Bertolt Brecht

Bertolt Brecht ve Özlüsözleri

1898 / Almanya, Ausburg
1956 (58 yaşında) / Almanya, Berlin

Epik tiyatro görüşüyle geleneksel tiyatronun sunduğu illüzyonu kıran ve tiyatroyu sosyal ve ideolojik bir foruma dönüştürmüş şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmenidir.

Bertolt Brecht Bavyera nın Ausburg kentinde doğdu. Yetenekli bir şair olan Brecht ilk şiirlerini 1913 te okul gazetesinde yayımladı. 1 sene sonra da yerel gazetede yazıları çıkmaya başladı. Asıl ilgisi edebiyat ve tiyatro olmasına rağmen bir süre tıp egitimi aldı. Birinci Dünya Savaşında askere alınıp hastanede görev yaptı. Savaşın son yılında ölü Askerin öyküsü adlı bir şiir yazdı. Bu şiiri yıllar sonra, Naziler tarafından suçlanarak Alman yurttaşlğından atılmasına sebep oldu. 1919 da şiir çalışmaları yoğun geçti ve şiirlerini Die Hauspostille kitabında topladı.

Tiyatroya olan ilgisi sürdüğünden 1924 de Berlin e gitti. Carl Zuckmayer, Max Reinhart ve Helena Weigel gibi dönemin ünlü sanatçılarıyla tanışarak birlikte çalışma olanagı buldu. Daha sonra Helena Weigel ile evlendi. Bu sırada Brecht in oyunlarının çoğunda Weigel baş roldeydi. Brecht in tiyatro yaşamındaki yeni adımı Tiyatro yönetmeni Erwin Piscator ve besteci Kurt Weill ile tanıştıktan sonra oldu. Adam Adamdır [Mann ist Mann 1924 1926] adlı oyunu epik tiyatro anlayışının ilk denemesiydi. Epik tiyatro öğretici/düşünmeyi sağlayan bir tiyatro anlayışıdır. Bu anlayışa göre bir tiyatro oyunundaki olaylar dramatik bir biçimde canlandırılarak seyircinin sahnedeki olayla kendisini özdeşleştirmesini sağlamak yerine izleyiciye olayın dışında olduğu fark ettirilerek oyaşanan olay üzerine düşünmesi ve bu şekilde oyun izlerken öğrenmesini sağlamak gereklidir. Bu etkiye ise yabancılaştırma efekti adı verilir. Aristotelesçi tiyatrodaki dramatik canlandırma ile seyircinin sahnedeki kişiler ile özdeşleşmesi ve oyun sonunda yaşadığı arınma (katharsis) bu anlayışın eleştirdiği önemli noktalardan biridir. Epik tiyatronun amacı düşündürmek izleyicinin aklını kullanarak bir karara varmasını ve harekete geçmesini sağlamaktır.

Brecht fırsat eşitliğinden, dünyanın değişmesinden ve adaletli bir düzenin kurulmasından yanaydı. Marxist dünya görüşü doğrultusunda böylesine bir dönüşümün gerçekleşeceğine inanıyordu. Ona göre Tiyatro bu amaca ulaşmak için etkili araçlardan biriydi. Bu sıralarda kendisin yazdığı ve Kurt Weill in müziklerini bestelediği dünya çapında ün kazanacak olan Mahagonny [1927] ve Üç Kuruşluk Opera [Die Dreigroschenoper 1928] adlı müzikalleri sahneye koydu. Brecht in Almanya da çalışma olanağı Nazilerin yönetime gelmesiyle ortadan kalktı. Ve Brecht 1933 yılında Almanya yı terk etti. Ilk önce Isviçre ye daha sonra Danimarka ya gitti. Burada 1933 yılına kadar kaldı ve Tak Tik [Die Rundköphe und Die Spitzköpfe [1931-34], Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti [Furcht und elend des Dritten Reiches 1935-38],Cesaret Ana ve Çocukları [Mutter Courage und Ihre Kinder 1938-39] gibi her biri birer baş yapıt olan oyunlarını yazdı.

1939 yılında Danimarka nın Nazi tehdidi altına girmesiyle önce Finlandiya ya sonra da 1941 yılında ABD ye gitti. Brecht in oyunlarından bazıları da Ingilizceye çevrilerek ABD de sahnelendi. Fakat oyunları ABD de fazla ilgi görmedi. 1947 de ABD de esen soğuk savaş rüzgarı ,Brecht in Amerika ya Karşı Etkinlikleri Soruşturma Komisyonunca sorguya çekilmesine neden oldu. Brecht bu sorgulamalarda dünya görüşüne ilişkin suçlamalara karşı çıktı. Bundan sonra ABD de barınamayacağını anladı.

Brecht daha sonra Alman Demokratik Cumhuriyeti Yöneticilerinin çağrısı üzerine Doğu Berlin e yerleşti ve 1948 de içlerinde eşi Helena Weigel in de bulunduğu arkadaşlarıyla Berliner Ensemble adlı tiyatro topluluğunu kurdu. Bu tiyatro topluluğu kuramsal çalışmaları ve sahnelediği çok başarılı oyunlarıyla dünya çapında ün kazandı.

Bertolt Brecht 1956 ilkbaharında hastalandı ve kısa bir süre sonra Berlin de öldü.

Brecht tiyatro ve estetik üzerine kuramsal kitaplar da yazmıştır. Aristotelesçi olarak adlandırdığı tiyatronun katharsis (arınma) anlayışını eleştirmiştir.

ÖzlüSözleri

"Büyük sıçrayışı gerçekleştirmek isteyen, birkaç adım geriye gitmek zorundadır. Bugün yarına dünle beslenerek yol alır."

"Savaşan kaybedebilir, savaşmayansa çoktan kaybetmiştir."

Anahtar Kelimeler
Bertolt Brecht, sosyalizm, oyun yazarı, tiyatro
Benzer Kişiler

Bernard Shaw (Kişiler) Sosyalizm ve kadın hakları savunucusu, 60 tan fazla oyuna imza atmış İrlandalı yazar.

Attila İlhan (Kişiler) Türk şair, aydın, romancı, denemeci, gazeteci ve eleştirmen.

Fourier (Kişiler) Ütopik sosyalizminin Saint Simon'dan sonra gelen en önemli temsilcisidir.

Fonvizin (Kişiler) Rus oyun yazarı, çağdaş Rus drama yazınının kurucusu.

Euripides (Kişiler) Atina'nın yetiştirdiği üçüncü büyük trajedi şairidir.

Geothe (Kişiler) Alman şair ve oyun yazarı.

Beckett, Samuel (Kişiler) Genellikle Paris'te yaşamış İrlanda'lı, 20. yüzyılın en etkili avangart romancı, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve şair.

Shakespeare (Kişiler) Ingiliz şair ve tiyatro oyun yazarıdır.

Tamamlayıcı Konular

Bilimsel Sosyalizm (Felsefe Ansiklopedisi) Marksist sosyalizmdir.

Asya tipi üretim tarzı (Felsefe Ansiklopedisi) Toprağın özel mülkiyeti bulunmadığı halde sömürülme olayının gerçekleştiği üretim biçimi. (Marksbilim)

Devrimcilik (Özlüsözler) Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik yapma.

Anarşizm (Özlüsözler) Kişi özgürlüğünü amaç edinen, devlet, din ve kişi gibi tüm otoriteleri reddeden felsefi düşünce.

Marksçılık (Felsefe Ansiklopedisi) Karl Marx ve Friedrich Engels in geliştirdiği, bilimsel sosyalizm doğrultusundaki felsefe, toplum ve ekonomi öğretisi.

Komünizm (Özlüsözler) Komünizm veya komünistlik, sosyal örgütlenme üzerine bir kuramsal sistem ve üretim araçlarının ortak mülkiyetine dayalı bir politik harekettir.

Samuel Beckett (Biyografi) Genellikle Paris'te yaşamış İrlanda'lı, 20. yüzyılın en etkili avangart romancı, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve şair.