Aletçilik

Aletçilik

Düşünce ve fikirleri eylem için gerekli araçlar olarak gören pragmatist felsefe öğretisi.


Bu öğretiye göre, düşünceler, canlıların çevreleriyle uyum kurmalarında araçlardır. Bu öğretinin en ünlü temsilcisi Amerikan düşünürü John Dewey‘dir. Dewey kendi pragmacı anlayışı için hem aletçilik hem de uygulayıcılık terimlerini kullanır.

Aletçiliğin bir felsefe akımı olarak ortaya çıkışı 1903’te yayımlanan Studies in Logical Theory (Mantıksal Kuramda İncelemeler) ile oldu. Dewey, Chicago Üniversitesi Felsefe Bölümü üyeleriyle gerçekleştirdiği bu çalışmada William James’e çok şey borçlu olduğunu söyler. Dewey, Aletçi sistemini davranışçı psikoloji ve pragmacı bilgi kuramı üstünde temellendirir. Aletçiliği, “düşüncenin gelecekteki sonuçlarda uygulayımsal belirlenimler açısından nasıl iş-gördüğü öncelikle göz önüne alarak, çeşitli biçimleri içerisindeki kavram, yargı ve çıkarımlara ilişkin kesin bir mantıksal kuram oluşturmak girişimi” diye tanımlar. Ona göre pragmacı aletçiliğin özü, bilginin de eylemin de iyiyi gerçekleştirmek için birer araç olduklarını kavramaktır. Başka bir deyişle, kuramların işlevsel bir içeriği olmalı; eyleme dönüştürülebilmelidirler. Böylece, bilimsel kuram ve kavramlar eyleme dönüştürüldüklerinde başarılı sonuçlar doğururlarsa iyi ve gerçektirler; bunun tersi olduğunda ise kötüdürler ve gerçek değildirler.


Anahtar Kelimeler
Aletçilik, pragmatizm, Dewey, William James
İlgili Diğer Konular

Pragmatizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hakikatı ve gerçekliği yalnızca eylemlerin sonuçları ve başarıları ile değerlendiren felsefe öğretisi.

İnsan Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (MÖ. 5.YY) Doğa filozoflarının tabiatı oluşturan ilk unsur üzerinde anlaşamamaları sonucu varlık/ontoloji sorununu bir yana bırakıp tamamen İNSAN’la ilgilenmişlerdir. Bakınız: Sofistler

Ampirizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilginin tek kaynağının deney olduğunu ileri süren öğreti. (Deneycilik)

Adcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nominalizm: Tüm sınıflandırıcı sembollerin, insanların onlara yüklediği anlamlar doğrultusunda varlık, anlam ve değer kazandığını savunan görüştür.

Modern Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.

Enstürmantalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Amerikan düşünürü pragmacı John Dewey'in kuramları alet sayan öğretisidir.

Fideizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Şeylerin ilahi bilgisine ulaşmakta aklın rolü konusunda kötümser olan görüş. Bunun yerine inançsal eylemliliği önemser.

İlgili Kişiler

Dewey, John (Ünlü Kişiler) Aletçilik olarak bilinen felsefe akımının kurucusu ünlü Amerikan filozof ve eğitim teorisyeni.

James, William (Ünlü Kişiler) Charles Sanders Peirce ve John Dewey ile birlikte pragmacılık görüşünün kurucuları arasında gösterilen Amerikalı ruhbilimci ve felsefeci.

Santayana, George (Ünlü Kişiler) Estetik, kurgusal felsefe ve edebiyat eleştirisine önemli katkıları olmuş İspanyol-ABD’li filozof ve yazar.

Schiller, Ferdinand (Ünlü Kişiler) İngiliz Pragmacılığının en önde gelen savunucularındandır.

Pascal (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünür.

Emerson (Ünlü Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.

İlgili Özlüsözler


Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.