Seneka

Seneka ve Özlüsözleri

-4 / İspanya
65 (69 yaşında) / İtalya

Romalı düşünür, devlet adamı, oyun yazarı.

Lucius Annaeus Seneca.

Ispanya nın Cordoba kentinde doğan Seneca varlıklı bir ailenin oğluydu. Babası Lucius Annaeus Seneca (Yaşlı) Roma nın ünlü retorik öğretmenlerinden biriydi. Lucius çocukken Roma ya gönderilerek orada hitabet eğitimi aldı ve Stoacılık ile çileci Yeni Pythagorasçılığı kaynaştıran Sextii okulunda felsefe okudu.

M.S. 41 yılında imparator Cladius Seneca yı Korsika ya sürgüne yolladı. Seneca orada, doğa bilimleri ve felsefe üzerine çalıştı ve Consalationes (Avutmalar) başlıklı üç inceleme yazdı. 49 yılında imparatorun karısı Agrippa nın etkisiyle Roma ya geri çağrıldı. Burada varlıklı bir kadınla evlenerek güçlü bir çevre edindi. Ayrıca, geleceğin imparatoru Nero nun özel öğretmeni oldu. 54 yılında Claudius un öldürülmesi Seneca ve Burrus u güçlendirdi. Nero nun Seneca tarafından hazırlanan halk önündeki ilk konuşması, Senato ya bağımsız karar verme yetkisi tanıyor ve azatlı kölelerin etkisine son vermeyi vaat ediyordu.

Seneca ve Burrus taşralı olmalarına karşın Roma nın karşı karşıya olduğu sorunları iyi kavramışlardı. Bu sorunları çözmek amacıyla bir dizi mali ve adli reformlar başlattılar, kölelere karşı da daha insani bir politika geliştirdiler. Burus un 62 yılında ölmesinden sonra Seneca da görevden çekildi. 65 yılında düşmanları Seneca yı Gaius Calpurnius Piso nun Nero ya karşı düzenlediği komploya katılmakla suçladılar. Bunun üzerine Seneca Nero nun buyruğuna uyarak kendini öldürdü.

Seneca nın günümüze ulaşan yapıtları arasında Apocolocyntosis divi Claudi nin (Seçme Epigramlar ve Imparator Claudius un Kabaklaşması) ayrı bir yeri vardır. Zekice yazılmış yapıt, imparator Claudius un tanrılaştırılması üzerine acımasız bir siyasl yergidir. Seneca nın felsefi yapıtları ise, M.ö. II. yüzyılda Rodoslu Panaitios tarafından Roma ya uyarlanan ve M.ö. I. yüzyılda Poseidonios un geliştirdiği.

Orta Stoacılığın eklektik yorumlarını içerir. Doğa bilimlerini konu alan Naturales Quaestiones de (Doğa Incelemleri) Poseidonios un düşüncelerine dayanır. Seneca nın yapıtları arasında en iyi yazılmış ve ikna gücü en yüksek olanı, şair Lucilius a hitaben yazılan Epistulae morales ad Lucilium dur (Lucilius a Ahlaki Mektuplar; 63-65). Seneca nın monarşi ve görevleri üzerine görüşlerinin Antonius Pius (138-161), Marcus Aurelius (161-180) ve Commodus (177-192) dönemlerinin insancıl ve liberal havasına katkıda bulunduğu söylenebilir.

Bu arada, Stoacılığın yayılması ve Seneca nın görüşleriyla Hıristiyanlık arasında yakınlılar bulunması da Seneca nın felsefesinin sonraki yıllarda canlı kalmasında etkili olmuş ve Seneca nın yapıtları çeşitli antolojilere alınarak ortaçağ Latin kültürünün bir parçası haline gelmiştir. Seneca nın günümüze ulaşan 40 kitabı özgün olmayan, ama çok yönlü zihnin ürünleridir. Bireysel, keskin, kısa ve özlü bir üslup taşıyan ve büyük bir dil ustalığının ürünleri olan bu yapıtlar 16.-18. yüzyıllarda hem içerik, hem de üslup olarak yerel dillerde gelişen edebiyatlara, özellikle de denemelere, vaaz ve ahlak yazılarına örnek olmuş, Calvin, Montaigne ve Rousseae gibi yazarları etkilemiştir.

ÖzlüSözleri

"Aza sahip olan değil çok isteyen fakirdir."

"Kitapsız hayat kör, sağır ve dilsiz hayattır."

Anahtar Kelimeler
Seneka, Seneca, stoacı, hristiyan, pisagor, Calvin, Montaigne ve Rousseau, pisagorculuk
Benzer Kişiler

Montaigne, Michel de (Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Aurelius, Marcus (Kişiler) Beş İyi Roma İmparatoru'ndan sonuncusudur ve önemli Stoacı filozoflardan biri olarak kabul edilir.

Cicero (Kişiler) Romalı devlet adamı, bilgin, hatip ve yazar.

Dostoyevski (Kişiler) Kimilerine göre tüm zamanların en büyük romancısı sayılan 19. yüzyıl Rus yazarıdır.

Kant, Immanuel (Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.

Pisagor (Kişiler) İyonyalı filozof, matematikçi ve Pisagorculuk olarak bilinen akımın kurucusudur.

Parmenides (Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Heraklet (Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Tamamlayıcı Konular

Stoacılık (Felsefe Ansiklopedisi) Kıbrıs’lı Zenon tarafından kurulan felsefe disiplinidir. Mantık, Metafizik, Etik olmak üzere 3 dala ayrılır.

Hristiyan Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) Hristiyan inancını Yunan felsefesini kullanarak doğrulama çabasıdır.

Monizm (Felsefe Ansiklopedisi) Monizm, bir konseptte tekilliği veya tekliği belirtir.

Doğa Felsefesi (Felsefe Ansiklopedisi) (M.Ö. 7.YY - M.Ö. 5.YY) Akıl yoluyla doğaya yönelerek “ilk neden” sorunu üzerinde duran ve elde ettiği sonuçları deney ve gözlemle temellendirmeye çalışan felsefi ekollerdir.

Mısır'ın Yunan medeniyeti üzerindeki etkisi (Makaleler) Yunanlılar, Sokrates'den evvelki devirlerde yaşamış hakimlerden, yeni Eflatuncu hakimlere kadar, ilimleri öğrenmek için Mısır'a gitmişlerdir.

Sokrat Öncesi (Felsefe Ansiklopedisi) MÖ. 7.YY - 5.YY. Genel olarak, yapıtlarının tamamı birkaç metinsel parça ve sonraki filozofların ve tarihçilerin aktardıklarıdır.

Monad (Felsefe Ansiklopedisi) Yaratma teorileri içindeki ilk varlığa, tanrısallığa veya bütün varlıkların toplamına atıfta bulunur.