Beckett, Samuel

Beckett, Samuel ve Özlüsözleri

1906 / İrlanda, Dublin
1989 (83 yaşında) / Fransa, Paris

Genellikle Paris'te yaşamış İrlanda'lı, 20. yüzyılın en etkili avangart romancı, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve şair.

Samuel Beckett, 13 Nisan1906 yılında,Dublin’de varlıklı bir Protestan ailenin oğlu olarak doğdu. Babası William Beckett kadastro memuru, annesi Mary Roe evlenene dek hemşireydi. Beckett, Portora Kraliyet Okulu ve Trinity Koleji’nde öğrenim gördü ve 1927’de bu okulların ikincisinden Fransızca ve İtalyanca uzmanı olarak mezun oldu.

Bir süre Belfast’ta öğretmenlik ve Paris Ecole Normal Superieure’de İngilizce okutmanlığı yaptı. Bu süre içinde James Joyce’la dostluk kurdu; bir anlamda onun sekreterliğini üstlenerek son romanı Finnegans Wake’in notlarını aldı ve bunların bir bölümünü temize çekti. Joyce’un denetiminde bu romanın bir bölümünü Fransızca’ya çevirdi. 1931’de Dublin’e döndü ve burada lisansüstü öğrenimini tamamladı. Bir yıl Trinity Koleji’nde Fransızca okutmanlığı yaptı; ardından bu görevi bırakarak zamanını bütünüyle yazmaya ayırdı.

Babasının ölümünün ardından kendisine kalan yıllık gelir Londra’ya yerleşip orada yaşamasını mümkün kıldı. Burada 1935-36 yılları arasında psikanaliz terapisi gördü.

Şair olarak çıkışını 1930’da yayımlanan, doksan sekiz dize ve onları ‘açımlayan’ on yedi dipnottan oluşan Whoroscope adlı kitabıyla yapmıştı. Bu dramatik monologda anlatıcı Rene Descartes yıllanmış yumurtalardan oluşan omletini beklerken tanrıbilimsel gizemlerin anlaşılmazlıkları, zamanın geçişi ve yaklaşan ölümü hakkında düşüncelere dalmıştır.

1931’de denemelerinden oluşanProust, 1934’te öykü kitabı More Pricks Than Kicks yayımlandı. 1933’ten 1936’ya kadar Londra’da kaldı. 1938’de kendisini para vermeye zorlayan bir serseriye karşı koyunca bıçaklandı ve bir süre hastanede yatmak zorunda kaldı. Aynı dönemde 1961’de evleneceği, o sıralar bir piyano öğrencisi olan Suzanne Dechevaux-Dumesnil ile tanıştı.

Beckett Nobel’i kazandığında eşinin yorumu “bu bir felaket,” olmuştu. Beckett, ödülü kabul ettiyse de, ödül törenine katılmayı reddetti. Yazarın, ödül olarak verilen paranın büyük bölümünü muhtaç durumdaki sanatçılara dağıttığı rivayet edilir.

Romancı olarak kariyeri 1938’de yayımlanan Murphy ile başladı. Kitap, anlatıcının fahise olan metresine duyduğu arzularını bastırma çabalarını ve aklın karanlığına mutlak kaçış arzusunu anlatıyordu. Bu gerilim, anlatıcının bir gaz patlaması sonucu atomlarına ayrılmasıyla çözülüyordu.

2. Dünya Savaşı patladığında Beckett İrlanda’daydı; ancak aceleyle Paris’e geçerek orada direniş ağına katıldı. Naziler peşine düşünce müstakbel eşiyle birlikte Güney Fransa’ya kaçtı ve iki buçuk yıl Roussilon adında bir köyde gizlendi. Burada işçi olarak çalışırken ikinci ve İngilizce yazılmış romanlarının sonuncusu olan Watt’ı kaleme aldı.

Savaştan sonra Beckett kısa bir süre Normandiya’daki St. Lo kasabasına yerleşen İrlanda Kızılhaçı’nda görev yaptı. 1946-1949 arasında, 1950’lerin başlarında basılacak olan roman üçlemesini kaleme aldı: Molloy, Malone Ölüyor ve Adlandırılamayan. Bu romanlar Fransızca olarak yazılmış ve hemen ardından önemli değişikliklerle İngilizce’ye çevrilmişlerdi.

Beckett, Fransızca’da ‘üslupsuz’ yazmanın, İngilizce’ye göre çok daha kolay olduğunu iddia ediyordu; mükemmeliyet arayışı ona göre değildi. Dil değiştirerek Beckett aşina olduğu herşeyden kurtulabiliyordu. Bu kitaplarda asıl olarak dile gelen, Beckett’in yanılsamalardan ve Kartezyen düşüncenin çözülmez gizemleri çözmeye yönelik dayatmalarından kurtulmanın mümkün olmadığını fark etmiş olmasıdır. Beckett, “sözsüz edebiyat” olarak tarif ettiği bir şey yaratmak istiyordu; bu, onda bir takıntı haline gelmişti. Sözcüklere, onların altında yatan sessizliği ele geçirmek üzere, ömrü boyunca sürecek bir savaş açmıştı.

Beckett’e asıl ün getiren 1949’da yazdığı ve İngilizce’de 1954’te yayımlanan Godot’yu Beklerken oldu. Godot’yu Beklerken’den sonra Beckett aralarında Oyun Sonu’nun (1957) da bulunduğu bir dizi oyun ve radyo için kısa parçalar yazdı.

1960’larda Beckett radyo, sahne ve televizyon için metinler üretmeyi sürdürdü ve oyunları dünyanın her tarafında sahnelenmeye başladı. Bu sırada kendisi Paris’te, komşu kahvelerde arkadaşlarıyla buluşarak mütevazı bir hayat sürdürüyordu. 1978’de Mirlitonnades, 1979’da All Strange Away, 1984’te Catastrophe adlı oyunları yayımlandı. 80. doğum yılı Paris ve New York’ta törenlerle kutlanırken, Beckett alışıldık sessizliğini sürdürdü.

76 yaşındayken, yazı, kendini anlatma ihtiyacı ve benlik konusunda şunları söylemişti: “Azalmış konsantrasyon, bellek kaybı, körelmiş zeka... İşte birinin gerçekte kim olduğunu söylemeye en yakın olunan nokta. Her şey ifade edilemez görülse bile ortada bir ifade etme ihtiyacı kalıyor. Hiçbir anlamı olmasa da çocuğun kumdan kale yapmaya ihtiyacı vardır. Yaşlandığında birkaç kum tanesiyle kişi, en büyük olanağa sahip olur.”

Beckett eşini 1989’da kaybetti. Yazar, bu kayıptan çok kısa bir süre önce, dairesinde düşüp yaralandıktan sonra küçük bir bakımevine taşınmıştı. Ömrünün son kımını çok az eşyayla döşenmiş bir odada, ziyaretçileri kabul ederek, televizyondan tenis ve futbol maçları izleyerek ve sonuna kadar yazarak geçirdi. Stirring Still adlı kitabı da aynı dönemde yayımlandı. Beckett, 22 Aralık 1989’da solunum yetersizliğine bağlı sorunlar nedeniyle hayatını kaybetti.

Beckett, yazarlık yaşamanın en verimli dönemi olan 1946-50 yıllarında, yapıtlarını önce Fransızca yazıp, sonra İngilizce'ye çevirmeye başladı. Bu dönemde yazdığı Molloy, Malone Meurt ve L"Innommable adlı roman üçlemesinde, etkisinde kaldığı düşünür Descartes'ın "Düşünüyorum, öyleyse varım" felsefesinden hareket ederek, insanın benlik ve varoluş arayışlarını irdeledi. Beckett'in, ülkemizde de sahnelenen Godot'yu Beklerken adlı oyunu, yazarın en çok tartışılan ve ona dünya çapında ün kazandıran yapıtıdır. Bu oyun ve bunu izleyen Sonu, Krapps Last Tape, Küller, Mutlu Günler ve Play gibi sahne ve radyo için yazılmış oyunlar, II. Dünya Savaşından sonra Avrupa'da ortaya çıkan ve gerek biçim, gerek içerik açısından yerleşmiş tiyatro kurallarına karşı çıkan Uyumsuzluk Tiyatrosunun en çarpıcı örneklerindendir. Bu oyunlarda Beckett, acıklı olanı bir çeşit mizahla dile getirerek bir kara güldürü havası yaratmış, en aza indirgenmiş kişiler ve dekorla, insanın amaçsız ve anlamsız bir evrendeki umutsuzluğunu, başkalarıyla iletişim kuramamasından kaynaklanan yalnızlığını aktarmaya çalışmıştır.

ÖzlüSözleri

"Hepimiz çılgın olarak doğarız. Bazılarımız öyle kalır."

Anahtar Kelimeler
Beckett, Samuel, nobel, tiyato, oyun yazarı, deneysel edebiyat, James Joyce, modernist, postmodern, minimalist,
Benzer Kişiler

Schopenhauer, Arthur (Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Samuel Smiles (Kişiler) Kendi kendilerini yetiştirmiş insanların erdemlerini metheden yazılarıyla ünlenmiş İskoç yazar ve devlet reformcusu.

Emerson (Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.

Gide (Kişiler) Nobel Edebiyat ödülü sahibi Fransız yazar.

François Mauriac (Kişiler) Fransız edebiyatında "sol Katolik" akımın temsilcileri arasında kabul edilir.

Marquez, Gabriel (Kişiler) Kolombiyalı, yazar, romancı, hikayeci ve oyun yazarıdır.

Russell, Bertrand (Kişiler) Nobel ödüllü, İngiliz filozofu, mantıkcı, matematikçi, tarihçi, yazar, sosyal eleştirmen, siyasi aktivist.

Anatole France (Kişiler) Klasik geleneğin önde gelen temsilcilerinden kabul edilen Fransız yazar.

Hemingway (Kişiler) Amerikalı romancı, kısa-hikayeci ve gazetecidir. Kısa ve gösterişsiz yazı tarzı ile bilinir.

Dawkins, Richard (Kişiler) Britanyalı etolog, evrimsel biyolog ve yazar.

Bergson, Henri (Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

Camus, Albert (Kişiler) Varoluşçuluk ve absürdizm akımının öncülerinden biri olarak kabul edilen Fransız yazar ve filozoftur.

Euripides (Kişiler) Atina'nın yetiştirdiği üçüncü büyük trajedi şairidir.

Fonvizin (Kişiler) Rus oyun yazarı, çağdaş Rus drama yazınının kurucusu.

Bertolt Brecht (Kişiler) Epik tiyatro görüşüyle geleneksel tiyatronun sunduğu illüzyonu kıran ve tiyatroyu sosyal ve ideolojik bir foruma dönüştürmüş şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmenidir.

Bernard Shaw (Kişiler) Sosyalizm ve kadın hakları savunucusu, 60 tan fazla oyuna imza atmış İrlandalı yazar.

Geothe (Kişiler) Alman şair ve oyun yazarı.

Husserl, Edmund (Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.

Chuck Palahniuk (Kişiler) Minimalist Yazarlık akımının öncüsü olmuş Amerikalı roman yazarı ve gazeteci.

Tamamlayıcı Konular

Samuel Beckett (Biyografi) Genellikle Paris'te yaşamış İrlanda'lı, 20. yüzyılın en etkili avangart romancı, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni ve şair.

Absürdizm (Felsefe Ansiklopedisi) İnsanlığın evrende bir anlam bulmasına yönelik uğraşlarının boşa bir çaba olduğunu ve eninde sonunda bu anlam uğraşının başarısız olacağını söyleyen felsefi düşünce akımıdır.

Mimesis (Felsefe Ansiklopedisi) Taklit; benzetme, örnek alınan şeyi yeniden yapma.