Ontoloji

Ontoloji

Bir bütün olarak varlığı ele alan ve var olanların en temel niteliklerini inceleyen felsefe dalı.


Ontoloji terimi ilk kez 17. yüzyılda kullanılmakla birlikte, felsefi bir yaklaşım olarak ele alınması eski Yunan'a, özellikle Aristoteles'e değin iner.

Aristoteles, sonradan Ta meta physike ( metafizik) adıyla derlenen metninde işlediği ve “ilk felsefe” adını verdiği disiplin için, “varlığı varlık olarak ele almak” deyimini kullanmıştı. Ama Platon'un idea öğretisi ya da Sokrates öncesi filozofların “arkhe” arayışları ontoloji alanında ilk bilgisel çabalar sayılabilir.

Hıristiyanlığın egemen olduğu orta çağda Aquinolu Thomas Aristoteles'in çalışmasından yararlanarak Tanrı'nın varlığını savını temellendirmek için ontolojik yaralanmıştır ve Aristoteles'in bu çalışmasını “Tanrı'nın yarattığı varlıkların bilgisi” olarak tanımlamıştır. Thomas, Katolik dogmalarına bir temel bulabilmek için bu Aristotelesçi felsefeden yararlanmıştır. Böylece arta çağda ve yani çağda metafizik terimi, ontolojinin ele aldığı alana ilişkin kullanılmaya başlanmıştır. Bu arada, yeniçağ biliminin gelişmesine koşut olarak gittikçe olumsuz bir içerik kazanan metafizik terimine, bilimdışı, anlaşılmaz konularda düşünmek gibi bir anlam yüklenmiştir.

17. yüzyılda Alman düşünürü Wolf, ontolojiyi temel ilkeler bilimi olarak tanımlar ve duyu dışı özdeksiz bir varlık tasarımının temel yapısını, türlerini ve biçimlerini inceler. Çağdaş ontolojici Hartmann'a göre ontolojinin öteki bilimlerden başkalığı, öteki bilim dalarının bir iş bölümü anlayışı içinde var olanı çeşitli alanlara bölerek sadece o belli alanlarda araştırmalarına karşı ontolojinin var olanı bütünlüğü içinde ele almasıdır. Örneğin astronomi gök varlıklarını, jeoloji madensel varlıkları incelediği halde ontoloji bütünüyle varlığın varoluş ilkelerini inceler.

Tarihsel süreçte Kant, Schelling ve Hegel gibi büyük Alman idealistleri ontolojiye karşı çıkmışlardır. Ontolojinin orta çağdan gelen kofluğu ne idüğü belirsizliği, inaksallığı gözlerinden kaçmamıştır. Ontolojinin yerine Kant “deneyüstü felsefe”yi, Schelling “aşkın düşünceciliği”, Hegel “mantık”ı önermişlerdir. Bu düşünürlerden sonra saf felsefe olarak ontolojik ya da metafizik yaklaşım bir yandan gözden düşerken, bir yandan da daha temelli bir biçimde ele alınmaya ve işlenmeye başlanmıştır. Fenomonolojinin kurucusu Edmund Husserl ontolojiyi “anlamlı davranışların içeriğini inceleyen” felsefe dalı olarak tanımladı. Buna göre ontoloji, felsefede var olan nesnelere ulaşmayı sağlayan davranışları inceleyen disiplin idi. Husserl'in öğrencisi, Heidegger, varlığın temel bir varlıksal anlam taşıdığı bir varlık türünü arayarak buna, insan ya da kişi yerine “ orada olmak” adını vermiştir.

Ontolojik sorular

...

Alwin Diemer “Ontoloji” başlığını taşıyan yazısına şu sözlerle başlıyor: “Doğal ve gündelik yaşamımızda, önümüzde duran bir şeyin gerçek birşey olduğunu, onun tıpkı kendimiz gibi varolduğunu söyler ve bunu kendiliğinden apaçık anlaşılır sayarız. Öyle ki bu durumda gerçek olmanın ve genellikle varlığın ne ifade ettiği gibi bir soruyla pek ilgilenmeyiz. Bu, bilimler için de böyledir. Örneğin, organik alanın bilgisi olan biyoloji canlılarla, anorganik alanın bilgisi olan fizik cansız maddeyle. böyle bir tavır içinde ilgilenir. Kısacası onlar gerçek olmanın ve varlığın ne olduğu gibi bir soruyla doğrudan ilgilenmezler.” (Alvin Diemer, Günümüzde Felsefe Disiplinleri, 1997, s.97)

Oysa felsefe, günlük yaşamımızda ve bilimde güçlü ve doğal olarak kabul gören bu tavra zıt bir tavır takınıyor. Çünkü varlığın, varolanın kendisi doğrudan felsefenin temel konusudur. Bu konu ile ilgili soru ve sorunları, fenomenleri araştıran felsefe disiplini ontolojidir, varlık felsefesidir. Bir başka deyişle varlık felsefesi, ontoloji varolanların ortak olan, birleştirici olan niteliğini araştıran bir felsefe disiplinidir. Bu bağlamda Takiyettin Mengüşoğlu için ontolojinin problem alanı, varolanın temel yapısını, varolanı belirleyen determinasyon ilkelerini (kategoriler) ve varolanın türlerini ve tarzlarını (modus) içermektedir.

Ontolojinin, varlık felsefesinin tarihi Aristoteles’e kadar geri götürülebilir. Aristoteles, ontolojiyi bir prote philosophia olarak tanımlayan ilk filozoftur. Aristoteles, ontolojiyi “varolanı varolan olarak” inceleyen, araştıran, irdeleyen bir disiplin olarak tanımladı. Onun kendi diliyle söylemek istersek “on he on.”

Aristoteles’in ontolojiyi “varolanı varolan olarak” inceleyen bir bilgi dalı biçiminde tanımlamasının haklı bir nedeni var. Çünkü varlık metafiziği anlamında varlık felsefesi, ontoloji, varlığı ya oluş ya da görünüş olarak değerlendiriyordu. Varlık; oluş ve görünüşten başka birşey değildi. Oysa bugünün ontolojisi için gerek oluş ve gerek görünüş (varolanın görünmesi anlamında) kuşkusuz varolanla ilişkilidir; özellikle oluş varolanda ortaya çıkan, onu belirleyen bir ilke, bir kategoridir ama asla varolanın kendisi değildir.

Hem son şey, hem de ilk şey olarak varlığı tanımlamak mümkün değildir. Belki de iddiasız bir biçimde şöyle diyebiliriz: varlık derken dile gelen şey,sonsuz çeşitlilik gösteren varolanların birleştirilmesidir.

Aynı şey hakikat ve gerçeklik için de söz konusudur. Hakikat olan ve gerçek olan pek çok olay, olgu, bilgi vardır. Fakat bu pek çok olay, olgu ve bilgi de hakikat olma ve gerçek olma niteliği bir ve aynıdır. Bu nedenle varlık, hakikat ve gerçeklik kavramlarını felsefe açısından çoğul olarak kullanmak doğru değildir.

Ontolojinin Aristoteles’ten Nicolai Hartmann’a gelinceye kadar varlık felsefesi olarak değil de varlık metafiziği olarak değerlendirilmesinin, anlaşılmasının nedeni, bu süreç içindeki bütün filozofların asıl amaçları, onların varlığı varolanı tanımlamak istemeleridir. Bu süreç içinde yer alan bütün filozoflar varlığın arkasında ona temel olan şeyi aradılar ve onunla varlığı tanımlamak istediler. Örneğin Platon’da idea, Kant’ta ding an sich. Hegel’demutlak Geist, Husserl’de saf ben, Schopenhauer’de irade v.b. gibi. Oysa günümüz ontolojisi varlığın tanımlanamayacağını kabul ediyor. Onda görünüş alanına çıkamayan metafizik bir temelden söz etmiyor.Kendisini fenomenlerle ortaya koyan varolanı incelemek, araştırmak istiyor günümüz ontolojisi.

Günümüz ontolojisi Husserl’in “fenomenlere, şeylere dönelim” çağrısına kulak vererek, varlığın, varolanın kendisini fenomenlerde gösterdiği, açığa çıkardığı gerçeğine dayanarak, sadece fenomenlerin kendisinden hareket etmektedir. Dolayısıyla ontolojinin hareket noktasını da varolanın kendisini gösterdiği fenomenler oluşturmaktadır.

Günümüz ontolojisi için “Varolan ve varlık bir bütün oluşturur ve varolan, varlık daima ye heryerde “kendi başına” olan bir varlıktır. Bunun manası şudur: varolan ve varlık, süjenin, insanın veyahut insan-üstü bir varlığın herhangi bir aktı veya hareketi sayesinde meydana gelmez; varolan süjeye, insana veyahut insan üstü bir varlığa bağlı kalmadan vardır. Varolan, insanın onu bilip bilmemesine kayıtsızdır”. (Takiyettin Mengüşoğlu, Felsefeye Giriş 2. bs., Edebiyat Fakültesi Yayınları, Istanbul, 1968, s. 105)

Varolana, varlığa ilişkin bu değerlendirmesiyle, günümüz ontolojisi, felsefe tarihinde ağırlığını günümüze kadar sürdüren idealizm ve realizme karşı olduğunu açık bir şekilde ortaya koymaktadır.

Burada şu önemli noktayı da dile getirmek gerekir. Şöyle ki varolan daima bilinirliğin, bilinebilirliğin sınırını aşar. Bir başka deyişle varolana ilişkin edindiğimiz bilgi asla varolanın kendisiyle tıpatıp örtüşmez. Böyle bir ön kabul bilim ve felsefede problem bilinci ve problem araştırması için olmazsa olmaz bir koşuldur.

Burada şimdi gündeme gelmesi gereken soru şudur: ?varolana nasıl yönelmeliyiz? Bu bağlamda Ortaçağ felsefesinin iki terimini kullanacağız; intentio recta ve intentio obliqua. Bu iki terim Nicolai Hartmann tarafından yeniden felsefede ontolojinin kullanımına sunuluyor. Varolana doğrudan ya da dolaysız yönelen tavra bizintentio recta diyoruz. İkinci tür yaklaşımda, yani intentio obliqua ’da süje bilmek istediği şeye, varolana, bir başka şeyden, örneğin bu bir kavram, bir tanım v.b. olabilir, adeta ondan ve onun üzerinden yönelir. Biz buna refleksiyonlu tavır da diyebiliriz. Burada genellikle süjenin kendisi üzerine katlanması söz konusudur.

Ontoloji varolanın temel yapısını araştırırken, varolanı belirleyen ilkelerin de (kategoriler) neler olduğunu araştırıyor. Ontolojiye göre kategori Aristoteles’ in ve Kant’ ın kategori anlayışından bütünüyle farklı, varolanı belirleyen ve varolanın kendisinde varolan varlık ilkeleridir. Ontoloji açısından varolanı belirleyen ve varolanın kendisinde olan kategoriler sayısını önceden tespit etmek mümkün değildir. Oysa biliyoruz ki farklı bir anlam taşısa da Aristoteles için kategorilerin sayısı on ile, Kant için de on iki ile sınırlandırı1mıştır.

Ontoloji için her fenomen alanının kendine özgü kategorileri vardır. Belli fenomen alanının kategorileri bir başka alana olduğu gibi aktarılamaz. Bir başka alana taşınmış olsa bile yeni bir anlam kazanarak o fenomen alanını belirler.

Söylediklerimizin ışığı altında günümüz ontolojisinin görevi belki de kısaca varolanın varlık yapısını, varolanı kategorilerle açıklayan bir “kategoriler bilgisi”ni ortaya koymaktır.


Anahtar Kelimeler
Ontoloji, varlık bilim, Aristo, Sokrates, Wolf, İbni Sina, Dostoyevski, Gazali, Spinoza, Suhreverdi, Descartes, Foucault, Heidegger, Hegel
İlgili Diğer Konular

İnsan Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (MÖ. 5.YY) Doğa filozoflarının tabiatı oluşturan ilk unsur üzerinde anlaşamamaları sonucu varlık/ontoloji sorununu bir yana bırakıp tamamen İNSAN’la ilgilenmişlerdir. Bakınız: Sofistler

Çokçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Varlığın birbirine indirgemeyen birçok tözden oluştuğunu savunan bir felsefi yaklaşımdır. 

Metafizik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Metafizik, felsefenin bir dalıdır. İlk felsefeciler tarafından, "fizik bilimlerinin ötesinde kalan" anlamına gelen "metafizik" sözcüğü ile felsefeye kazandırılmıştır.

Aristo - Atinalıların Devleti (Felsefe) Aristonun devlet yönetimleri üzerine yazdığı kitaplar serisinin en önemlisi bu kitaptır.

Mantık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilginin yapısını inceleyen, doğru ile yanlış arasındaki akıl yürütmenin ayrımını yapan disiplindir.

Diyalektik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkisinden yola çıkarak bunu doğruya varan süreçlerin açığa çıkarılmasında bir ilke olarak kullanan düşünme ve araştırma yolu.

Biçimcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Biçimi öz'den üstün tutan öğretilerin genel adı.

Aion (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İlkçağ Yunan felsefesinde özellikle Parmenides’ten itibaren ebediyet ya da bengilik anlamında kullanılan terim.

Peripatetikler (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Aristoteles'in yandaş ve öğrencileri.

90 Dakikada Sokrates - Paul Strathern (Felsefe) Sokrates'in Hayatı ve Öğretileri

Determinizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Determinizm her olayın kendinden önce gelen bir nedeni olduğu görüşüdür.

Sokratik Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (MÖ. 5.YY - 4.YY) Sokrates, doğru yaşamanın ve doğru ile yanlış arasındaki farkı anlaşılması için eleştirel akıl yürütme sistemi geliştirdi. O ve takipçileri Plato ve Aristoteles başlattığı sistemi geliştirdiler.

Diyalektik Düşünce Tarihi (Felsefe) Diyalektik düşüncenin tarihi, eski Yunan medeniyetinden başlayarak anlatılıyor. Eski Yunan’dan, orta çağdan, klasik Alman düşüncesinden görüşlere yer veriliyor.

Skolastik Felsefe (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Orta Çağ düşüncesinde doğrunun zaten mevcut olduğu düşüncesine ve felsefenin okullarda okutularak öğretilmesine dayanan bir yaklaşım sergiler. Bu felsefenin temelinde teoloji vardır ve onu desteklemeye çalışır.

İbn Rüşdcülük (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 13. yüzyılda latin hristiyan skolastisizmini etkileyen, İbn Rüşd çevirilerinin etrafında şekillenerek etkisini gösteren Aristotelesçi felsefi akım, görüş.

Mantıkçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Mantığı felsefenin temeli sayan anlayış.

Geçmişten Günümüze Ahlak Felsefeleri (Felsefe) Hangi eylem ve davranışlarımız doğru veya yanlıştır? Ahlaklı ya da ahlaksız olmanın kriterleri nelerdir? Eski Antik Çağ’dan günümüze değin bazı tanınmış filozofların bu sorulara yanıtları.

Aristoculuk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Antikçağ Yunan filozofu Aristoteles'in öğretisine dayanan, deneyci ve gerçekçi eğilimleriyle öne çıkan bir düşünce okulu.

Mimesis (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Taklit; benzetme, örnek alınan şeyi yeniden yapma.

Klasik Felsefe (Antik Yunan) (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Sokrates, Platon, Aristoteles’in düşüncelerinin hâkim olduğu dönemdir.

Mısır'ın Yunan medeniyeti üzerindeki etkisi (Tarih) Yunanlılar, Sokrates'den evvelki devirlerde yaşamış hakimlerden, yeni Eflatuncu hakimlere kadar, ilimleri öğrenmek için Mısır'a gitmişlerdir.

Akış Öğretisi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Evrenin sürekli bir oluş, bir akış, bir değişim içinde olduğunu ve değişimin karşıtlıklardan, birbiriyle çatışan gerçekliklerden kaynaklandığını öne süren öğreti.

Sofistler (Felsefe Terimleri Sözlüğü) MÖ 5. yüzyılda para karşılığında felsefe öğreten gezgin felsefecilerdir.

İlk Çağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) M.Ö. 700’lü yıllarda başlayıp, M.S. 300 yıllarına kadar devam eden bir dönemdir.

Felsefi Akımlar (Felsefe) Felsefenin günümüze kadar evrimindeki köşe taşları.

Anlıkçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı.

Ortaçağ Felsefesi (Felsefe) (6.YY - 16.YY) Felsefenin ortaçağ dönemi, Karanlık Çağların entelektüel kuraklığından sonra Batı felsefi düşüncesinin yeşermesini temsil eder.

Ortaçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) (6.YY - 16.YY) Felsefenin ortaçağ dönemi, Karanlık Çağların entelektüel kuraklığından sonra Batı felsefi düşüncesinin yeşermesini temsil eder.

Thomizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Thomas Aquinas'ın düşüncelerinden ortaya çıkan Ortaçağ skolastik felsefesidir.

İslam Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hristiyan skolastiğine paralel olarak Müslüman inançlarını antik Yunan felsefe ekolleri ile açıklama ve doğrulama çabasıdır.

Belit (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bir gerçeği tanımlamak için dayanılan tanıtlanması gerekmeyecek kadar açık ilke.

Erken Modern Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 17. yy Felsefesi de denilen, bilimin hakimiyet kurmaya başladığı, akılcılığın öne çıktığı dönemdir.

Monizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Monizm, bir konseptte tekilliği veya tekliği belirtir.

Matematik Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Matematiğin neliğini ve değerini bütün yönleriyle dizgeli bir biçimde ele alan felsefe alanı.

Mutlak İdealizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilginin nesneleri ve dolayısıyla bütün bir evren mutlak bir öznenin, mutlak bir Zihin, Akıl ya da Tinin ürünüdür. Bu da Tanrı'dan başka bir şey değildir.

Kantçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılda etkili olmuş Kant felsefesini dayanak olarak alan felsefe eğilimi.

Panenteizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Panteizmde olduğu gibi Evren'in kendisinin Tanrı olduğunu, panteizmden farklı olarak da ilk devindirici olan tanrının Evren ve tüm varlıkları özünden yarattığını ve Evren'e aşkın, Evren'in bilincinde mutlak ve değişmez bir varlık olarak egemen olduğu inancıdır.

Yeniçağ Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 17 ve 18 yy. larda otoriteden den kurtulmanın verdiği özgür düşünce ortamıyla birlikte çok çeşitli yeni akımlar ortaya çıkmıştır.

İşrakilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 12. yüzyılda Shahab el-Din Suhrawardi tarafından kurulmuş olan İslam felsefesinin Ortaçağ okuludur.

Dekartçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Fransız filozofu Descartes'ın ve ardıllarının felsefî anlayışı. Bu anlayışın temelinde Descartes'ın kendi yaşamını baştan sona gözden geçirmesi ve bu çaba içinde olumlu kuşkuculuk diyebileceğimiz bir yöntemle bilgi kuramını temellendirmesi yatar.

Janseniusçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Descartes usçuluğuyla Augustinus tanrıcılığını uzlaştırmaya çalışan Piskopos Jansenius’un öğretisi.

Düalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Düalite (ikilik), görünürde birbiriyle bağdaşamayacak iki alana, örneğin zihin ve beden, iyi ve kötü, biçim ve içerik, özgürlük ve determinizm ya da varlık ve oluş gibi alanlara bölünen bir varlık veya sorunu anlatan bir terimdir.

Realizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bilinçten bağımsız bir gerçekliğin var olduğunu kabul eden öğreti. Varlığın, insan bilincinden bağımsız ve nesnel olarak var olduğunu ileri süren görüş.

Idea (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Platon'a göre algılarla kavradığımız nesnelerin orijinal formları, örnekleri.

Septisizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Her tür bilgi savını şüpheyle karşılayan ve bunların temellerini etkilerini ve kesinliklerini irdeleyen tutum.

Aranedencilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bütün olayların tek gerçek nedeninin Tanrı olduğunu öne süren, insana neden gibi görünen bütün öbür şeylerin Tanrının istencini yansıtan birer araneden olduğunu savunan felsefe öğretisi.

Subjektivizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Nesneyi öznenin dışında ve ondan bağımsız sayan nesnelcilik anlayışına karşı, nesneyi öznenin ürünü sayan anlayıştır.

Postmodernizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Batı felsefesinin ve özellikle 18. yüzyıl Aydınlanmasının temel varsayımlarını eleştiren felsefi bir eğilimdir.

Postyapısalcılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Yapısalcılık sonrası denilen dönem içinde ortaya çıkmış ve kendisini en temelde yapısalcılığı sorunsallaştırmakla temellendirmiş olan düşünce biçimi.

Yeni Kantçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19. yüzyılda felsefeyi çöküşten kurtarmak üzere özellikle bilgi eleştirisi ve bilgi kuramı açısından Kant'a yönelen çalışmalardır.

Modern Dönem (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 19 ve 20. yüzyılları kapsayan dönemdir.

Dekonstruksiyon (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Bu terim, filozof Jacques Derrida'nın metin ve anlam arasındaki ilişki üzerine eleştirel bakış açısı ile sıklıkla bağlantılıdır.

Vazgeçme (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Varoluşçular tarafından, tanrı gibi harici bir ahlaki otorite kaynağının olmadığının farkına varılmasından kaynaklanan, kaybolma hissini, dramatize etmek için kullanılan bir terimdir.

Absürdizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanlığın evrende bir anlam bulmasına yönelik uğraşlarının boşa bir çaba olduğunu ve eninde sonunda bu anlam uğraşının başarısız olacağını söyleyen felsefi düşünce akımıdır.

Nihilizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Her şeyin anlamdan ve değerden yoksun olduğunu savunan felsefi görüştür.

Alman Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 18 ve 19 yy larda iyice belirginleşen ve Almanya'yı felsefenin yurdu haline getiren felsefi gelenekler.

Yeni Hegelcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) 20 yüzyılda Hegel felsefesini yeniden canlandıran, Hegel'in eytişimsel yöntemine ve fizikötesine dayanarak kültür ve tarih felsefesine yeni bir yön vermeye ve doğa bilimleri karşısında yeniden tinsel bilimleri güçlendirmeye çalışan akım.

Diyalektik İdealizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hegel'in idealizmine diyalektik idealizm denir.

Hegelcilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Hegel sonrası Hegelcilerin özellikle onun mutlak idealizmini ve diyalektik yöntemini benimseyen ve bu yönde sistematik bir yönelim gösteren felsefe eğilimidir.

Felsefenin sonu mu geldi ? (Felsefe) Felsefenin sonunun geldiğine dair fikirler son zamanlarda yoğunlaşmakla birlikte bir kaç yüzyıldır dile getirilmekte.

Marksçılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Karl Marx ve Friedrich Engels in geliştirdiği, bilimsel sosyalizm doğrultusundaki felsefe, toplum ve ekonomi öğretisi.

Hukuk Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İnsanların toplum içinde bir arada yaşamalarıyla oluşan ilişkilerin dayandığı ya da dayanması gerektiği temelleri karşılıklı haklar ve yükümlülükler açısından ele alan felsefe dalıdır.

Alman İdealizmi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Temellerini Kant'ın attığı, 1800 lü yılların başlarında felsefeye egemen olan ilk büyük akımdır. 

Olaybilim (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Olayların ideal varlığını inceleme ve betimleme yöntemi.

Romantizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Aydınlanma Çağı'nda duygusal benlik bilincini, toplumu iyileştirmek ve insanın durumunu iyileştirmek için gerekli bir ön koşul olarak vurgulayan felsefi bir harekettir.

İlgili Kişiler

Ingarden, Roman (Ünlü Kişiler) Husserl’in fenomenolojik yönteminden yararlanarak edebiyat ve sanat yapıtlarını açıklamaya çalışmıştır.

Sartre (Ünlü Kişiler) Felsefi içerikli romanlarıyla 20. yüzyıl’a damgasını vuran düşünürlerden biridir.

Parmenides (Ünlü Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Heidegger, Martin (Ünlü Kişiler) Varoluşçu felsefenin önde gelen isimlerinden biri olan Alman filozof.

Farabi (Ünlü Kişiler) Aristo’nun felsefesini İslami açıdan yorumlayarak İslam düşüncesiyle bağdaştırmaya çalışmıştır.

İbni Rüşd (Ünlü Kişiler) Batıya Aristo’yu tanıtan ve felsefenin yayılmasında öncülük eden önemli bir İslam filozofudur.

Ibn Bacce (Ünlü Kişiler) Matematik, fizik, astronomi, felsefe, siyaset, tıp ve müzik gibi birçok bilimle uğraşmış, özellikle Aristo şerhleri ile Batı'da felsefenin gelişmesine katkı sağlamış Endülüs'lü Müslüman filozof.

Aristo (Ünlü Kişiler) Antik Yunan filozof.

Platon / Eflatun (Ünlü Kişiler) Görüşleri Islam ve Hristiyan felsefesine derin etkide bulunmuş önemli bir Antik Yunan filozofudur.

Sokrates (Ünlü Kişiler) Yunan Felsefesinin kurucularındandır

Montesquieu (Ünlü Kişiler) Fransız politik düşünürdür.

Epikür (Ünlü Kişiler) Helenistik felsefenin en önemli düşünürlerinden birisidir.

Spinoza (Ünlü Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Ibn-i Sina (Ünlü Kişiler) Fars filozof ve hekim.

Leibniz (Ünlü Kişiler) Matematik, metafizik ve mantık alanlarında ileri sürdüğü yeni düşünce ve görüşleriyle tanınmaktadır.

Machiavelli (Ünlü Kişiler) Tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan düşünür, devlet adamı, askeri stratejist.

Hegel (Ünlü Kişiler) Diyalektik mantık ekolünün kurucusu Alman filozof.

Francis Bacon (Ünlü Kişiler) Ingiliz devlet adamı ve filozof.

Locke, John (Ünlü Kişiler) Aydınlanma düşünürlerinden en çok etkilenen ve yaygın olarak "Liberalizmin Babası" olarak bilinen İngiliz felsefeci ve doktoru.

Demokritos (Ünlü Kişiler) Atom veya bölünemeyen öz teorisiyle tanınan antik Yunan filozofu.

Anaksimenes (Ünlü Kişiler) Doğa filozofu ve geleneksel olarak Batı dünyasının ilk filozofları kabul edilen Miletos'lu üç düşünürün sonuncusudur.

Cicero (Ünlü Kişiler) Romalı devlet adamı, bilgin, hatip ve yazar.

Thales, Miletli (Ünlü Kişiler) Felsefeyi başlatan filozof olduğu kabul edilir.

Thomas Aquinas (Ünlü Kişiler) Bilgi felsefesi, metafizik, siyaset ve ruhun ölümsüzlüğü konularındaki yorumlarıyla skolastik düşünceye önemli katkılar sağlamış keşiş ve filozof.

Dostoyevski (Ünlü Kişiler) Kimilerine göre tüm zamanların en büyük romancısı sayılan 19. yüzyıl Rus yazarıdır.

Wittgenstein (Ünlü Kişiler) Mantık ve dil felsefesi konularında yaptığı çalışmalarla 20. yüzyılın en önemli filozoflarından sayılır.

Santayana, George (Ünlü Kişiler) Estetik, kurgusal felsefe ve edebiyat eleştirisine önemli katkıları olmuş İspanyol-ABD’li filozof ve yazar.

Jaspers, Karl (Ünlü Kişiler) Felsefede varoluşçu akımın teorisyenlerinden Alman filozof ve psikiyatrist. Modern psikiyatri, din felsefesi, tarih felsefesi ve siyaset felsefesinde önemli etkileri olmuştur.

Descartes (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, bilimadamı ve filozof.

Pascal (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, fizikçi ve düşünür.

Montaigne, Michel de (Ünlü Kişiler) 16. yüzyıl Fransız deneme yazarı.

Comte, Auguste (Ünlü Kişiler) Fransız sosyolog, matematikçi ve filozoftur. Sosyolojinin babası olarak tanınır.

Foucault (Ünlü Kişiler) Fransız filozof, fikir tarihçisi, sosyal kuramcı ve edebi eleştirmen.

Husserl, Edmund (Ünlü Kişiler) Yirminci yüzyıl felsefesini en çok etkilemiş olan isimlerinden biridir ve fenomenolojinin kurucusu kabul edilir.

Derrida, Jacques (Ünlü Kişiler) Edebiyat eleştirmeni ve dekonstruksiyonizm olarak bilinen eleştirel düşünce yönteminin kurucusudur.

Nietzsche (Ünlü Kişiler) "Güç Istenci", "Üstinsan", "Bengüdönüş" gibi özgün fikirlerle tanınan varoluşçu Alman filozof.

Bentham, Jeremy (Ünlü Kişiler) İngiliz filozof, hukukçu ve toplum reformcusu. Modern utilitarizmin kurucusu kabul edilir.

Abbagnano, Nicola (Ünlü Kişiler) Önde gelen İtalyan varoluşçusu.

Heraklet (Ünlü Kişiler) Sokrat öncesi Antik Yunan filozofu

Feuerbach, Ludwig (Ünlü Kişiler) Hegel'e yönelttiği sıkı eleştirilerle Marx'ı da derinden etkileyen, dinin ger­çek yüzünü açığa çıkartan çalışmalarıyla tanınan Alman maddeci filozof.

Kojeve, Alexandre (Ünlü Kişiler) Hegel okuması'yla tanınan, Rusya doğumlu olmakla birlikte daha çok Almanya ile Fransa'da yaşaması ne­deniyle yarı Alman yarı Fransız olarak değerlendirilen Hegelci felsefeci.

Lukács, Georg (Ünlü Kişiler) Avrupa’da komünist öğretimin gelişmesini etkilemiş olan Macar Marksist düşünür ve edebiyat eleştirmeni.

Marks, Karl (Ünlü Kişiler) Filozof, politik ekonomist ve devrimci. Komünizmin kuramsal kurucusudur.

İlgili Özlüsözler

Gerçek (Özlüsözler) Bir durum, bir nesne veya bir nitelik olarak var olan, varlığı inkâr edilemeyen, olgu durumunda olan, hakiki



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.