Redüksiyonizm

Redüksiyonizm

Olayların ya da olguların, onları oluşturan daha basit olguları çözümleyerek anlaşılabileceğini savunan felsefi akım.


Kelime anlamı olarak karmaşık olguların, bu olguların daha basit ve temel yapıtaşları kullanılarak açıklanmasıdır.

Felsefede indirgemecilik, belirli varlıkların daha yalın ya da temel başka varlıkların bileşiminden oluştuğu ya da bu varlıklara ilişkin başka ifadeler türünden tanımlanabileceği görüşüdür. Varlıklar daha küçük ve basit oluşumların toplamı ya da kombinasyonudurlar. Örneğin cisimlerin atomlardan oluştuğu ya da düşüncelerin duyu izlenimlerinin bir bileşimi olduğu savları indirgemeciliğin farklı biçimleridir.

20. yüzyılda indirgemeciliğin çok genel iki biçimi savunulmuştur:

1) Mantıksal olguculuğa göre, var olan şeylere ya da olgusal bir duruma ilişkin ifadeler, doğrudan gözlemlenebilir nesneler ya da duyu verileri türünden tanımlanabilir ve her olgusal önerme deneysel olarak doğrulanabilir bir önermeler kümesine eşdeğerdir. Özellikle bilimin kuramsal varlıkları gözlemlenebilir fiziksel nesneler türünden tanımlanabilir; dolayısıyla bilimsel yasalar gözlem bilgilerinin toplamına eşitlenebilir.

2) Bilimlerin birliğini savunanlar, örneğin biyoloji ya da psikoloji gibi bilimlerin kuramsal kavramlarının fizik gibi daha temel bir bilimin kavramları türünden tanımlanabileceğini ya da bu bilimlerin yasalarının daha temel bir bilimin yasalarıyla açıklanabileceğini ileri sürerler.

Çeşitli bilimlerin kuramsal varlıklarının gözlemlenebilir varlıklar türünden tanımlanabilir olması bütün bilimsel yasaların ortak temelini oluşturabileceğine göre, mantıksal olguculuğun indirgemeciliği bilimlerin birliği görüşünü de içerir. Öncelikle bilimde kuramsal ve gözlemsel önermeler arasında doyurucu bir ayrım belirlemenin güçlüğü yüzünden bu tür indirgemecilik artık yaygın kabul görmemekle birlikte, bir bilimin bir başka bilime indirgenebilirliği sorunu hâlâ tartışmalıdır.

Ontolojik indirgemecilik, gerçekliğin en az sayıda varlık ya da madde türünden oluştuğu inancıdır. Bu iddia genelde metafiziktir ve en yaygın olarak, tüm nesnelerin, özelliklerin ve olayların tek bir maddeye indirgenebileceğini iddia eden bir monizmin bir şeklidir. Ontolojik bir indirgemeci olan bir dualist, her şeyin iki maddeye indirgenebileceğine inanır. Örneğin, bir dualist gerçekliğin "madde" ve "ruh" dan oluştuğunu iddia edebilir.

Richard Jones, ontolojik indirgemeciliği ikiye ayırır: maddelerin indirgemeciliği (örn. Zihin maddenin azalması) ve doğada faaliyet gösteren yapıların sayısının azaltılması (ör., Bir fiziksel kuvvetin bir diğerine indirgenmesi). Bu, bilimadamlarına ve filozoflara eski bilgiyi teyit etmelerine izin verirken diğer yandan bilim doktorları ve filozoflar üzerinde dururlar.

Nancey Murphy, iki tür ontolojik indirgemecilik olduğunu savunur. Biri, bütünün kendini oluşturan parçalardan daha fazla olması fikrini reddeder. Atomik indirgemeciliğin diğer güçlü tezi ise "bütün", "gerçekten gerçek" değildir. "Gerçekten" ifadesinin görünüşte anlamsız olduğunu kabul etmekle birlikte, ikisi arasındaki farkı açıklamaya çalıştı.

Ontolojik indirgemecilik, ontolojik ortaya çıkış fikrini reddeder ve ortaya çıkmanın yalnızca bir sistemin analizi veya tanımlanması yoluyla var olan ve temel düzeyde var olmayan bir epistemolojik olgu olduğunu iddia eder.

Ontolojik indirgemecilik iki farklı biçimde olur: Simgesel ontolojik indirgemecilik ve tip ontolojik indirgemecilik.

Simgesel ontolojik indirgemecilik, varolan her maddenin bir toplamın öğesi olduğu fikrindedir. Algılanabilir öğeler, bir bütünün daha küçük bir karmaşıklık düzeyindeki parçalarıdır. Biyolojik şeylerin kimyasal olaylara simgesel ontolojik indirgemesi genellikle kabul edilebilir.

Tip ontolojik indirgemecilik, her türdeki öğenin toplam bir öğe türü olduğu ve her algılanabilir türdeki öğenin daha düşük karmaşıklık düzeyinde öğe türlerinin toplamı olduğu fikridir. Biyolojik şeylerin kimyasal maddelere tip ontolojik indirgemesi genellikle reddedilir.

Michael Ruse, ontolojik indirgemeciliği vitalizme (yaşamsalcılık) karşı uygun olmayan bir argüman olarak eleştirir.

Dinsel indirgemecilik genellikle dini, din dışı bazı nedenlere dayandırarak açıklanmasıdır. Din üzerine indirgemeci açıklamalara birkaç örnek şöyledir: Din, insanlığın doğru ve yanlış düşüncelerine indirgenebilir. Din temel olarak çevremizi kontrol etmede ilkel bir girişimdir. Din, fiziksel varlığın açıklanmasının bir yoludır. Ve din, bir grubun üyeleri için daha iyi hayatta kalma imkanı sağlar.

Antropolog Edward Burnett Tylor ve James George Frazer bazı dinsel indirgemeci argümanlar kullandı. Sigmund Freud, dinin yanılsamadan, hatta zihinsel bir hastıktan başka bir şey olmadığını ve Marx, dinin "ezilenlerin rahatlatıcısı" ve yalnızca hayali mutluluğunu sağlayan "halkın afyonu" olduğunu iddia etti. Bu iki görüş din fikrine karşı indirgeyiciliğin etkili iki örneğidir.


Anahtar Kelimeler
Redüksiyonizm, indirgemecilik, monizm, dualizm, metafizik
İlgili Diğer Konular

İndirgemecilik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Belirli varlıkların daha yalın ya da temel başka varlıkların bileşiminden oluştuğu ya da bu varlıklara ilişkin başka ifadeler türünden tanımlanabileceği görüşü.

Bakınız: Redüksiyonizm

Metafizik (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Metafizik, felsefenin bir dalıdır. İlk felsefeciler tarafından, "fizik bilimlerinin ötesinde kalan" anlamına gelen "metafizik" sözcüğü ile felsefeye kazandırılmıştır.

Monizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Monizm, bir konseptte tekilliği veya tekliği belirtir.

Tekçilik (Monizm) (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Gerçekliğin temeli olarak yalnızca tek bir ilkeyi kabul eden öğreti.

Düalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Düalite (ikilik), görünürde birbiriyle bağdaşamayacak iki alana, örneğin zihin ve beden, iyi ve kötü, biçim ve içerik, özgürlük ve determinizm ya da varlık ve oluş gibi alanlara bölünen bir varlık veya sorunu anlatan bir terimdir.

İkicilik (Düalizm) (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Birbirinden ayrı, birbirinden bağımsız, birbirine geri götürülemeyen, birbirinin yanında ya da karşısında bulunan iki ilkenin varlığını kabul eden görüş.

Stoacılık (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Kıbrıs’lı Zenon tarafından kurulan felsefe disiplinidir. Mantık, Metafizik, Etik olmak üzere 3 dala ayrılır.

Nominalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Genel kavramları gerçek saymayıp birer addan ibaret bulan öğreti.

Metafiziğin Sonu (Felsefe) Çağdaş felsefi tartışmalar çerçevesinde metafiziğin sonu geldi mi ?

Naturalizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Doğaüstü veya maneviyata karşıt olarak, yalnızca doğa yasalarının dünyada faaliyet gösterdiği fikri veya inancı.

Çokçuluk (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Varlığın birbirine indirgemeyen birçok tözden oluştuğunu savunan bir felsefi yaklaşımdır. 

Skolastik Felsefe (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Orta Çağ düşüncesinde doğrunun zaten mevcut olduğu düşüncesine ve felsefenin okullarda okutularak öğretilmesine dayanan bir yaklaşım sergiler. Bu felsefenin temelinde teoloji vardır ve onu desteklemeye çalışır.

Siyaset Felsefesi (Felsefe Terimleri Sözlüğü) Demokrasi, yasama, siyasal ahlak gibi hukuku, siyasal yaşamı, toplumsal konuları ilgilendiren genellikle normatif sorunlar üzerine eğilen bir araştırma alanıdır.

Voluntarizm (Felsefe Terimleri Sözlüğü) İstenç (isteklilik) akıl yürütmek değil, bilinçsiz bir dürtüdür. Aslında, istenç tüm realitenin özünde bulunan kuvvettir ve her türlü gerçekliğin temel ilkesidir.

Felsefede Temel Doktrinler (Felsefe) Felsefede doktrinlerin kategorize edilmesiyle ortaya çıkan genel tablo.

İlgili Kişiler

Descartes (Ünlü Kişiler) Fransız matematikçi, bilimadamı ve filozof.

Leibniz (Ünlü Kişiler) Matematik, metafizik ve mantık alanlarında ileri sürdüğü yeni düşünce ve görüşleriyle tanınmaktadır.

Thomas Aquinas (Ünlü Kişiler) Bilgi felsefesi, metafizik, siyaset ve ruhun ölümsüzlüğü konularındaki yorumlarıyla skolastik düşünceye önemli katkılar sağlamış keşiş ve filozof.

Berkeley, George (Ünlü Kişiler) Dünyada yalnızca ruhların ve bu ruhların idelerinin varolduğunu, buna karşılık maddenin varolmadığını öne süren İngiliz düşünür.

Bergson, Henri (Ünlü Kişiler) Özellikle 20. yüzyılın ilk yarısında etkili olmuş Nobel ödüllü Fransız düşünür.

Parmenides (Ünlü Kişiler) Doğa filozoflarından sayılmakla birlikte, Antik Yunan felsefesinde rasyonalizm geleneğinin ilk filozoflarından biridir.

Spinoza (Ünlü Kişiler) 17. yüzyıl felsefesinin önde gelen rasyonalistlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Thales, Miletli (Ünlü Kişiler) Felsefeyi başlatan filozof olduğu kabul edilir.

Schopenhauer, Arthur (Ünlü Kişiler) İrrasyonalist ve karamsar olarak bilinen Alman düşünür.

Aristo (Ünlü Kişiler) Antik Yunan filozof.

İlgili Özlüsözler

Metafizik (Özlüsözler) Algılarımızı (idrakimizi) ve duyularımızı aşan konular

Ateizm (Özlüsözler) Tanrının olmadığını savunan ve dinleri reddeden görüş.

Inanç (Özlüsözler) Bir düşünceye gönülden bağlı bulunma.

Felsefe (Özlüsözler) Varlık, anlam gibi sorunların araştırılmasına yönelik düşünsel etkinlikler.

Din (Özlüsözler) Tanrı'ya, doğaüstü güçlere, çeşitli kutsal varlıklara inanmayı ve tapınmayı sistemleştiren toplumsal bir kurum, diyanet



Sitede yayınlanmasını istediğiniz Word veya PDF formatındaki özgün yazılarınızı denizemesaj@gmail.com adresine gönderebilirsiniz. Arzu ederseniz kendi isminizle yayılanır. Yine bu adresten görüş ve fikirlerinizi iletmeniz de mümkün.
You can send your original articles in Word or PDF formats that you want to be published on this site to denizemesaj@gmail.com. If you wish, it will publish by your own name. It is also possible to send your opinions and ideas at this address.