Kıta Avrupası Felsefesi

Kıta Avrupası Felsefesi

 Avrupa'daki 19. ve 20. yüzyıl felsefe geleneklerini tanımlamakta kullanılan terim.


20. yüzyılın ikinci yarısında anadili İngilizce olan filozoflar tarafından, analitik felsefenin dışında kalan görüş ve düşünceler için kullanılmaya başlanmıştır.

Kıta felsefesi, şu akımları içinde barındırır: Alman idealizmi, fenomenoloji, varoluşçuluk (Kierkegaard ve Nietzsche'ninki gibi önceki düşüncelerle birlikte), yorumsama, yapısalcılık, postyapısalcı felsefe, Fransız feminizmi, Frankfurt Okulu'nun eleştirel teorisi ve Batı Marksizmi ile psikoanalitik teorinin ilgili alanları.

"Analitik felsefe" gibi, "Kıta felsefesi" teriminin de açık bir tanımı yoktur ve diğer felsefî görüşlerle oldukça az aile benzerliğine sahiptir. İngiliz filozof Simon Glendinning; bu terimin aslen betimlemeden ziyade, analitik felsefeciler tarafından reddedilen ve beğenilmeyen Batı felsefesi akımlarını işaret eden küçültücü bir fonksiyonu olduğunu öne sürmüştür.

Yukarıda anlatılan anlamda "Kıta felsefesi" kavramı, geniş çapta ilk olarak İngilizce konuşan filozoflar tarafından 1970'li yıllarda; Fransa ve Almanya'da yayılan fenomenoloji, varoluşçuluk, yapısalcılık ve postyapısalcılığın ortak adı olarak üniversite kürsülerini tanımlamak için kullanıldı.

Diğer yandan yakın anlamıyla kullanılan kavram, John Stuart Mill'in Samuel Taylor Coleridge hakkında yazdığı; Kant felsefesinden etkilenen "Kıta felsefesi" ve "Kıta filozofları" düşüncesini, Jeremy Bentham'ın ve genel olarak 18. yüzyılın İngiliz deneyciliğiyle karşılaştırdığı yazıya, 1840 yılına dayandırılabilir. Bu kavram; Bertrand Russell ve George Edward Moore'nin mantıksal analiz kullanarak doğa bilimleri ile felsefe için sıkı bir ittifak vizyonu oluşturmalarıyla 20. yüzyılda önem kazandı. Geniş bir çevrece "analitik felsefe" olarak benimsenen bu gelenek, Britanya ve Amerika'da 1930'dan itibaren baskın duruma geldi. Russell ve Moore, Hegelcilik akımı ile yakın felsefî bağlantılarını reddederek, bunu kendi hareketlerinin ayırt edici özelliği haline getirdiler. 1945 yılındaki bu ayrım ile Russell, "Kıtasal ve İngiliz olarak ayırt edilebilinir iki farklı felsefe okulu" ortaya çıkardı.

1970'li yıllardan beri Amerika ve Britanya'daki pek çok filozof, Immanuel Kant ve sonrasındaki Kıta filozofları ile ilgilenmeye başladı ve çoğu Avrupa ülkesindeki felsefî gelenekler de benzer şekilde "analitik" akımın boyutlarıyla bir bütün olarak ele alındı. Fransa'da Jules Vuillemin, Vincent Descombes, Gilles Gaston Granger, François Recanati ve Pascal Engel gibi filozofların dahil olduğu analitik felsefe ilerlerken; benzer şekilde Birleşik Krallık, Kuzey Amerika, Avustralya'daki üniversitelerin felsefe bölümlerinde de kendini "Kıta filozofu" olarak tanımlayanlar bulunmaktadır. Bu nedenle "Kıta felsefesi", coğrafî bir ayrımdan ziyade bir felsefî gelenek ve etkiler dizesini tanımlamakta kullanılır.


Anahtar Kelimeler
Kıta Avrupası Felsefesi, kıta felsefesi, Kontinentale Philosophie, Continental Philosophy, Alman idealizmi, fenomenoloji, varoluşçuluk, Kierkegaard, Nietzsche,  yapısalcılık, postyapısalcı felsefe, Fransız feminizmi, Frankfurt Okulu
İlgili Diğer Konular

Modern Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.

Alman İdealizmi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Temellerini Kant'ın attığı, 1800 lü yılların başlarında felsefeye egemen olan ilk büyük akımdır. 

Idea (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Platon'a göre algılarla kavradığımız nesnelerin orijinal formları, örnekleri.

Transandantalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlahi gerçeğin sezgisel olarak bilinebileceği iddiasına dayanarak, 19. yüzyılın ortalarında ABD'nin New England bölgesinde odaklanan felsefi bir harekettir.

Romantizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Aydınlanma Çağı'nda duygusal benlik bilincini, toplumu iyileştirmek ve insanın durumunu iyileştirmek için gerekli bir ön koşul olarak vurgulayan felsefi bir harekettir.

Alman Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 18 ve 19 yy larda iyice belirginleşen ve Almanya'yı felsefenin yurdu haline getiren felsefi gelenekler.

Görüngübilim (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (Fenomenoloji) Metafiziği sona erdirerek somut yaşantıya dönmek ve böylece tıkanmış olan felsefeye yeni bir başlangıç yapmak iddiasıyla ortaya çıkmıştır.

Fenomenoloji (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilim verilerinin doğrudan incelenmesiyle elde edilmiş ve somut deneyim konusu olmuş fenomenlere, nedensel açıklamalara ilişkin kavramlardan ve incelenmemiş ön kabullerden bağımsız yaklaşma yöntemi.

Postmodernizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Batı felsefesinin ve özellikle 18. yüzyıl Aydınlanmasının temel varsayımlarını eleştiren felsefi bir eğilimdir.

Olaybilim (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Olayların ideal varlığını inceleme ve betimleme yöntemi.

Adcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nominalizm: Tüm sınıflandırıcı sembollerin, insanların onlara yüklediği anlamlar doğrultusunda varlık, anlam ve değer kazandığını savunan görüştür.

Postyapısalcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Yapısalcılık sonrası denilen dönem içinde ortaya çıkmış ve kendisini en temelde yapısalcılığı sorunsallaştırmakla temellendirmiş olan düşünce biçimi.

Metafizik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Metafizik, felsefenin bir dalıdır. İlk felsefeciler tarafından, "fizik bilimlerinin ötesinde kalan" anlamına gelen "metafizik" sözcüğü ile felsefeye kazandırılmıştır.

Subjektivizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nesneyi öznenin dışında ve ondan bağımsız sayan nesnelcilik anlayışına karşı, nesneyi öznenin ürünü sayan anlayıştır.

Varoluşçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Varoluşçu felsefe düşüncesini temel olarak alan bütün düşünsel uğraşılara verilen ad.

Insanın fıtratı var mıdır? - Satr (Felsefe) Satr'ın 1945 de bir konferansta varoluşçuluğu anlatırken değindiği insan doğası üzerine söyledikleri.

Vazgeçme (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Varoluşçular tarafından, tanrı gibi harici bir ahlaki otorite kaynağının olmadığının farkına varılmasından kaynaklanan, kaybolma hissini, dramatize etmek için kullanılan bir terimdir.

Bilgeliğe Giden Yol - Karl Jaspers (Felsefe) Bilgeliğe Giden Yol kitabından alıntılar.

Egzistansiyalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanın dünyadaki varoluşunun somutluğuna ve sorunsallığına ağırlık vererek yorumlayan felsefi yaklaşımların ortak adı.

Fideizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Şeylerin ilahi bilgisine ulaşmakta aklın rolü konusunda kötümser olan görüş. Bunun yerine inançsal eylemliliği önemser.

Absürdizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanlığın evrende bir anlam bulmasına yönelik uğraşlarının boşa bir çaba olduğunu ve eninde sonunda bu anlam uğraşının başarısız olacağını söyleyen felsefi düşünce akımıdır.

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

Olgu (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Gerçekleşmiş olan her şeye olgu denir.

Agnostisizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Teolojik anlamda Tanrı'nın varlığının ya da yokluğunun, bilimsel olarak da evrenin nereden türediğinin bilinmediğini veya bilinemeyeceğini ileri süren felsefi bir akımdır.

Ahlakdışıcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nietzsche'nin ahlak felsefesidir.

90 Dakikada Nietzsche (Felsefe) Paul Strathern'in bu kitabçığında Nietzsche'nin hayatı ve temel fikirleri anlatılıyor.

Egoizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kendine olan ilgiyi ahlakın temeli olarak gören etik bir teori.

Siyaset Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Demokrasi, yasama, siyasal ahlak gibi hukuku, siyasal yaşamı, toplumsal konuları ilgilendiren genellikle normatif sorunlar üzerine eğilen bir araştırma alanıdır.

Geçmişten Günümüze Ahlak Felsefeleri (Felsefe) Hangi eylem ve davranışlarımız doğru veya yanlıştır? Ahlaklı ya da ahlaksız olmanın kriterleri nelerdir? Eski Antik Çağ’dan günümüze değin bazı tanınmış filozofların bu sorulara yanıtları.

Nihilizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.

Voluntarizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İstenç (isteklilik) akıl yürütmek değil, bilinçsiz bir dürtüdür. Aslında, istenç tüm realitenin özünde bulunan kuvvettir ve her türlü gerçekliğin temel ilkesidir.

Yapısalcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Temel bir gerçeklik olarak yapıya dayanan, yapı üzerine kurulan bilim kuramı.

Ansiklopediciler (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 18. yüzyılın Fransız ansiklopedicileri.

Dekartçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Fransız filozofu Descartes'ın ve ardıllarının felsefî anlayışı. Bu anlayışın temelinde Descartes'ın kendi yaşamını baştan sona gözden geçirmesi ve bu çaba içinde olumlu kuşkuculuk diyebileceğimiz bir yöntemle bilgi kuramını temellendirmesi yatar.

Konseptualizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Adcılık ve gerçekçiliğe karşı olarak, kavramların genel düşüncelerden ibaret bulunduğunu ve bunların gerçek olduklarını savunmak kadar gerçek olmadıklarını savunmanın da yersiz olduğunu ileri süren Fransız düşünürü Abaelardus'un uzlaştırıcı öğretisi.

Aristokrasi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Üstün değerde insanların bulunduğu bir zümrenin hakim olduğu devlet idaresidir.

İlgili Kişiler

Nietzsche (Ünlü Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Kant, Immanuel (Ünlü Kişiler) Felsefe tarihinin kendisinden sonraki dönemini belirleyici olarak etkilemiş, Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biridir.

Abbagnano, Nicola (Ünlü Kişiler) Önde gelen İtalyan varoluşçusu.

Ingarden, Roman (Ünlü Kişiler) Husserl’in fenomenolojik yönteminden yararlanarak edebiyat ve sanat yapıtlarını açıklamaya çalışmıştır.

Husserl, Edmund (Ünlü Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.

Heidegger, Martin (Ünlü Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Camus, Albert (Ünlü Kişiler) Varoluşçuluk ve absürdizm akımının öncülerinden biri olarak kabul edilen Fransız yazar ve filozoftur.

Kierkegaard (Ünlü Kişiler) Varoluşçu filozofların ilki olarak kabul edilen Danimarkalı, teolog, şair ve yazar.

Cioran, Emil (Ünlü Kişiler) Filozof, deneme yazarı ve tanınmış 20. yy. retorik sentezcisidir.

Sartre (Ünlü Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Jaspers, Karl (Ünlü Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Lukács, Georg (Ünlü Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Wittgenstein (Ünlü Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Lichtenberg (Ünlü Kişiler) Alman doğa bilimleri, astronomi ve matematik profesörü, yazar, eleştirmen.

Spinoza (Ünlü Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

La Rochefoucauld (Ünlü Kişiler) İnsan davranışları ve erdemin kökleri üzerine yazmış Fransız ahlakçı yazar.

Derrida, Jacques (Ünlü Kişiler) Edebiyat eleştirmeni ve dekonstruksiyonizm olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur.

Machiavelli (Ünlü Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Montaigne, Michel de (Ünlü Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Feuerbach, Ludwig (Ünlü Kişiler) Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin ger­çek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.

Heraklet (Ünlü Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Comte, Auguste (Ünlü Kişiler) Fransız sosyolog, matematikçi ve filozoftur. Sosyolojinin babası olarak tanınır.

Schopenhauer, Arthur (Ünlü Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Emerson (Ünlü Kişiler) ABD li düşünür, yazar. Amerikan transendentalizminin en önemli temsilcidir.

Stael (Ünlü Kişiler) Fransız yazar.

Claude Bernard (Ünlü Kişiler) Fransız fizyolog.

Diderot (Ünlü Kişiler) Fransız yazar ve filozofu.

Montesquieu (Ünlü Kişiler) Fransız politik düşünürdür.

Bruyere (Ünlü Kişiler) Fransız yazarı ve ahlakçısı .

Napolyon, Bonapart (Ünlü Kişiler) Fransız asker, devlet adamı.

Pascal (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünür.

Balzac, Honore de (Ünlü Kişiler) Fransız romancı ve oyun yazarı

Jean Bodin (Ünlü Kişiler) Fransız hukukçu ve siyaset felsefecisi.

Descartes (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, bilimadamı ve filozof.

Chateaubriand (Ünlü Kişiler) Fransız romantizm akımının başlatıcısı yazar.

Gide (Ünlü Kişiler) Nobel Edebiyat ödülü sahibi Fransız yazar.

Voltaire (Ünlü Kişiler) Fransız devrimi ve aydınlanmasına büyük katkısı olmuş yazar.

Abelard, Peter (Ünlü Kişiler) Fransız skolastik düşünürü, tanrıbilimci; dil, diyalektik ve ahlak filozofu.

François Mauriac (Ünlü Kişiler) Fransız edebiyatında "sol Katolik" akımın temsilcileri arasında kabul edilir.

Quesnay (Ünlü Kişiler) Fransız hekim ve iktisatçı. Fizyokratlar diye bilinen ekonomistlerin önderi.

Foucault (Ünlü Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

Bastiat, Frederic (Ünlü Kişiler) Fransız klasik liberal kuramcı, politik ekonomist ve Fransa Meclisi üyesidir.

Anatole France (Ünlü Kişiler) Klasik geleneğin önde gelen temsilcilerinden kabul edilen Fransız yazar.

Bergson, Henri (Ünlü Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

Rousseau, J.J. (Ünlü Kişiler) Siyasi fikirlerleriyle Fransız Devrimini ve sonrasını etkilemiş filozof, müzik teorisyeni ve politikacı.

Sade, Marquis De (Ünlü Kişiler) Özellikle cinsel özgürlük konularında yazılarıyla ünlü Fransız aristokrat, devrimci politikacı, filozof ve yazar.

Kojeve, Alexandre (Ünlü Kişiler) Hegel okuması'yla tanınan, Rusya doğumlu olmakla birlikte daha çok Almanya ile Fransa'da yaşaması ne­deniyle yarı Alman yarı Fransız olarak değerlendirilen Hegelci felsefeci.

Erich Fromm (Ünlü Kişiler) Almanya doğumlu Amerikalı ünlü bir psikanalist ve sosyologdur.

İlgili Özlüsözler


Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.