Mısır'ın Yunan medeniyeti üzerindeki etkisi

Yunanlılar, Sokrates'den evvelki devirlerde yaşamış hakimlerden, yeni Eflatuncu hakimlere kadar, ilimleri öğrenmek için Mısır'a gitmişlerdir.


Mısır'ın Yunan medeniyeti üzerindeki etkisi

Bugünkü Batı memleketlerinin din, hukuk, ahlâk, dil, estetik, örf, iktisat ve teknik hayatlarında eski Yunan ve Roma medeniyetlerinin, bu arada Yunan ve Roma mitolojilerinin etkisi büyük olmuştur.

Bir ilkçağ kavmi olan Yunanlılar medenî ve kültürel müesseselerini çağdaş Önasya kavimlerinden ve Mısırlılardan alarak önce bugünkü Türkiye toprakları üzerinde geliştirmişlerdir.

Antik çağların büyük medeniyetleri içinde bugünün Batı medeniyetine en yakın ve en munis medeniyet Mısır medeniyetidir. Din, felsefe ve bilimler alanında Batı medeniyetinin kültür temelini Mısır medeniyeti teşkil eder. Milâttan 4000 yıl öncelerden daha evvel, Mısır tapınaklarında Theogonia, kosmogenesis, anthropogenesis, eschatologia bilinir ve uygulanırdı. Yunanlılar bu gibi şeylerin hepsini Mısırlılardan aldılar. Mysterion'ların esrarı olarak kullandılar. Öte yandan, dine ait büyük prensipler ve Yahudilikle Hıristiyanlığın esasını teşkil eden kaidelerin büyük bir kısmı Mısır'dan geldi. Bunları Musa peygamber getirdi.

Musa peygamber, Mısır hierophanteslerinin öğ­rencisi idi. Onların hikmetlerini bilirdi. Bu manevî bilgiler, aynı zamanda , Batı ülkelerine Thebai, Hieropolis Memphis rahiplerinin bilim ve metafizik deposu olan iskenderiye okulu filozofları tarafından getirildi.

Mısır'ı ziyaret eden meşhur Yunanlıların listesini çıkarmak uzun sürer. Biz, sadece, en tanınmışların, Nil vadisini gezip dolaştıkları eski Yunan müellifleri tarafından doğrulanan Yunanlıların adlarını zikredeceğiz.

Sicilyalı Diodoros'a göre Orpheus, Homeros Mısır'ı ziyaret etmişlerdir. Orpheus, Mısır'da Osiris mysterion (tarikatine) larına intisap etmiştir. Yunanistan' a dönüşünde Mısır'daki örneğe uygun olarak Yunan misterlerini kurmuştur. Homeros, îllias ve Odysseia'daki efsanelerin esasını Mısır'dan getirmiştir.

Atinalı kanun adamı Solon, Mısır rahiplerin den ders aldı. Diogenes, Plutarkhos ve Prokles Diadochos'un yazdıklarına göre Miletos'lu Thales Mısır'da seyahat etti. Astronom rahiplerle temaslarda bulundu. Yunan tarihçisi Herodotos'un yazdığına göre, Miletos'lu Hekataios Mısır'ı ziyaret etti. Thebai'li rahiplerden Genealogia'ları ve Liby a tarihi isimli eserlerinin redaksiyonunu öğrendi.

Plutarkhos, Mısır'a gitti, bütün Mısır tapınaklarını gezdi. îamblikhos şöyle yazıyor: "Pythago­ras, Mısır rahiplerine ve kâhinlerine hayran kaldı. Onlardan her şeyi büyük bir dikkatle öğrendi. Rahiplerle beraber yaşadı." Pythagoras, Mısır'da hiç bir dinî merasimi kaçırmadı. Bütün Mısır ülkesini dolaştı. Porphyrios'un yazdığına göre, Pythagoras, Mısırlıların dilini öğrendi. Mısır hiyerogliflerini okudu. Mısır sembollerinin manasını anladı. Mısır felsefesini ve ilimlerini Yunanistan'a Pythagoras getirdi.

Oidipus ve Demokritos, Mısır rahiplerini ve astronomlarını sık sık ziyaret ettiler. Sicilyalı Diodoros'un bildirdiğine göre, Abdera'lı Demokritos Mısır'da beş yıl oturmuştur. Abderalı Hekataios, Mısır kralı Ptolemaios Soter'in sarayında yaşamış, "Aegyptika " adlı eserini orada yazmıştır. Bu eserden son parçalar elimizdedir.

Hellas'ın en ünlü filozofu olan Eflatun geometri ve teoloji öğrenmek için Mısır'a gitmiştir. Heliopolis'de oturmuştur. Strabon, ondan dört yüz yıl sonra Mısır'a gittiği zaman Eflatun'un oturmuş olduğu evi ziyaret etmiştir.

Astrolojiyi Mısır'dan Yunanistan'a getiren Knidos'lu Eudoxos Mısır rahipleriyle aylarca kalmıştır. Plutarkhos'a göre, Mısır'ın Memphis şehrinde Koniphis adında bir rahipten ders almıştır.

Tarihinin ikinci cildini tamamen Mısır'a tahsis eden Herodotos, Memphis'te , Heliopolis'te, Panopolis'te ve Thebai'd e ikamet ederek rahiplerle birçok münasebetlerde bulunmuştur.

Plutarkhos Mısır'ı ziyaret etti. Mısır'da İsis ve Osiris mysterion'larına katıldı. Onlar hakkında meşhur bir eser yazdı.

Mısır'ı ziyaret eden, oradan pek çok şeyler getiren eski Yunanlılar'dan bazılarını daha zikredelim: Musaios, Melampos, Daidalos, Lykurgos, Parmenides, Arkhimedes, Horapollon, Stobaios, Aristogoras, Empedokles ve ötekiler.

İskenderiye okulunun yeni Eflatuncularını sı­ralayarak zinciri tamamlayalım: Ammonios, Sakkas. Plotinos, Porphyrios, Proklos, Iamblikhos. Bunlar eski hikmet ile Orta Çağ, Rönesans ve Modern Hermétisme'ler arasında birleştirme hattıdır.

Eski Mısırlılarla eski Önasya kavimleri arasındaki medenî ve kültürel münasebetler ayrı bir konudur. Yalnız gerçek şudur. Mısırlılar, eski ön ­asya kavimlerinden çok şey almışlar, fakat onlara az şey vermişlerdir. Çünkü, Önasya'd a yaşayan kavimlerden bir çoğu medeniyet bakımından Mısırlılara takaddüm etmişlerdir. Sümerler Hititler bu kavimlerdendir.

Cahit Beğenç - Anadolu Mitolojisi Kitabından

Anahtar Kelimeler
Mısır'ın Yunan medeniyeti üzerindeki etkisi, eski yunan, mısır medeniyeti, mitolojiler, Thales, Plutarkhos, Pythago­ras, Pisagor, Demokritos, Herodotos
İlgili Kişiler

Thales, Miletli (Kişiler) Felsefeyi başlatan filozof olduğu kabul edilir.

Pisagor (Kişiler) İyonyalı filozof, matematikçi ve Pisagorculuk olarak bilinen akımın kurucusudur.

Anaksimenes (Kişiler) Doğa filozofu ve geleneksel olarak Batı dünyasının ilk filozofları kabul edilen Miletos'lu üç düşünürün sonuncusudur.

Anaksimender (Kişiler) Düşüncesi hakkında çok şey bilinmeyen ilk Yunan filozofu ve gökbilimcisi.

Seneka (Kişiler) Romalı düşünür, devlet adamı, oyun yazarı.

Parmenides (Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Demokritos (Kişiler) Atom veya bölünemeyen öz teorisiyle tanınan antik Yunan filozofu.

Platon / Eflatun (Kişiler) Görüşleri Islam ve Hristiyan felsefesine derin etkide bulunmuş önemli bir Antik Yunan filozofudur.

Epikür (Kişiler) Helenistik felsefenin en önemli düşünürlerinden birisidir.

Aristo (Kişiler) Antik Yunan filozof.

Marks, Karl (Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

Tamamlayıcı Konular

Arkhe (Felsefe Ansiklopedisi) Felsefede ilk olanın “temel” “ana madde” anlamında kullanılmasıdır.

Felsefenin Başlangıcı (Felsefe Ansiklopedisi) Felsefenin adı Yunanlılarca konmuş olsa da çok daha öncesinde Çin, Hindistan, İran ve Mısır'da felsefe yapılıyordu.

Milet Okulu (Felsefe Ansiklopedisi) Felsefe tarihinde hem felsefenin başlangıç evresini oluşturur, hem de doğa felsefesi olarak adlandırılan felsefi eğilimin öncüsüdür.

Doğa Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) (M.Ö. 7.YY - M.Ö. 5.YY) Akıl yoluyla doğaya yönelerek “ilk neden” sorunu üzerinde duran ve elde ettiği sonuçları deney ve gözlemle temellendirmeye çalışan felsefi ekollerdir.

Sokrat Öncesi (Felsefe Ansiklopedisi) MÖ. 7.YY - 5.YY. Genel olarak, yapıtlarının tamamı birkaç metinsel parça ve sonraki filozofların ve tarihçilerin aktardıklarıdır.

Monizm (Felsefe Ansiklopedisi) Monizm, bir konseptte tekilliği veya tekliği belirtir.

Abdera Düşünürleri (Felsefe Ansiklopedisi) Abdera Düşünürleri olarak adlandırılan filozoflar, antik çağ atomculuğunun fikir önderleri olan Demokritos ile Leukippos'tur.

Atomculuk (Felsefe Ansiklopedisi) Maddeci filozoflar Empedokles ve Anaxagoras'ın ardından Leukippos ve onun öğrencisi Demokritos tarafından benzer bir materyalizm doğrultusunda oluşturdukları ve geliştirdikleri atom düşüncesiyle anılan felsefe okulu.

Sensualizm (Felsefe Ansiklopedisi) Bilginin duyumdan geldiğini savunan öğreti.

Materyalizm (Felsefe Ansiklopedisi) Evrendeki tek cevherin madde olduğunu ve bütün varlıkların maddeden türediğini öne süren görüş. Özdekçilik

İlk Çağ Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) M.Ö. 700’lü yıllarda başlayıp, M.S. 300 yıllarına kadar devam eden bir dönemdir.

Epikürosçuluk (Felsefe Ansiklopedisi) Kurucusu olan Epiküros’un adıyla anılan felsefe disiplinidir ve temel sorunu AHLAK’tır.