültüne bağlıdır.

2. Üreme ve doğurtgarihkla ilgilidir.

3. Mister ayinlerinde gizliliği temsil eder.

9 . FALLUS

1. Fallizm denen erkeklik uzvuna ibadet geleneğinden kalmadır,

2. Üreme , velûdiyet, kültü eseridir.

3. Fallizm ve Amazonlar devirlerinden kalma falluslara müzelerimizde çok rastlanır.

10. TAŞ

1. Ebedî hayatı temsil eder.

2 . Göktaşı kutsaldır: ışıklar âleminden, yani cennetten inmiş kabul edilir.

3. Göktaşına, kara taşa "yıldırım taşı" adı verilir.

4. Göktaşı düştüğü zaman bol yağmu r da getirir. Bu sebeple, göktaşı (meteor) ay kültüne bağlıdır. Bu sebepten, göktaşı dişi telâkki edilir.

5. İlâhlar anası Koc a Ana , Ana İlahe Cybele; bir göktaşı temsil eder. Bu bir kara taştır. Bereket taşıdır. Romalılarl a Kartacılala r arasındaki son Pön savaşları sırasında Romalılar Bergama'y a bir heyet göndererek bu taşı mayıs ayında Roma'y a getirttiler, meydana diktiler. Birkaç yıldır kurak giden havalar yağışlı gitmey e başladı. Romalı siyaset adamları bu hali bereket taşına atıf ve isnat ederek, ilâhların da Romalılarl a beraber olduklarını propaganda ederek halkın maneviyatını yükselttiler. Afrikalı Sipyon savaş sahnesini İtalya'dan Afrika'ya intikal ettirdi. Kartacahla r yenildiler.

6. Mekke'deki Kabe'd e bulunan Hacer- i Esved (Kar a Taş), bir meteordur.

7. Taş, toprağa yarı gömülmüş haliyle, daha doğ­rusu, toprağın içinden dışarı taşmış haliyle de üreme kültüne giren bir semboldür.

8. Delikli taş, "Matric e Divine " yani "İlahenin döl yatağı" dır. Süt çocuklarını delikli taştan geçirme âdeti vardır. Bu, koca-karı geleneğidir.

11. KOCA - KARI

1. Koca-Karı; Büyük Ana, ilâhların Anası, ilâh anası demektir.

2. Orta-doğu, Koca-Analar ülkesidir : Anadolu'da Cybel e Ana : bakiredir, babasız oğlu hem de âşığı Attis'dir.

Babil ülkesinin Koca-Anası : Iştar Ana . Bakiredir. Babasız doğan oğlunun adı Tammuz (biz im temmuz adı ile damızlık kelimesi bu sözden kalmıştır) dur.

Mısır ülkesinin Koca-Anası Isis Ana'dır. Bakiredir. Babasız doğan oğlunun aynı zamanda sevgilisinin adı Osiris'tir.

Batı Anadolu ve Güney - Anadolu bölgesinin Koca-Anası Artemis'tir. Bakire'dir. Babasız oğlu ayni zamand a sevgilisinin adı Adonis'tir.

Gene Batı Anadolu'd a Artemis Ana da bakiredir. Cybele'in yerine geçmiş bir Koca - Ana'dır.

Hazreti İsa'nın havarileri, Hıristiyan dinini yayma k için Mısır, Irak, Suriye, Anadolu, İtalya gibi Koca - Analar ülkelerine, bereket ve üreme ayinleri yapılan diyarlara giderek yeni dini bu diyarlarda yaydılar. Aziz Joannes de Efes'e geldi. İsa Peygamberin anası Hazreti Meryem de Efes'e şeref verdi. Hazreti Meryem de Koca - Ana'dır. Bakiredir. Oğlu İsa babasızdır. Adına Meryem Ana denir.

Koca-Analar Ay analarıdır. Bereket mabudeleridir. Hristiyanlar Meryem Ana'y a "Notre Lune", yani "Bizim Ay " derler.

"Koca-karı" , üreme ilaheleri olan Büyük ilaheler'in sembolüdür: üreme ve feyiz mevsimi olan ilkbaharda, kırlarda "hudayı-nabit" yetişen otlardan koca karı ilâcı yapar. Kızlar a eş bulur.

12. ŞİFALI OTLAR

1. Menşei Sümer ülkesidir. Sumerlerin Nuh' u Umnipiştum'un, yeraltmın ötesinde, ölüm deryasının ortasında, ebedî haya t adasında Gılgamış'a verdiği, Gılgamış yeryüzüne çıkınca bir kaynaktan su içerken yılana kaptırdığı ebedî gençlik otunun sembolüdür.

2. Ebegümeci, Meryemanaeli, gülhatmi, adamotu, güzelavratotu, çiçek, mersin, hayıt, kekik, buhur, çörekotu, sarmısak, susam, ve ötekiler gökteki ayın yeryüzündeki timsalleri olan Ay Analarının veya Koca - Anaların, İlâh analarının, Büyük İlahelerin "ocağını tüttüren", onlardan "e l almış olan " koca - karı­ların kullandıkları şeylerdir.

13. YÜZÜK (ALYANS )

1. Üreme kültü ile ilgilidir.

2. Delik taşın sembolüdür.

3. Daire şekliyle tam bir hayatiyet ifade eder.

4. Ayın halesini temsil eder.

5. Bilezik, kolye gibi şeyler de ayni düşünceyi ifade eden timsallerdir.

14. BAL

1. Üreme kültü ile ilgili ebedî hayat sembolüdür.

2. Cyhele , Artemis, Demeter, Aphrodite gibi Ayilaheleri, doğurganlık ve üreme mabudelerinin ilkbahar, ve sonbaharda dünyayı bezedikleri taze, körpe, hayat dolu otlardan ve çiçeklerden toplanmıştır.

3. Hiç bozulmadığı için de ebedî hayat sembolüdür.

4. Kocakarı ilâçlarında kullanılması bundadır.

15. BALARISI

1. Ürem e mabudelerine, bunlar arasından özel­likle Artemis'e "be y arı, arı beyi, dişi arı beyi" dediğimiz "kraliçe " adı verilir.

2. Sibel, Artemis, Afrodit tapınaklarında mister ayinlerine katılan rahiplere "erkek arı" denir.

3. Rahibelere «dişi arı» adı verilir.

16. YILAN

1. Merkez düşüncesini verir.

2. Kuyruğunu ağzına almış haliyle tam bir daire, bu sebepten tam bir hayat ve hareket sembolüdür.

3. Helezonî hareketiyle aynı düşüncelerin timsalidir.

4. Yeraltında, karanlıklar âleminde ebedî hayat ve gençlik bitkisine dokunarak yeniden hayat bulmuştur.

5. Cennette, ebedî hayat sembolü olan elmayı ilk kadına vererek ona doğurganlık, analık, yani hayat vericilik vasfı bahsetmiştir. "Havva " sözü, "hayat verici" demektir.

6. Uzun aylar yeraltında, karanlıklar ülkesinde uyuduktan veya öldükten sonra ilkbaharda yeryüzüne çıkar. Gömlek değiştirir: kav değiştirir. Bu halleri ve hareketleriyle ölüp yeniden dirilme düşüncesini temsil eder.

7. Birbirlerine dolaşmış halleriyle üreme sembolüdür.

8. iki yılanın bellerinden düğümlenip birbirlerini yutmay a çalıştıklarını gösteren hareket Hermes'in alâmetidir. Ticare t sembolüdür.

9. Düzgü n bir halka şeklinde çöreklenmiş haliyle derisindeki halkalarla, hep açık duran gözü­nün meydana getirdiği halka ile, gözünün içindeki halkalarla büyüleyici teshir edici halleri vardır. Kocakarılar, güzel avratotu ile evlenme çağındaki genç kızların göz bebek­lerini büyüterek "el â gözlü dilber" haline getirmeleri, onları «Sehhar» «cazip» «büyüleyen» kadın vasfına sahip etmeleri yılanla ilgilidir.

17. BOĞA

1. Menşei Sümer ülkesidir.

2. Gılgamış ile arkadaşı Enkidu, gökten inen «ilâ­hî boğayı" öldürmüşlerdir. Üreme mabudesi» Iştar, Gılgamış'ın cesaretine ve gücüne, kuvvetine hayran kalmış, kendisine teslim olmak istemiştir. Fakat Gılgamış kabul etmemiştir.

3. Boğa, üreme ve çoğalma kültünün sembolü­dür.

4. Şekliyle gökteki Boğa burcunu temsil eder.

5. Böğürmesiyle gök gürlemesini sembolize eder.

6. Damızlık olarak kullanılması, cinsel Tammuz ayinlerinden kalmadır.

7. Artemiş şenliklerine boğ a güreşi ile başlarlardı.

8. Toropolium ayininde genç ve seçkin bir boğayı boğazlarlar, rahip olacak genç ve seçkin aday boğanın sıcak kanına girer, boğanın kuvvetini, dölleme hasletini alırdı.

18. İNEK

1. Ay kültüne bağlıdır.

2. Gökteki hilâl seklindeki ayın, Ay Anaları olan doğurganlık ve bereket mabudelerinin timsalidir.

3. Boynuzları gökteki ayı temsil eder.

4. Hintliler ve Yunanlılarca kutsaldır.

5. Çok ilâhlı pagan dinine sâlik olan Yunanlılar Meryem Ana'nın Hazreti İsa'yı dünyaya getirdiği yerde ille bir inek bulundurmak, Meryem Ananın, eski, doğurganlık mabudeleri gibi

bir Ay Anası, velûdiyet mabudesi olduğunu göstermek ve yeni kutsal Hıristiyanlık dini ile kendi cinsel şirk dinleri arasında bir duygu bağı kurmak gayretine düşmüşlerdir.

19. MİDYE - İSTİRİDYE KABUĞU

1. Ay kültü ile ilgilidir.

2. Kadın üreme organını, dolayısiyle doğurganlık mabudelerini temsil eder.

3. Aphrodite'in bir midye kabuğundan "inci gibi bir kız " şeklinde, "köpük gibi bembeyaz " teniyle doğduğu hikâyesi yayılmıştır. Antalya'nın Side müzesinde bu doğuşun tasviri vardır.

20. KÖPEK

1. Cehennem kapısının bekçisidir.

2. Ashab-ı Kehf (Yedi Uyurlar) in mağarasını bekler.

21. BAYKUŞ

1. Halkalı koca gözleriyle serçe gibi kuşları ve avlarını teshir eder, avlar.

2. Kafasının iriliği, ağır ve temkinli hareketi, hep bakan gözlen ile Zeus'u temsil eder.

3. Koca kafası, avun kapıştaki mahareti, yani gösterdiği akıl, hüner ve marifet ile Zeus'un koca kafasından doğmuş olan kızı Athena'yı temsil eder.

4. Karanlığı delici ışık saçan gözüyle ve ıssızlığı delen sesiyle göktaşını temsil eder.

22. KARTAL

1. Güneşi, ışığı, ışıklı göğü, ışıklı gökler ilâhı Zeus'u temsil eder.

2. Yüksek ve yalçın dağların zirvelerinde çok yükseklerde, göğe en yakın yerlerde yaşayışı ve uçuşuyla "ilâhî", kutsal sayılır.

3. Hızı ve kapıcılığı ile yıldırımı temsil eder.

4. Çok yaşaması ile payidarlığın sembolüdür.

5. Zeus'un kuvvet, kudret, ihtişam, hikmet, yücelik sahibi bu ilâhlar lâhının vârisi olan kralların hükümranlık sembolüdür.

23. YABAN DOMUZU

1. Ay kültüne bağlıdır.

2. Üreme halinden dolayı doğurganlık mabudelerinin timsalidir.

3. Küçük birer fil dişini andıran, yan yana getirildiklerinde gökteki hilâli andıran azı dişleriyle velûdiyet sembolüdür.

24. TAPINAK

1. Dağı temsil eder.

2. Menşei Babil ülkesidir: zikkurat adı verilen tapınaklardır.

3. Merdivenli piramit biçimindedir.

4. Piramidin zirvesi en yüksek dağ zirvesine tekabül eder.

5. Hıristiyan ve Müslüman mabetlerindeki çan kulesi, minare gibi sivrilikler, zirveyi, semanın en yüksek noktasına alâmettir.

25. SAYILAR

1. Bir sayısı: Vahdet sembolüdür.

2. İki sayısı eşliği ifade eder: yerle gök, kadınla erkek, ayla güneş, gece ile gündüz , hayırla şer, bu düny a ile öbür dünya gibi.

3. Üç sayısı: teslis ifade eder.

4. Dört sayısı: merkeziyet sembolüdür: kare, küp, dört cihet gibi.

5. Beş sayısı: Merkeziyet düşüncesinin sembolüdür. Dört cihet, bir merkez anlamına gelir. Merkez , baştır. Eldeki "baş parmak", baş olan parmaktır, Kutsal 60 sayısının on ikide biridir.

6. Altı sayısı: 60 sayısının onda biridir. Menşei Sümer ülkesidir. 60 sayısı tam sayıdır, kutsal sayıdır. "Allah dünyayı 6 günde yaratmıştır" inancı Babil ülkesinden yayılmıştır, insanın vücudunda 6 hayat noktası vardır.

7. Yedi sayısı: Ülker yıldız kümesindeki yıldızların sayısıdır. 6 kutsal sayısının bir fazlasıdır: faziletli, uğurlu bir sayıdır. Tek sayılardandır.

Ashab-ı Kehf (Yedi Uyurlar) m sayısı yedidir.

Gökler yedi kattır. Yedi büyük gezegen vardır.

8. Sekiz sayısı: Sümer ülkesinden Mısır'a ve Hitit ülkesine, oralardan Anadolu'y a geçen bir medenî kültür geleneğine göre ilimlerin sayısı sekizdir. Bu bilimlerin başında "theos" (ilâh ilmi) olduğu için sekiz sayısı kutsal sayılardandır. Kutsa l yapılar (tapınak, mabet, türbe gibi) ; yarı kutsal yapılar (hamam, han gibi) dört köşeli, altı köşeli, sekiz köşeü, on iki köşeli yapılır.

9. Dokuz sayısı: teklidir. Kutsal sayıdan bir fazladır: faziletli bir sayıdır.

10. Beşin iki mislidir: On parmağa , bütünlüğe alâmettir.

12. On iki sayısı: kutsal 60 sayısının altıda biridir. Yılda on iki ay vardır. Bir düzüne on iki adettir.

14. On dört sayısı: Gökteki ayın en dolgun, en olgun zamanından bir gün evvele, bulûğ ça­ğına, gençliğe ve tazeliğe delâlet eder.

15. On beş sayısı: kutsal 60 sayısının dörtte biridir. Otuz günün yarısıdır. Gökteki ayın en olgun, en dolgun zamanı, cesaretin, bab a oluş halinin sembolüdür.

20. Yirmi sayısı: kutsal 60 sayısının üçte biridir.

30. Otuz sayısı: kutsal 60 rakamının yarısıdır. Bir aydaki günlerin sayısını ifade eder. Bir neslin yerine yeni bir neslin gelişini müjdeler.

40. Kırk sayısı: kutsal 60 sayısının üçte ikisidir. Karantinal, kırk gün demektir. Lohusalık kırk gün sürer. Kırk atlı, kırk harami tabirleri kutsal kudreti ve kuvveti ifade eder.

50. Elli sayısı: 50 başlı devleri temsil eder. Yüz yılın (bir aşırın) yarısıdır.

100. Yüz sayısı: bir asın, yüz yılı temsil eder.

1000. Bin sayısı: çokluk, bolluk, genişlik, azamet ifadesidir.

26. SU

1. Ay kültüne bağlıdır.

2. Hayat sembolüdür.

3. Üreme , doğurganlık, feyiz, bereket alâmetidir.

4. Yokken var oluşu, varken yok oluşu, şekilden şekle girmesi halleriyle helezon düşüncesinin, çember ve daire düşüncesinin sembolüdür.

5. Dört unsur hiyerarşisinde uzun devirler boyunca birinci mertebeyi almıştır.

6. Temizlik, paklık, maddi ve manevi masumiyet timsalidir.

27. HAVA

1. Tabiat hâdiselerini (atmosferik hâdiseleri), Zeus'u temsil eder.

2. Menşei Babil ülkesidir.

3. Peygambe r Sultan Süleymanm tahtı havada gezerdi.

4. Kanatlı atlar, kanatlı boğalar, kanatlı periler, kanatlı oklar hep kuvvet, kudret ifade eder.

Cahit Beğenç - Anadolu Mitolojisi Kitabından

Anahtar Kelimeler
Dini ve Mitolojik Semboller, din, mitoloji
İlgili Kişiler

James, William (Kişiler) Charles Sanders Peirce ve John Dewey ile birlikte pragmacılık görüşünün kurucuları arasında gösterilen Amerikalı ruhbilimci ve felsefeci.

Tamamlayıcı Konular

Ahlak (Özlüsözler) Bir toplum içinde kişilerin uymak zorunda oldukları davranış biçimleri ve kuralları.

Anarşizm (Özlüsözler) Kişi özgürlüğünü amaç edinen, devlet, din ve kişi gibi tüm otoriteleri reddeden felsefi düşünce.

Cennet (Özlüsözler) Dinî inanışlara göre imanlı, dünyada iyi işler yapmış kimselerin öldükten sonra sonsuz bir mutluluğa kavuşacakları yer.

Din (Özlüsözler) Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum, diyanet

Felsefe (Özlüsözler) Varlık, anlam gibi sorunların araştırılmasına yönelik düşünsel etkinlikler.

Günah (Özlüsözler) Cezayı gerektiren eylem. Dine aykırı iş.

Inanç (Özlüsözler) Bir düşünceye gönülden bağlı bulunma.

Evrim Teorisi (Özlüsözler)

Ateizm (Özlüsözler) Tanrının olmadığını savunan ve dinleri reddeden görüş.

Din Din Wo (Habib Koite)

Celal Şengör - Din, Bilim ve Darwin (Bilim)

Din ve Bilim Çatışması (Dinler)

Felsefede Temel Doktrinler (Makaleler) Felsefede doktrinlerin kategorize edilmesiyle ortaya çıkan genel tablo.

Hristiyanlık (Özlüsözler) Ortadoğuda ortaya çıkan 3 büyük tek tanrılı dinin ikincisi.