Kemal Tahir

Kemal Tahir ve Özlüsözleri

1910 / Türkiye, İstanbul
1973 (63 yaşında) / Türkiye, İstanbul

Türk düşünür ve roman yazarı.

Babası Tahir Bey deniz yüzbaşısıydı ve sultan II. Abdülhamid'in yaverlerindendi. Ailenin en büyük erkek çocuğu olan Kemal Tahir, Cezayirli Hasan Paşa Rüşdiyesi nden sonra girdiği Galatasaray Sultanisinin 10 uncu sınıfında annesinin vefatı üzerine eğitimini yarım bırakarak avukat katipliği, Zonguldak Kömür Işletmeleri'nde ambar memurluğu ve gazetecilik gibi işlerde çalışmaya başladı. Istanbul'da Vakit, Haber, Son Posta gazetelerinde düzeltmenlik, röportaj yazarlığı, çevirmenlik yaptı. Yedigün, Karikatür dergilerinde sayfa sekreteri oldu. Karagöz gazetesinde başyazarlık, Tan gazetesinde yazı işleri müdürlüğü yaptı. 1937 de Fatma Irfan Hanım ile evlendi.

1938 yılında Nazım Hikmet'le beraber Donanma Komutanlığı Askeri Mahkemesi'nde "Askeri Isyana Teşvik" suçlamasıyla yargılandı ve 15 yıl hapse mahkum oldu. Çankırı, Malatya, Çorum, Nevşehir ve Kırşehir cezaevlerinde yattı. 12 yıl sonra 1950 'de genel afla özgürlüğüne kavuştu.

Cezaevi yaşamının ardından Istanbul a döndü ve Izmir Ticaret gazetesinin Istanbul temsilciliği görevinde bulundu. Ikinci eşi Semiha Sıdıka Hanım ile evlendi. Körduman, Bedri Eser, Samim Aşkın, f. m. ikinci, Nurettin Demir, Ali Gıcırlı gibi takma isimlerle gazetelere tefrika aşk ve macera romanları, senaryolar yazdı, fransızca çeviriler yaptı. 6-7 Eylül Olaylarında tekrar gözaltına alındı. Harbiye Cezaevi'nde 6 ay yattı. çıktıktan sonra 14 ay kadar Aziz Nesin ile birlikte kurdukları Düşün Yayınları nı yönetti. Metin Erksan, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz ile senaryo çalışmaları yaptı. 1968 de SSCB ye gitti.

1970 de akciğer ameliyatı geçiren Tahir, özellikle Marksist terminolojiyi yerlileştirerek, Anadolu'ya uygun bir ulusal sol düşünce oluşturmaya çalıştı. Kendi çevresinde fikirlerini savunan bir grup oluşturan Kemal Tahir, dönemin bir çok aydını tarafından da eleştirildi. bu yüzden de çevresine bu tazyiklerden sıkıldığını sık sık dile getirirdi. yoğun bir şekilde eleştirildiği bir tartışma esnasında geçirdiği kalp krizi nedeniyle 21 Nisan 1973 de öldü.

Düşünceleri

Kemal Tahir in düşüncelerindeki çıkış noktası Marksizm ile Türkiye gerçeği arasındaki bağlantı sorunuydu. Siyasi eylemlere de katılmış bir yazar olarak, Türkiye de kendi algıladığı siyasal, sosyal, kültürel yapı ile Marksizmin sunduğu çözüm arasında bir çelişki görüyordu. Türk toplum yaşamına uymadığına inandığı Batılılaşmaya ilişkin yargısı da Marksizmi yetersiz bulmasına bağlıydı. Çünkü Marksizim, "Türkiye de 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin siyasal ve kültürel uygulamalarını bir ticaret burjuvazisi devriminin sonucu" olarak değerlendiriyordu. Kemal Tahir ise böyle bir sınıfın varlığından kuşkuluydu. Böylece hem marksizmin, hem de batılılaşmanın ürünü olan cumhuriyet dönemi resmi tarih görüşünün aşılması düşüncelerinin temel noktası oldu.

Marx ve Engels in doğu toplumlarıyla ilgili görüşlerini araştırdı. Cumhuriyet dönemi resmi ideolojilerinin dışında kalan ömer Lütfi Berkan, Mustafa Akdağ, Halil Inalcık, Niyazi Berkes, Þerif Mardin gibi bilim adamlarının eserlerininden vardığı sonuca göre, Osmanlı-Türk toplumu, Marksizmin toplumların sosyo-ekonomik süreçte birbirini izleyen zorunlu aşamalar olarak gördüğü ilkel topluluk / kölecilik / feodalite / kapitalizm sürecinde yer almaz. Kendi kültürel ve sosyal yapısından kaynaklanan çok daha özel bir gelişme süreci, dinamikleri ile yapısal farklılıkları vardır. Bu nedenle batılılaşma, gerekli altyapısı olmayan bir topluma, soyut ve biçimsel bir üstyapı getirme çabasından başka bir şey değildir. Köklü bir ekonomik ve toplumsal devrim yapılmadan başlatılan tepeden inme uygulamalar taklitçiliktir.

Bu ana fikir çerçevesinde eserlerinde Osmanlı toplumunun kölecilik ve feodalizmden çok farklı ve insancıl bir temel üzerine kurulduğunu anlatmayı amaçladı. Romanlarında da "Türk insanı ve Türkiye özeli" olgusunu ortaya çıkarmaya çalıştı.

Toplumsal gerçekçi çizgide sürdürdüğü yazarlık yaşamında eserlerinde yalın bir dil kullandı. diyaloglarla zenginleştirdi, karizmatik karakterler yarattı. en üretken romancılarımızdan biri oldu.

Yapıtları

Kemal Tahir edebiyata şiirle başladı. Ilk şiirleri 1931 de "içtihad" dergisinde yayınlandı. Yeni Kültür, arkadaşlarıya birlikte kurdukları Geçit, Var, Ses dergilerinde şiirleri çıktı.

Ilk önemli eseri 4 bölümlük Göl Insanları uzun öyküsü Tan gazetesinde tefrika olarak yayınlandı, eser 1955 te kitap olarak basıldı. Yine 1955 te basılan Sağırdere romanıyla adını duyurdu.

Istanbul u bir çerçeve gibi alıp Türklerin Osmanlılıktan cumhuriyet e geçişini incelediği şehir romanları dizisinin ilk kitabı Esir Þehrin Insanları 1956 da yayınlandı. Kitapta mütareke dönemi istanbul unu anlattı. Dizinin diğer kitapları Esir Şehrin Mahpusu 1961 de, Hür Şehrin Insanları 1976 da basıldı.

Başlangıçta köy ve köylü sorunlarına eğildi. daha sonra Türk Tarihi ve özellikle yakın tarihin olaylarını ele aldı. Devlet Anada, kuruluş sürecindeki Osmanlı toplumu ve yönetim sistemini, Kurt Kanunuda Atatürk e karşı düzenlenmek istenen Izmir Suikastını, Rahmet Yolları Kesti ve Yedi Çınar Yaylasında ağalık ve eşkıyalık olgusunu inceledi. Yorgun Savaşçıda Anadolu daki başsız, öndersiz ulusal güçlerin birleşip Ulusal Kurtuluş Savaşı na başlamasına kadar geçen dönemi anlattı. Bozkırdaki Çekirdekte de köy enstitüleri üzerinde durdu.

Ekonomik zorluklar nedeniyle gazetelere tefrika romanları yazan Tahir, aynı zamanda çevirilerini yaptığı Mayk Hammer serisi için yeni kitaplar da yazdı.

ÖzlüSözleri

"Görmek bile nispidir. Kaşınan yeri parmak, gözden iyi görür."

Anahtar Kelimeler
Kemal Tahir, Nazım Hikmet, Aziz Nesin, Marksist, Marksizm, SSCB, Marks, Engels, Mayk Hammer, Metin Erksan, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz
Benzer Kişiler

Nazım Hikmet (Kişiler) Türk şair, oyun yazarı, romancı ve anı yazarı.

Attila İlhan (Kişiler) Türk şair, aydın, romancı, denemeci, gazeteci ve eleştirmen.

Camus, Albert (Kişiler) Varoluşçuluk ve absürdizm akımının öncülerinden biri olarak kabul edilen Fransız yazar ve filozoftur.

Ali Şeriati (Kişiler) İranlı Müslüman sosyolog, aktivist, düşünür ve yazar.

Erich Fromm (Kişiler) Almanya doğumlu Amerikalı ünlü bir psikanalist ve sosyologdur.

Gramsci, Antonio (Kişiler) İtalyan marksist politikacı ve teorisyen.

Marks, Karl (Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

Stalin (Kişiler) Devrim sonrası 31 yıl Rusyayı yönetmiş devlet başkanı.

Bakunin (Kişiler) Anarşist düşünürlerin ilk kuşağının temsilcilerindendir ve önemli düşünürlerden biridir.

Feuerbach, Ludwig (Kişiler) Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin ger­çek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.

Lukács, Georg (Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Tamamlayıcı Konular

Paranın Efendileri : Karl Marx ve Marksist İktisat (Ekonomi)

Michel Foucault (Biyografi) Michelle Foucault 20.yy' da yaşamış, Fransız filozof ve tarihçidir.

Asya tipi üretim tarzı (Felsefe Ansiklopedisi) Toprağın özel mülkiyeti bulunmadığı halde sömürülme olayının gerçekleştiği üretim biçimi. (Marksbilim)

Devrimcilik (Özlüsözler) Belli bir alanda hızlı, köklü ve nitelikli değişiklik yapma.

Marksçılık (Felsefe Ansiklopedisi) Karl Marx ve Friedrich Engels in geliştirdiği, bilimsel sosyalizm doğrultusundaki felsefe, toplum ve ekonomi öğretisi.

Komünizm (Özlüsözler) Komünizm veya komünistlik, sosyal örgütlenme üzerine bir kuramsal sistem ve üretim araçlarının ortak mülkiyetine dayalı bir politik harekettir.

Modern Dönem (Felsefe Ansiklopedisi) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.

Felsefenin sonu mu geldi ? (Makaleler) Felsefenin sonunun geldiğine dair fikirler son zamanlarda yoğunlaşmakla birlikte bir kaç yüzyıldır dile getirilmekte.

Hukuk Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) İnsanların toplum içinde bir arada yaşamalarıyla oluşan ilişkilerin dayandığı ya da dayanması gerektiği temelleri karşılıklı haklar ve yükümlülükler açısından ele alan felsefe dalıdır.

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

Diyalektik Materyalizm (Felsefe Ansiklopedisi) Doğada ve tarihte belirleyici olan süreçlerin , kendi içlerindeki karşıtlık yoluyla oluştuğunu ve bütün olayların bu maddi temelli ilişkilerle açıklanması gerektiğini savunan felsefe görüşü.