Reichenbach, Hans

Reichenbach, Hans ve Özlüsözleri

1891 / Almanya, Hamburg
1953 (62 yaşında) / ABD, Los Angeles

Tanınmış filozof ve mantıkçılardan, mantıksal empirizmin kurucularındandır.

1891'de Hamburg'da doğdu. Bilim, eğitim ve mantıksal ampirik (emprizm) alanlarında etkili oldu. 1928'de Berlin'de "Geleceğin Felsefesi Derneği" ni kurdu. Carl Circus, Carl Gustav Hempel, Richard von Mises, David Hilbert ve Kurt Grelling ile birlikte Berlin Çevresi üyesi oldu. Bilimsel Felsefenin Yükselişi adlı eserini yazdı. 1930'da Rudolf Carnap ile, Erkenntnis dergisinin editörlüğünü yaptı. Olasılık teorisine dayanan ampirik çalışma, matematiğin mantığı ve felsefesi, uzay, zaman ve görelilik teorisi, olasılıksal mantığın analizi, kuantum mekaniği gibi fizik, matematik ve felsefe konularında kalıcı katkılar sağladı. Berlin Üniversitesinde felsefe profesörü iken, Hitler'in iktidara gelmesi üzerine ülkemize gelerek, 1933-1938 arasında İstanbul Üniversitesinde modem mantık ve bilim felsefesi dersleri verdi. Daha sonra Los Angeles'de Kaliforniya Üniversitesine geçen Reichenbach, 1953'de ölmüştür.

Bilimin tümüyle rasyonel bir faaliyet olmakla birlikte, burada mutlak doğruluk düşüncesinden vazgeçilmesi gerektiğini öne süren Reichenbach yalnızca olasılıktan söz edebileceğimizi söylemiştir. Bir tavır olarak olasıcılığı benimseyen filozof, olasıcılığın temele alınması durumunda, pozitivist geleneğin ünlü doğrulanabilirlik ilkesinin de değiştirilmesi gerektiğini söylemiştir. Doğrulanabilirlik konusunda özgün katkılarda bulunan Reichenbach, dört tür doğrulanabilirliği birbirinden ayırmıştır. Bunlar sırasıyla, tekniğin gelişme düzeyiyle orantılı olarak gündeme gelen teknik doğrulanabilirlik, doğa yasalarıyla çelişmemeyi ifade eden fiziki doğrulanabilirlik ve çelişkiden bağışık olmayı ifade eden mantıksal doğrulanabilirlik ve deneysel doğrulanabilirliktir.

Reichenbach çalışmasını büyük ölçüde empirik bilimlerin felsefesi üzerinde yoğunlaştırmıştır. Uzay, zaman, nedensellik ilkesi, indüktif mantık ve olasılık sorurıları onu uğraştıran başlıca konular arasındadır. Özellikle geometrinin yapı ve niteliği ile relativite fiziğinin mantıksal temelleri üzerindeki ayrıntılı çözümlemeleri bilim felsefesinde önemli yer tutan çalışmalarını oluşturur. Ülkemizde kaldığı süre içinde Reichenbach The Theory of Probability (Olasılık Teorisi, 1935) ile Experience and Prediction {Deneyim ve Öndeyi, 1938) adlı önemli iki kitabını yazmıştır.

ÖzlüSözleri

"Eğer hata tespit edildiği an düzeltilirse, bu yöntem gerçeği bulmanın yoludur."

"Bilginin özü genelleştirmedir. Mesela ateş, odunun belirli bir şekilde sürtünmesiyle elde edilebilir. Dolayısıyla, odunun sürtünmesinden her zaman ateş çıkacağı anlamını çıkarabiliriz. Bu, bireysel deneyimlerden genelleme yoluyla elde edilen bir bilgidir. Keşif sanatı doğru genellemenin sanatıdır."

"Felsefe pek çok kişi tarafından spekülasyondan ayrılamaz kabul edilir. Felsefe spekülasyondan bilime doğru ilerledi."

"Dünyanın, sizin ona verdiğiniz değerden daha fazla bir anlamı yok."

"Anlaşılan zaman ve mekan probleminin çözümü Leibniz gibi matematikçi olan filozoflara veya Einstein gibi filozof olan matematikçilere aittir."

Anahtar Kelimeler
Reichenbach, Hans, Reichenbach, mantıksal empirizm, ampirik, empirizm, neopozitivist, neopozitivizm, olasılık teorisi, berlin çevresi, viyana çevresi, Paul Hensel, fizikçi, matematikçi
Benzer Kişiler

Adler, Alfred (Kişiler) Bireysel psikoloji ekolünün kurucusu, Avusturyalı psikologdur.

Wittgenstein (Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Hume, David (Kişiler) İskoç filozof, ekonomist ve tarihçi.

Kant, Immanuel (Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.

Galile (Kişiler) Modern fiziğin ve teleskobik astronominin kurucularından olan Italyan bilim adamı.

Newton (Kişiler) Ingiliz fizikçi, matematikçi, astronom, mucit, filozof ve simyacıdır.

Pisagor (Kişiler) İyonyalı filozof, matematikçi ve Pisagorculuk olarak bilinen akımın kurucusudur.

Tamamlayıcı Konular

Mantıksal pozitivizm (Felsefe Ansiklopedisi) Viyana Çevresi olarak adlandılan filozofların felsefi düşünüş sistemlerini adlandırır.

Ampirik (Felsefe Ansiklopedisi) Bir kurama değil de yalnızca gözleme dayalı, deneye dayalı olandır.

Ampirizm (Felsefe Ansiklopedisi) Bilginin tek kaynağının deney olduğunu ileri süren öğreti. (Deneycilik)

Metafiziğin Sonu (Makaleler) Çağdaş felsefi tartışmalar çerçevesinde metafiziğin sonu geldi mi ?