Batıcılık

Doğu ülkelerinde toplumlarını Batı toplumları örneğine göre düzenleme isteğiyle 19. yüzyılda başlamış olan burjuvalaşma akımı.

Belit

Bir gerçeği tanımlamak için dayanılan tanıtlanması gerekmeyecek kadar açık ilke.

Ben

Bireyin öznel bütünlüğü. Ego

Biçimcilik

Biçimi öz'den üstün tutan öğretilerin genel adı.

Bilgi

Öznenin amaçlı yönelimi sonucunda, özne ile nesne arasında kurulan ilişkinin ürünü olan şeydir.

Bilgi Kuramı

Bilginin bilgisi. Doğrudan doğruya bilgi olgusu’yla bilme olayı’nı inceleyen bilgi kuramı deyimi.

Bilgicilik

Para karşılığı felsefe öğreten gezgin felsefecilerin (sofistler) oluşturdukları akıma denir.

Bilim

Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan düzenli bilgi.

Bilimsel Sosyalizm

Marksist sosyalizmdir.

Bilinç

İnsanın çevresini ve kendisini anlamasını sağlayan anlıksal süreçlerin toplamı.

Bilinçaltı

Gerçekte bilinç süreçleri olmadıkları halde bilinç süreçleri üstünde etkisi bulunan ruhsal süreçlerdir.

Bilinmezcilik

(Agnostisizm) Gerçek ve mutlak varlığın, kendinde nesnelerin (tanrı gibi) bilinemeyeceği kanı ve öğretisi.

Çelişme

Birbirine ters olma, birbirini tutmama.

Çevrecilik

Çevrenin insan üzerindeki etkisini ya da çevrenin insan davranışını belirlemedeki önemini vurgulayan öğretidir.

Çin Felsefesi

Zhou Hanedanlığı döneminde Çin'deki felsefi düşüncelerin genel adı.

Çokçuluk

Varlığın birbirine indirgemeyen birçok tözden oluştuğunu savunan bir felsefi yaklaşımdır. 

Değer

Kişinin, isteyen, ihtiyaç duyan bir varlık olarak nesne ile bağlantısında beliren şey.

Deizm

Vahiy ya da dinsel bir öğreti aracılığıyla edinilmiş her türlü dinsel bilgiye karşı çıkan buna karşılık belirli bir dinsel bilgi bütününü herkesin doğuştan taşıdığını ya da us yoluyla elde edebileceğini savunan görüşe denir.

Dekartçılık

Fransız filozofu Descartes'ın ve ardıllarının felsefî anlayışı. Bu anlayışın temelinde Descartes'ın kendi yaşamını baştan sona gözden geçirmesi ve bu çaba içinde olumlu kuşkuculuk diyebileceğimiz bir yöntemle bilgi kuramını temellendirmesi yatar.

Dekonstruksiyon

Bu terim, filozof Jacques Derrida'nın metin ve anlam arasındaki ilişki üzerine eleştirel bakış açısı ile sıklıkla bağlantılıdır.

Demiourgos

Düzenleyici Tanrı.

Deneycilik

Bilgimizin biricik kaynağının deney olduğunu savunan bilgi öğretisi.

Determinizm

Determinizm her olayın kendinden önce gelen bir nedeni olduğu görüşüdür.

Dil Felsefesi

Dilin köklerini, dilin işlevsel ve bilişsel niteliklerini, dil ile gerçeklik arasındaki ilişkiyi ve anlamın doğasını sorgulayan felsefe etkinliğidir.

Diyalektik

Kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkisinden yola çıkarak bunu doğruya varan süreçlerin açığa çıkarılmasında bir ilke olarak kullanan düşünme ve araştırma yolu.

Diyalektik İdealizm

Hegel'in idealizmine diyalektik idealizm denir.

Diyalektik Materyalizm

Doğada ve tarihte belirleyici olan süreçlerin , kendi içlerindeki karşıtlık yoluyla oluştuğunu ve bütün olayların bu maddi temelli ilişkilerle açıklanması gerektiğini savunan felsefe görüşü.

Doğa Felsefesi

(M.Ö. 7.YY - M.Ö. 5.YY) Akıl yoluyla doğaya yönelerek “ilk neden” sorunu üzerinde duran ve elde ettiği sonuçları deney ve gözlemle temellendirmeye çalışan felsefi ekollerdir.

Dogma

Her türlü inceleme ve eleştirmenin üstünde tutulan, doğruluğu denemesiz ve tartışmasız kabul edilen ve değişmez sayılan düşüncedir.

Dogmatizm

Din tarafından ya da belli yetke(otorite)lerce ileri sürülen düşünce ve ilkeleri kanıt aramaksızın, incelemeksizin, sorgulamaksızın ve eleştirmeksizin kabul eden, benimseyen anlayış.

Düalizm

Düalite (ikilik), görünürde birbiriyle bağdaşamayacak iki alana, örneğin zihin ve beden, iyi ve kötü, biçim ve içerik, özgürlük ve determinizm ya da varlık ve oluş gibi alanlara bölünen bir varlık veya sorunu anlatan bir terimdir.

Duyumcu Şüphecilik

Duyumların getirdiği bilginin öznel olduğunu ileri süren şüphecilik.

Duyumculuk

Duyumların getirdiği bilgini öznel olduğunu ileri süren şüphecilik.

Efes Okulu

M.Ö. 500 yıllarında zengin bir kıyı kenti olan Efes'te kurulmuş Milet Okulu'ndan sonraki felsefe okuludur.

Ego

Bilinçli bireyin kendini başkalarından ayırmasını dile getiren sözcük.

Egoizm

Kendine olan ilgiyi ahlakın temeli olarak gören etik bir teori.

Egzistansiyalizm

İnsanın dünyadaki varoluşunun somutluğuna ve sorunsallığına ağırlık vererek yorumlayan felsefi yaklaşımların ortak adı.

Eklektisizm

Farklı düşünce sistemlerinden seçilen öğretilerin ayrı bir sistem içinde birleştirilmesi.

Elea Okulu

Antikçağ Yunan düşüncesinde Ksenofanes ve onu izleyenlerce geliştirilen öğreti.

Eleacılık

Salt düşünme ile var olanın niteliklerini türetmeye çalışan Elea'lıların kurduğu öğreti.

Eleştiricilik

Doğru bilgiye sadece akılla ulaşılabileceğini iddia eden rasyonalizm ve duyularla elde edileceğini söyleyen ampirizmi eleştirdiği için eleştiricilik adı verilmiştir.

Endeterminizm

Hadiselerin sebepsiz meydana gelemeyeceğini, dünyada mutlak bir başlangıcı, hür bir iradenin yeri olamayacağını kabul eden determinizmin karşıtı olan görüş.

Endividüalizm

Bireyin özgürlüğüne büyük ağırlık veren ve genellikle kedine yeterli, kendi kendini yönlendiren, görece özgür bireyi yada benliği vurgulayan siyaset ve toplum felsefesi.

Enstürmantalizm

Amerikan düşünürü pragmacı John Dewey'in kuramları alet sayan öğretisidir.

Entelektüalizm

Bütün varlıkları anlıksal temele indirgeyen öğretilerin genel adı.

Entüisyonizm

Bilginin sezgiyle elde edilebileceğini savunan öğretilerin genel adı, özel olarak Bergsonculuk.

Epikürosçuluk

Kurucusu olan Epiküros’un adıyla anılan felsefe disiplinidir ve temel sorunu AHLAK’tır.

Epistemoloji

İnsan bilgisinin yapısını ve geçerliliğini inceleyen felsefe dalı.

Erekbilim

Olayların ve ilişkilerin bir amaca ya da sona yönelik olduğu görüşü.

Erken Modern Dönem

17. yy Felsefesi de denilen, bilimin hakimiyet kurmaya başladığı, akılcılığın öne çıktığı dönemdir.

Estetik

Güzeli ve güzel sanatların doğasını inceleyen felsefe dalı.

Etik

Felsefenin ahlaki değerle ilgili olan alt dalıdır.

Evrimcilik

Evrim öğretisi. Her şeyi evrim açısından değerlendiren dünya görüşü.

Ezoterizm

Asıl gerçeklerin yalnızca anlayabilecek yetenek ve bilgide olanlara bildirilebileceği görüşü üzerine temellenen bir öğreti sistemidir.

Fatalizm

Her şeyin alın yazısına göre önceden belirlenmiş olduğuna, insanın bu önceden belirlenmiş olan alın yazısını değiştiremeyeceğine inanan dünya görüşü.

Felsefe

Varlık, anlam ve nelik sorularının eleştirel bir yaklaşımla araştırılmasına ve varılan sonuçların sistemli bir şekilde ortaya konmasına yönelik düşünsel etkinlik.

Felsefenin Başlangıcı

Felsefenin adı Yunanlılarca konmuş olsa da çok daha öncesinde Çin, Hindistan, İran ve Mısır'da felsefe yapılıyordu.

Fenomenoloji

Bilim verilerinin doğrudan incelenmesiyle elde edilmiş ve somut deneyim konusu olmuş fenomenlere, nedensel açıklamalara ilişkin kavramlardan ve incelenmemiş ön kabullerden bağımsız yaklaşma yöntemi.

Fideizm

Şeylerin ilahi bilgisine ulaşmakta aklın rolü konusunda kötümser olan görüş. Bunun yerine inançsal eylemliliği önemser.

Fizikalizm

Ontolojik bir tez olarak "her şey fizikseldir", "onun üzerinde hiçbir şey yoktur" veya "herşeyin oluşumu birbirini fiziksel olarak takip eder" şeklinde ifade edilebilir.



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.