Emma Goldman

Emma Goldman ve Özlüsözleri

1869 / Litvanya
1940 (71 yaşında) / Kanada, Toronto

20. yüzyılın ilk yarısında ABD ve Avrupa da anarşist görüşün yayılmasında ve gelişmesinde büyük bir rol oynamıştır.

Emma Goldman, 27 Haziran 1869 da, Rusya kontrolündeki Kaunas, Litvanya da Yahudi bir ailenin kızı olarak doğdu. Emma daha 13 yaşındayken aile St. Petersburg a taşındı. Bundan kısa süre önce 2. Alexander öldürülmüştü ve siyasi bir baskı olan ortamda Yahudiler çeşitli katliamlarla karşı karşıya kalmaktaydılar. St. Petersburg a gelişlerinden sadece 6 ay sonra Goldman okulu bırakıp çalışmak zorunda kaldı, ailesi maddi sıkıntılar yaşıyordu. Bir fabrikada çalışmaya başlayan Emma devrimci düşüncelerle ilk kez burada karşılaştı. Fabrikada eline geçirdiği Çernişevski nin "Ne Yapmalı?" isimli eseri onu derinden etkiledi. Bu eser ileride filizlenecek anarşist fikirlerinin tohumlarını ekmekle kalmadı, hayatını istediği gibi özgürce yaşaması konusundaki fikirlerini de güçlendirdi. 15 yaşlarına geldiğinde babası onu evlendirmek istedi fakat o karşı çıktı ve evlenmedi. 17 yaşına geldiğinde ise, ailenin kararıyla, kız kardeşi Helene le birlikte, diğer kardeşleri Lena ile yaşamak için Rochester, New York a (ABD) göç etti. Burada bir tekstil fabrikasında birkaç yıl çalıştı. 1886 daki Haymarket Olayı nın neticesinde dört anarşistin asılması Emma nın anarşizmle ilgilenmesine yol açtı. 1887 de yine fabrika işçisi olan Jacob Kersner ile evlendi. Fakat anarşist harekete girişi ile bu evliliği kısa sürdü. Ailesi ve kocasını terk ederek önce New Haven, Connecticut a sonra New York City ye gitti.

New York ta Alexander Berkman ile tanıştı ve beraber yaşamaya başladı. Berkman o dönemlerde ABD deki anarşist hareketin önemli figürlerindendi. 1892 de Berkman ile Henry Clay Finch e suikast planları yaptılar, fakat bu planları başarısızlıkla sonuçlandı. Henry Clay Finch suikast girişiminden yaralanarak kurtuldu, Berkman 22 yıllık hapis cezasına mahkum edildi. 14 yıl hapiste kaldıktan sonra 1906 salıverildi. Başarısız suikast girişiminden sonra Berkman ını savunmak için elinden geleni yaptı, fakat bu girişimleri devletin, resmi otoritelerin ona karşı cephe almasına yol açtı. Bu sıralarda Hippolyte Havel ile dostluk kurdu. 1893 de işsizleri güç kullanarak otoritelere karşı gelmeye (zor kullanarak ekmek almaya )kışkırttığı için tutuklandı. Tutuklanmasına neden olan bu söylemi "Iş isteyin. Eğer iş vermezlerse, ekmek isteyin. Eğer ekmek vermezlerse, ekmeğinizi alın." zamanla ünlü bir söylem olmuştur. Blackwell Adası (Blackwell s Island) cezaevinde bir yıl tutuklu kaldı.

8 Eylül 1901 de, Chicago da, dokuz kişiyle birlikte tekrar tutuklandı. Tutuklanma nedenleri Başkan McKinley in suikasti idi. Leon Czolgosz isimli münzevi bir anarşizm sempatizanı McKinley i birkaç gün önce vurmuştu. Aslında olaylarla ilgisi olmayan Goldman ve diğer dokuz kişinin tutuklanmasının nedeni anarşist hareketin halk nezdindeki itibarını sarsmaktı. Delil yetersizliğinden Goldman 24 Eylül de serbest bırakılırken, olayın faili Leon Czolgosz suçlu bulundu ve idam edildi. 1910 yılında "Anarşizm ve Diğer Makaleler" isimli kitabı yayımlandı.

Emma Goldman 11 Þubat 1916 da tekrar tutuklandı. Bu sefer tutuklanma sebebi dağıttığı doğum kontrolü hakkında bilgilendirici dokümanlardı. Fakat hayatında bir dönüm noktası olan tutuklanması 1917 gerçekleşti. Berkman ve Goldman, Zorunlu Askerliğe Hayır isimli kurdukları birlik ve Birinci Dünya Savaşına karşı düzenledikleri gösteriler nedeniyle tutuklandılar. Iki yıl hapsedildikten sonra Amerikan vatandaşlığından azledilerek Rusya ya sürüldüler.

Ilk enternasyonal deki anarşist ve komünist ayrılığına rağmen, Rusya ya vardığında Goldman Bolşeviklerin tarafında yer aldı. Fakat 1919 da Berkman ile ülkeyi gezerken tanık oldukları politik baskı, bürokrasi ve zorunlu çalışma Bolşeviklere olan sempatilerini yok etti. Hayal kırıklığı ile Aralık 1921 de Rusya yı terk etti. Dönemin Rusya sı ve Bolşevikler hakkındaki görüşlerini "Rusya daki Hayal Kırıklığım" ve "Rusya daki Ilave Hayal Kırıklığım" isimli eserlerinde belirtmiştir. Ayrıca, Rusya da tanık olduğu yoğun şiddet ve güç kullanımı onun şiddete ve güç kullanımına olan fikirlerinin farklı bir boyut kazanmasına neden oldu. Şiddetin toplumsal (sosyal) dönüşüm sürecinin (istenilmese de) zorunlu bir parçası olduğunu kabul etmekle beraber, şiddetin toplumsal mücadelenin yegane ve en önemli aracı olarak kullanmasına karşı çıktı. Ona göre şiddet "çarpışma sırasında bir savunma aracı olarak başvurulabilecek" bir şeydi. Ayrıca bu düşüncesi ilk zamanlarda savunduğu "amaç aracı haklı çıkarır" fikrinden ayrıldığının göstergesiydi.

1921 de Ingiltere ye gitti. Sürgün edilebileceği haberlerini duyulunca Ingiliz vatandaşlığına girebilmesi için bir maden işçisi kendisine evlenme teklif etti. Ingiliz pasaportuyla birçok ülkeyi gezebilme fırsatı buldu. 1928 de Saint-Tropez e taşındı, 1936 ya kadar burada yaşadı. Bu arada, 1931 de "Hayatımı Yaşarken" isimli otobiyografisini yayımladı. 1936 da Ispanyol Devriminin başlamasından kısa bir süre önce Berkman intihar etti. Emma Goldman ise aynı yıl, 67 yaşında, Ispanyol Devrimine katılmak için Ispanya ya gitti. CNT-FAI li anarşistlerin 1937 de koalisyon hükümetine katılmalarını, giderek güçlenen komünistlere savaş faaliyetinin daha iyi yürütülebilmesi için taviz vermelerini onaylamadı. Faşizmin Avrupa daki yükselişi karşısında büyük bir üzüntü duysa da düşüncelerinden taviz vermeyi reddetti.

Emma Goldman 14 Mayıs 1940 da, Kanada nın Toronto kentinde öldü. Chicago da, Haymarket Isyanı sonucu asılan anarşistlerin gömüldüğü yerin yakınına gömüldü.

ÖzlüSözleri

"Bütün savaşları dövüşemeyecek kadar korkak olan bu yüzden de kendileri adına dövüşmek için dünyanın gençlerini cepheye süren hırsızlar çıkarır."

Anahtar Kelimeler
Emma Goldman, anarşizm, devrimci, aktivist, Berkman, enternasyonal
Benzer Kişiler

Rudolf Rocker (Kişiler) Kropotkin ve Maletesta dan sonra Anarko-sendikalist hareketin en saygın isimlerinden biri olarak anılan kuramcı ve eylemci.

Bakunin (Kişiler) Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve önemli düşünürlerden biridir.

Kropotkin (Kişiler) Anarko komünist Rus yazar, anarşizm kuramcısı.

Tolstoy (Kişiler) Büyük bir rus yazarıdır.

Nietzsche (Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Che Guevara (Kişiler) Marksist politikacı ve gerilla lideri.

Rousseau, J.J. (Kişiler) Siyasi fikirlerleriyle Fransız Devrimini ve sonrasını etkilemiş filozof, müzik teorisyeni ve politikacı.

Kemal Atatürk (Kişiler) Türkiye Cumhuriyeti nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı.

Russell, Bertrand (Kişiler) Nobel ödüllü, İngiliz filozofu, mantıkcı, matematikçi, tarihçi, yazar, sosyal eleştirmen, siyasi aktivist.

Bernard Shaw (Kişiler) Sosyalizm ve kadın hakları savunucusu, 60 tan fazla oyuna imza atmış İrlandalı yazar.

Marks, Karl (Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

Tamamlayıcı Konular

Albert Camus (Biyografi) 10 dakikalık animasyon ile Camus'a ait görüşler anlatılıyor.

Anarşizm (Felsefe Ansiklopedisi) Başta devlet olmak üzere bütün yöneten kurumları ortadan kaldırmayı öneren öğreti.

Anarşizm (Özlüsözler) Kişi özgürlüğünü amaç edinen, devlet, din ve kişi gibi tüm otoriteleri reddeden felsefi düşünce.

Anarşizm Nedir? (Makaleler) Anarşizmin ne olduğu ve ne olmadığına dair manifesto.

Kropotkin - Anarşizm Üzerine (Makaleler) Anarşizm in mimarı Kropotkin'in anarşizm yorumu.

Chomsky - Anarşizm Hakkında 8 Soruya Cevaplar (Makaleler) Bu yuzyılın en önemli anarşist düşünürü Chomsky'den Anarşizm yorumu.

Asosyallik (Özlüsözler) Sosyal olmamak, genel kabul görmüş kuralların dışında hareket etmek.

Baskı (Özlüsözler) Hak ve özgürlükleri kısıtlayarak zor altında bulundurma durumu, tahakküm.

Devrimcilik (Özlüsözler) Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik yapma.

Asilik (Özlüsözler) Yasalara veya kişilere başkaldırıcı, karşı olma hali.

Din (Özlüsözler) Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum, diyanet

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

Nihilizm (Felsefe Ansiklopedisi) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.

Michel Foucault (Biyografi) Michelle Foucault 20.yy' da yaşamış, Fransız filozof ve tarihçidir.